# DHH nói về Omarchy, agent và chuyện phần mềm trở nên rẻ

[David Heinemeier Hansson](https://homus.dev/speakers/david-heinemeier-hansson) · [a16z](https://homus.dev/orgs/a16z), [Martin Casado](https://homus.dev/speakers/martin-casado) · [a16z](https://homus.dev/orgs/a16z), [Anish Acharya](https://homus.dev/speakers/anish-acharya) · [a16z](https://homus.dev/orgs/a16z)

> DHH cùng hai partner a16z bàn về Omarchy, vì sao anh cho rằng Linux hợp với agent, phần mềm rẻ đi, open model và văn hoá hacker trở lại.

Topics: Agents, Coding Agents, Startups

Canonical: https://homus.dev/talks/why-ai-has-dhh-working-16-hour-days

## 1. Đoạn mở đầu: những câu trích từ cuộc trò chuyện

Tập này của kênh a16z là cuộc trò chuyện giữa David Heinemeier Hansson (DHH) và hai General Partner của a16z là Martin Casado và Anish Acharya (theo phần mô tả của video đăng ngày 20/11/2026). DHH nói chuyện từ xa qua camera; Martin và Anish ngồi cùng nhau trong studio. Video mở bằng vài câu trích từ chính cuộc nói chuyện, như một đoạn giới thiệu.

DHH nói macOS và Windows "đơn giản là không phù hợp" (just unfit) với kỷ nguyên agent. Theo anh (video đăng ngày 20/11/2026), mọi thứ từng làm Linux khó dùng trong quá khứ, kiểu "ôi, nó nặng terminal quá", "nó có cả đống config file khó hiểu", "nó có những error message không ai đọc nổi" (inscrutable), lại chính là ba thứ agent thích.

![Tiêu đề bài MacRumors ngày 16/11/2026: macOS 27.3 Warns Against Giving AI Apps Full Mac Control](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-0002.jpg)

Trong đoạn mở đầu video đăng ngày 20/11/2026, khi DHH nói macOS và Windows không phù hợp với kỷ nguyên agent, có chèn một tiêu đề: thẻ MacRumors ghi ngày November 16, 2026, tiêu đề "macOS 27.3 Warns Against Giving AI Apps Full Mac Control", dòng phụ "…including apps that use AI agents."

Tiếp theo là giọng của Anish: thật đáng kinh ngạc những gì bạn làm được. Bạn chỉ cần bảo agent "hãy sửa cái hệ điều hành mà tôi đang chạy ngay lúc này", và nó làm, và nó chạy (theo trải nghiệm Anish kể trong video đăng ngày 20/11/2026).

DHH nói thêm vài câu (video đăng ngày 20/11/2026): bất kỳ ai vẫn còn nghĩ source code là một con hào bảo vệ (moat) đều đang ảo tưởng (delusional). Hoàn toàn có thể là đến năm sau chúng ta sẽ có superintelligence thật sự. Mọi thứ sẽ "biến đổi trực tiếp" (mutate live). Và đó là ở mức 1.500 token mỗi giây, thứ chúng ta làm được ngay hôm nay. Chuyện gì sẽ xảy ra hai năm nữa, khi các model chạy ở 100.000 token mỗi giây, rồi một triệu token mỗi giây?

![Một bài đăng của DHH trên X về việc Linux sắp được lập trình viên dùng tăng vọt](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-0026.jpg)

Đoạn mở đầu video đăng ngày 20/11/2026 cũng chèn một bài đăng của DHH trên X, ghi giờ 5:04 PM · Aug 12, 2026: "Linux adoption among programmers is about to go parabolic. Any missing app can be recreated easily. The open-source advantage with agents is unstoppable. ...", với cụm "Any missing app can be" được tô vàng.

Đoạn giới thiệu khép lại bằng câu hỏi của Martin: anh nghĩ thế nào về các frontier lab so với open source?

## 2. DHH kể lại chặng đường: Basecamp, Ruby on Rails, HEY và Omarchy

Trong video đăng ngày 20/11/2026, Martin mở đầu phần chính bằng lời cảm ơn David đã tham gia, và nói cuộc trò chuyện sẽ bàn về mọi thứ liên quan tới xây công ty, AI và phần mềm. Anh nói ai cũng biết DHH, rồi nhờ anh phác qua lý lịch của mình: Ruby on Rails, Basecamp, HEY, và các dự án hiện tại.

![Màn hình chia đôi: Anish Acharya và Martin Casado ngồi trong studio bên trái, DHH ngồi trước micro ở phòng riêng bên phải](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-0103.jpg)

Bố cục của tập podcast (video đăng ngày 20/11/2026): bên trái là Anish Acharya (đầu cạo, áo len tối) và Martin Casado (tóc bạc, đeo kính) ngồi quanh một chiếc bàn tròn trong studio; bên phải là DHH nói chuyện từ xa, ngồi sau một chiếc micro.

DHH tự giới thiệu: như Martin vừa nói, anh là David Heinemeier Hansson. Anh đã xây phần mềm cho Internet chừng 30 năm. Anh định nói khoảng 24 năm trong số đó, rồi tự sửa ngay là không đúng hẳn: 23 năm trong số đó là Basecamp, công cụ quản lý dự án "nguyên bản" (the original project management tool), một SaaS từ trước khi người ta gọi nó là SaaS, ra mắt ngay trước hoặc ngay sau ngày Facebook lên sóng. Anh nói đó là để hình dung nó lâu đời tới mức nào (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Có tiếng đáp: "That's awesome."

DHH kể tiếp (video đăng ngày 20/11/2026): Basecamp trở thành ứng dụng nền móng cho Ruby on Rails. Rails được tách ra từ Basecamp, rồi được dùng để build Twitter. Nó cũng được dùng để build GitHub, Shopify, Airbnb, Coinbase và một triệu ứng dụng khác ngoài kia. Anh tiếp tục làm cả hai thứ đó từ bấy tới nay. Anh và nhóm vẫn bán Basecamp, giờ đã là version 5; anh đã làm nó rất lâu. Ruby on Rails đã lên tới version 8.

Năm năm trước, anh và nhóm ra mắt HEY.com, dịch vụ email của họ. Trong khoảng 25 năm đó, anh viết bốn cuốn sách, trong đó có Rework, Remote và It Doesn't Have to Be Crazy at Work, một loạt đầu sách. Anh dần phát triển tiếng nói của mình quanh nhiều chủ đề, cả chuyện điều hành một công ty lẫn những gì anh nghĩ về công nghệ, và giờ anh đưa rất nhiều suy nghĩ đó lên X mỗi ngày. Anh nói đó là bản tóm tắt nhanh (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026).

![DHH mặc áo thun đen nói chuyện trước micro, phía sau là tủ gỗ và một bức tranh](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-0251.jpg)

DHH đang kể về Omarchy trong video đăng ngày 20/11/2026, ngồi trước micro trong căn phòng có tủ gỗ và một bức tranh lớn trên tường.

Rồi anh nói thêm chuyện mình đang làm lúc này (video đăng ngày 20/11/2026): một bản phân phối Linux tên là Omarchy, mà anh gọi là "hệ điều hành native đầu tiên cho kỷ nguyên agent". Anh và nhóm đang rất vui với nó, khi khiến hàng trăm nghìn người chuyển từ Windows và Mac sang một hệ thống Linux. Theo anh, đó là cách để cuối cùng biến lời tiên tri suốt 25 năm thành sự thật: "năm nay là năm của Linux trên desktop".

## 3. Linux desktop đầu tiên và chuyện rời Apple

Một người dẫn hỏi: Linux desktop đầu tiên của anh là gì? DHH trả lời là Ubuntu, và đó mới chỉ là hai năm rưỡi trước, nếu nói về desktop (tính đến video đăng ngày 20/11/2026). Anh dùng Linux trên server từ những năm 90, nhưng chưa từng chạy Linux trên desktop.

Anh là một "Mac head" từ năm 2001. Theo anh nhớ, anh chuyển sang từ khoảng bản beta thứ tư của OS X, rồi ở lại hệ sinh thái đó cho tới khi Apple "trật đường ray" (drove off the rails) và nghiện nguồn doanh thu dịch vụ dễ dãi (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026).

Anh nói tiếp (video đăng ngày 20/11/2026): hoặc bạn có thể chỉ việc lấy 30% doanh thu từ việc kinh doanh của người khác. Đó là một mảng kinh doanh tuyệt vời để ở trong đó. Bạn thậm chí không cần đổi mới. Bạn có thể phí mười năm phát triển một chiếc xe mà rốt cuộc không bán cho ai. Bạn có thể ra mắt một chiếc "mặt nạ trượt tuyết" (ski mask) thất bại to. Không ai quan tâm. Nếu bạn lấy được 30% việc kinh doanh của người khác, bạn ổn cả.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), cái không ổn trong chuyện đó là quan hệ của Apple với developer, và anh chắc chắn là một trong những developer đã ủng hộ Apple suốt hàng chục năm. Rồi bỗng nhiên, cuối cùng, anh chịu đủ rồi, và anh chuyển sang Linux.

## 4. Theo DHH, agent là thứ làm Linux desktop bùng lên

Anish hỏi: đó có phải là lý do lớn khiến Linux desktop đang xảy ra lúc này không? Bao nhiêu phần là do Apple, Windows và những bên khác làm vẩn đục hệ sinh thái của họ, và bao nhiêu phần là do AI và công nghệ mới cho phép bạn sửa chính hệ điều hành? Anish kể tối qua anh đã thử, và thật đáng kinh ngạc những gì bạn làm được: chỉ cần bảo agent "hãy sửa hệ điều hành mà tôi đang chạy ngay lúc này", nó làm, và nó chạy. (theo trải nghiệm Anish kể trong video đăng ngày 20/11/2026). Có tiếng nói điều đó thật tuyệt.

![Anish Acharya ngồi trên ghế bành trong studio, cầm cốc, trước micro](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-0405.jpg)

Anish Acharya đặt câu hỏi về lý do Linux desktop đang lên, ngay trước khi kể lần anh tự thử bảo agent sửa hệ điều hành (video đăng ngày 20/11/2026).

DHH đáp (video đăng ngày 20/11/2026): đó chính là thứ đang làm Linux xảy ra theo cách lớn. Những lý do thúc đẩy khác, như chuyện anh từng có với Apple về việc họ không tử tế với developer, là thứ một vài developer quan tâm, thậm chí không phải tất cả. Rất nhiều người cứ tiếp tục chịu đựng sự lạm dụng đó, vì đó là điều bạn phải làm: nếu bán phần mềm thương mại, bạn phải có mặt trên App Store.

Nên theo anh, điều đó chưa bao giờ đủ để thúc đẩy từng đoàn người chuyển sang Linux, nhưng kỷ nguyên agent thì "hoàn toàn, chắc chắn" (absolutely positively) sẽ làm được (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026).

DHH nói hôm nay lại vừa có thêm một tin: Apple đang làm cho việc dùng macOS với agent còn khó hơn nữa, với thêm những màn hình popup đáng sợ về việc bạn không nên cho Claude truy cập file của mình. Anh hỏi: vậy nó sẽ làm được gì nếu không được truy cập file của bạn? (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026)

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), Omarchy đang đi theo một hướng rất khác. Anh và nhóm đang dồn hết vào đó (leaning all in). Toàn bộ hệ điều hành đã được agent phát triển trong khoảng năm tháng qua, có thể là sáu tháng. Anh chưa viết tay một dòng code nào cho Omarchy, nhưng đã viết hàng trăm nghìn dòng code thông qua agent. Anh và nhóm dùng chính điều đó để tăng tốc việc phát triển Omarchy, và đang tạo ra mọi thứ với tốc độ mà anh khó tin là có thể.

Rồi họ đặt toàn bộ sức mạnh đó vào tay người dùng. DHH nói với Anish (video đăng ngày 20/11/2026): anh nghĩ đúng như Anish đã trải nghiệm, bất kỳ ai có được trải nghiệm mà cả hệ điều hành trở nên "dễ uốn nắn" (malleable), đổi được bất cứ thứ gì, đổi được cách bất kỳ phần nào vận hành. Họ muốn một start menu mới. Họ muốn dời cái đồng hồ đi chỗ khác. Họ muốn một cái lịch khác. Họ chỉ muốn thêm một feature vào một phần có sẵn của hệ điều hành. Và họ làm được điều đó chỉ bằng prompt.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), chuyện đó xảy ra theo đúng nghĩa đen, có khi trong vài giây, có lẽ nhiều lắm là vài phút. Anh gọi cảm giác đó là "say sưa một cách sâu sắc" (deeply intoxicating). Anh không nghĩ ai trong số những người đó, nếu thật sự ngâm mình trong nó năm phút, sẽ quay lại.

## 5. Terminal, config file, error message: ba thứ DHH nói agent thích

DHH nói anh cực kỳ lạc quan (extremely bullish) về ý tưởng rằng cả macOS lẫn Windows đơn giản là không phù hợp với kỷ nguyên agent. Và anh nghĩ kỷ nguyên agent sẽ là thứ duy nhất quan trọng khi nói về những chiếc máy tính này, "trong khoảng năm phút nữa" (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026).

Theo anh (video đăng ngày 20/11/2026), anh và nhóm đang dồn mạnh vào ý tưởng rằng những hệ điều hành ta có suốt 40 năm, được xây quanh động tác chuột và click, đơn giản là không hợp với kỷ nguyên agent.

Anh đưa một ví dụ cơ bản (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026): nếu bạn muốn đổi hotkey để chuyển sang một workspace khác trên macOS, chỉ có một cách. Bạn phải tự vào một settings app, click từng ô một, gõ hotkey mới, rồi click ô tiếp theo, rồi gõ hotkey đó. Bạn không thể làm việc đó bằng agent. Anh nói, à, có lẽ bạn có thể dùng computer use cho việc đó, nhưng làm vậy khá ngớ ngẩn, khá ngốc.

Còn ở phía Linux, theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), mọi thứ từng làm Linux khó dùng trong quá khứ, "ôi, nó nặng terminal quá", "nó có cả đống config file khó hiểu", "nó có những error message không ai đọc nổi", lại là ba thứ agent thích. Agent muốn có giao diện dòng lệnh (command line interface) cho mọi thứ. Chúng muốn config file dễ đoán, để chỉ việc sửa và cập nhật. Chúng muốn mọi chi tiết nằm trong error message.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), ba "điểm yếu" lịch sử của Linux ở cột trái chính là ba thứ agent muốn ở cột phải.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), tất cả những thiếu sót lịch sử đó của Linux, theo đúng nghĩa đen ngay trong năm nay, đã trở thành lý do bạn muốn Linux trên máy mình nếu bạn mê agent, mê AI. Và anh hỏi: vào thời điểm này, ai đang làm ra thứ gì mà lại không mê agent, không mê AI?

Vì vậy anh nghĩ Apple đang có nguy cơ trở thành AOL của kỷ nguyên agent (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh diễn giải thái độ đó như thế này: "chúng tôi sẽ cung cấp khu vườn có tường bao này. Chúng tôi có Genmoji ở đây. Bạn không cần dùng một agent thật từ một frontier lab thật. Hãy cho chúng tôi cơ hội đưa bạn một thứ đã pha loãng và được bảo vệ." Theo anh, phần lớn mọi người không muốn AOL. Họ muốn Internet mở. Và đó là thứ anh và nhóm đang cố mang lại cho họ với Omarchy.

## 6. Mobile và "cửa sổ" cho một hệ điều hành thứ ba

Martin hỏi: trong thế giới đó, chuyện gì xảy ra với mobile?

![Martin Casado ngồi trên ghế bành, tay chống cằm, trước micro](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-0810.jpg)

Martin Casado lúc hỏi chuyện gì sẽ xảy ra với mobile (video đăng ngày 20/11/2026).

DHH trả lời (video đăng ngày 20/11/2026): mobile cũng phải thay đổi theo cùng một cách. Và đây thật ra là một trong những lý do anh rất hào hứng với kỷ nguyên agent. Trước tiên là trên desktop, vì cửa sổ giờ đang mở cho một hệ điều hành thứ ba, lần đầu tiên sau 25 năm. Lần cuối có một khe hở như vậy là OS X năm 2001. Đó là lần cuối cùng có ai ra mắt một hệ điều hành mới tạo được vết lõm nào đó trong thị phần toàn cầu. Từ đó tới nay, không có gì. Cửa sổ đóng. Năm nay, cửa sổ mở. Bỗng nhiên Linux lại có cơ hội, theo một cách mà theo đúng nghĩa đen chưa từng xảy ra suốt 25 năm.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), mobile cũng đang chịu cùng một cấu trúc. Chúng ta có một duopoly, và Google với Apple chia nhau khoản 30% béo bở từ doanh thu kinh doanh của mọi người khác. Bạn còn làm được gì? Microsoft đã thử. Họ đã chi, "tôi không biết", vài tỷ đô để biến Windows thành một thứ gì đó trên mobile. Và nó không thành, một phần rất lớn là vì họ không có ứng dụng. Ai muốn chuyển sang Windows phone nếu không có Instagram? Nên nó chết yểu.

Theo anh, đó là điều đang thay đổi ngay lúc này, và anh và nhóm đã thấy nó trên Linux (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Một người dùng Omarchy đã viết lại ứng dụng duy nhất mà anh còn giữ một máy Mac để chạy: Adobe Lightroom. Anh giữ nó vì nó có tất cả plugin và preset cho máy ảnh của anh, và anh không muốn bỏ những thứ đó. Anh có một chiếc Mac chỉ cho việc đó.

Một người, trong khoảng hai tuần, đã tái tạo toàn bộ Lightroom. Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), không chỉ tái tạo, mà còn làm tốt hơn thứ mà Adobe đã tốn, "tôi không biết", một thập kỷ rưỡi và hàng chục triệu đô, nếu không hơn, để phát triển.

Giờ hãy áp điều đó vào một chiếc điện thoại, anh nói (video đăng ngày 20/11/2026): một hệ điều hành chạy trên thiết bị di động bỗng có được mọi ứng dụng bạn từng muốn. Vì nếu nó chưa tồn tại, sẽ có ai đó làm ra nó, vì họ có thể vibe code nó trong năm phút. Theo anh, điều đó thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Toàn bộ sự khoá chặt (lock-in) trong các hệ sinh thái này nằm ở chỗ có hay không có ứng dụng.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), trong kỷ nguyên agent, việc phát triển phần mềm vừa rơi xuống bằng không, cả về giá lẫn về độ khó. Bất kỳ ai, thậm chí không phải developer, bất kỳ ai biết lái những agent này đều có thể tái tạo một thứ tốt như của Adobe, tốt như của bất kỳ ai. Đó là một lần đặt lại hoàn toàn sân chơi. Và đó là lý do điều này có thể xảy ra.

Anh nói châm ngôn của mình lúc này là: "trước hết ta chiếm Manhattan desktop, rồi ta chiếm Berlin mobile" (first we take Manhattan desktop, then we take Berlin mobile) (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026).

## 7. Theo DHH, agent sẽ xoá sổ cả lớp ứng dụng: hợp đồng và ảnh

Anish nói điều này thật hấp dẫn (video đăng ngày 20/11/2026): năm năm trước, ý tưởng xây một hệ sinh thái mobile thứ ba chắc chắn thất bại, hoàn toàn đáng nản. Còn giờ, với một ngân sách token nào đó, ta có thể tái tạo 10.000 ứng dụng hàng đầu. Và với nhiều ứng dụng, có khi còn không cần tái tạo, vì agent có thể tự làm natively cái việc mà bạn đăng ký ứng dụng đó để làm. Có tiếng đáp: "Correct."

DHH nói anh thấy điều này cũng rất thú vị (video đăng ngày 20/11/2026), vì một chuyện là tái tạo, chẳng hạn, Adobe Lightroom hay Adobe Photoshop. Đó luôn là ví dụ lịch sử: Linux không bao giờ thành công vì nó thiếu khoảng ba ứng dụng. Nó không có Microsoft Word. Nó không có Adobe Photoshop, và vài thứ khác.

Nhưng trước hết, anh hỏi, lần cuối anh mở một word processor là khi nào? Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh chỉ bảo agent soạn hợp đồng, rồi anh review nó trong Markdown. Khi đã ưng, anh cho nó xuất ra một file PDF, và anh nói thứ đó trông rất đẹp.

DHH kể (video đăng ngày 20/11/2026): anh đang lập Omacom Foundation, tổ chức phi lợi nhuận đứng sau Omarchy. Anh và nhóm đã gây quỹ được, theo lời anh có kèm câu "tôi không biết", 23 triệu đô bằng token và tiền đóng góp. Anh đã phải làm rất nhiều hợp đồng. Mọi hợp đồng trong số đó đều do agent làm, không có word processor nào dính vào.

Anh thậm chí không còn tự ký văn bản nữa (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh chỉ đọc qua và nói "ổn rồi, gửi đi được, ký đi". Agent có chữ ký của anh, nó đặt chữ ký lên văn bản, rồi gửi đi. Nên anh không còn đi qua word processor nữa. Anh không cần Word nữa.

Ảnh cũng vậy, theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026). Bạn muốn đổi gì đó trong ảnh: "làm cho nó trông thật đẹp". Sao? Bạn định bỏ ra hàng chục giờ, hàng trăm giờ để học những ngóc ngách của Photoshop à? Không ai làm vậy. Họ sẽ bảo agent làm. Và agent sẽ làm rất xuất sắc, ảnh của bạn quay về trông tuyệt vời. Hoặc bạn muốn xoá ai đó khỏi ảnh. Bạn chỉ nói: "này, xoá cái tên ngốc ở bên trái kia đi, tôi chỉ muốn nhìn hai người này thôi". Bùm.

Nên anh nghĩ agent sẽ xoá sổ cả những lớp ứng dụng (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Vì trong lịch sử, những ứng dụng này, nhất là thứ như Photoshop, không chỉ là một ứng dụng. Nó là một nghề. Đó là thứ bạn phải học và bỏ thời gian, có trường hợp là nhiều năm, để giỏi. Giờ thì, anh nói, điều đó vẫn hay, nhưng agent đã gánh hết việc đó, và giờ chúng làm được mà không cần ứng dụng.

Hai ví dụ DHH kể trong video đăng ngày 20/11/2026: hợp đồng của Omacom Foundation đi từ agent qua Markdown tới PDF đã ký, và ảnh được sửa bằng một câu lệnh, không qua Word hay Photoshop.

Nhưng kể cả khi bạn vẫn muốn ứng dụng, DHH nói điều anh để ý và đã thấy diễn ra rất nhiều trong những người dùng Omarchy là: mỗi khi bạn cần một thứ kiểu Word hay một thứ kiểu Photoshop, về cơ bản bạn có thể làm ra nó ngay tại chỗ (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026).

## 8. Token mỗi giây, đội nhỏ và ý DHH rằng source code không phải moat

DHH nói (video đăng ngày 20/11/2026): lúc này chúng ta đang thấy một hình hài giai đoạn đầu khá kỳ lạ của AI, và nó chạy ở khoảng 50 token mỗi giây. Nếu bật chế độ ultra fast, nó chạy ở 120. Theo anh, chừng đó chưa đủ để mọi thứ có cảm giác "live".

Anh kể (video đăng ngày 20/11/2026): mới hai tuần trước, tại hội nghị lớn của mình, một công ty hạ tầng chạy model đã demo tốc độ 1.500 token mỗi giây. Họ làm một ví dụ với một game trong bốn giây: đi từ prompt "này, bạn làm được một game Tetris không" tới lúc game đang chạy. Rồi họ làm một game khác: "làm cho tôi một game bắn súng màn hình cuộn ngang" (side scroller shooter). Game hiện lên màn hình. Game đang chạy. Người demo chỉ việc prompt vào nó: "này, thêm laser". "Ồ, tuyệt." "Thêm bom vào." "Không, quái vật to hơn." Mọi thứ cứ thế biến đổi trực tiếp.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), đó là một bản xem trước về tương lai của phần mềm. Mọi thứ sẽ biến đổi trực tiếp. Và đó là 1.500 token mỗi giây, thứ ta làm được hôm nay. Năm sau sẽ thế nào? Hai năm nữa, khi các model chạy ở 100.000 token mỗi giây và một triệu token mỗi giây, sẽ thế nào?

Các mức tốc độ DHH nêu trong video đăng ngày 20/11/2026 (thanh minh hoạ, không theo tỷ lệ): khoảng 50 token/giây hiện tại, 120 khi bật ultra fast, 1.500 trong một demo hai tuần trước đó, và câu hỏi của anh về 100.000 rồi một triệu token/giây sau hai năm nữa.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), về mặt hướng đi, chúng ta đang tiến tới chỗ mà mọi rào cản lịch sử để bất kỳ ai ra mắt và thành công với một hệ sinh thái mới sẽ biến mất. Bởi không chỉ hệ sinh thái có thể được tạo ra dễ hơn nhiều: phiên bản Omarchy hiện tại được làm trong khoảng hai tháng rưỡi, bán thời gian, bởi anh và cộng sự chính của anh trong dự án. Đó là phiên bản đã biến thành thứ giờ đang cất cánh "như điên".

Anh hỏi (video đăng ngày 20/11/2026): anh và nhóm đang cạnh tranh với hàng nghìn lập trình viên ở Microsoft, hàng chục nghìn lập trình viên khắp thế giới làm ở những công ty khổng lồ, vậy mà giờ bỗng nhiên một nhúm người làm ra một thứ không chỉ cạnh tranh được mà còn vượt trội? Theo anh, chuyện đó hoàn toàn chưa từng có. Trước đây nó không bao giờ có thể xảy ra.

Anh nói tiếp về venture capital (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026): theo đúng nghĩa đen có một lịch sử dài khoảng hai thập kỷ, khi mọi đồng tiền đều đổ vào developer, vì bạn cần developer để build sản phẩm, và bạn cũng cần một runway vài năm để những developer đó build. Giờ, bỗng nhiên, tất cả bị nén xuống còn vài ngày, vài tuần, tệ nhất là vài tháng.

Và đó là với những model ta có ngay lúc này (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Chỉ trong thời gian anh phát triển Omarchy: Opus 4.8 là model anh dùng khi bắt đầu giai đoạn mới này, và nó tốt. Rồi có Sol, và giờ có Opus 5.5. Theo anh, khoảng cách giữa Opus 4.8 và 5.5 là khổng lồ. Liệu có một lần ra mắt nữa trước Giáng sinh không? Anh nói có lẽ có, và nếu không thì sẽ có vào đầu năm sau. Và những bước nhảy này đang tăng tốc.

Nên theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), bất kỳ ai vẫn còn nghĩ source code là moat, kể cả hàng triệu dòng, hoặc nghĩ nó sẽ bảo vệ hệ sinh thái của họ, đều đang ảo tưởng.

## 9. Martin hỏi về tay nghề; DHH nói về taste và 2% cuối

Martin nói anh thấy thú vị, ít nhất là với anh, khi nghe DHH nói theo cách này, vì anh luôn coi DHH là một người thợ thủ công (craftsman). Thẩm mỹ thiết kế của DHH rất tốt. Công thái học (ergonomics) của DHH rất tốt. Anh nói DHH là một huyền thoại.

![Martin Casado tóc bạc, đeo kính, ngồi trên ghế bành trong studio bên một chậu cây lớn](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-1605.jpg)

Martin Casado lúc bắt đầu câu hỏi về tay nghề và StarCraft (video đăng ngày 20/11/2026).

Và có một điều hơi buồn cười, Martin kể (video đăng ngày 20/11/2026): anh chơi StarCraft. Anh vẫn chơi StarCraft. Anh 50 tuổi. Và họ vừa ra một bản patch gần đây cập nhật chỉ số của con Ghost. Con Ghost đã có mặt khoảng 20 năm rồi. Toàn là những tinh chỉnh nhỏ như vậy.

Martin nói tiếp (video đăng ngày 20/11/2026): ở một mức độ nào đó, anh hiểu điều DHH nói, là ta sẽ để một LLM code thứ gì đó rất nhanh. Mặt khác, khi nhìn những gì DHH đã làm và nhìn những game như StarCraft, anh nhận ra phần mềm chính là những tinh chỉnh nhỏ như vậy, kiểu như tách rời khỏi các dòng code. Và ở một mức độ nào đó, theo thời gian, phần mềm là như vậy. Không phải là các dòng code. Và với anh, điều đó có cảm giác như một moat.

Martin nói anh thật ra nghĩ rằng khi chơi hay làm việc với những thứ như vậy, chính các lựa chọn thiết kế ở phần đuôi dài (long tail design choices) mới là cốt lõi. Nên anh hỏi: có phải cũng có thể là thay đổi không lớn đến thế, ta vẫn cần những người yêu phần mềm để thấm nó vào sản phẩm theo cùng một cách, chỉ là ta mất phần viết các dòng code? (Martin hỏi trong video đăng ngày 20/11/2026.)

DHH đáp: "Đúng chính xác là vậy" (That's exactly it). Theo anh (video đăng ngày 20/11/2026), anh cảm thấy mình đưa được nhiều taste hơn, nhiều tầm nhìn hơn, nhiều tính cầu toàn hơn vào phần mềm, vì rào cản giữa lúc anh phát hiện một thứ chưa hẳn đúng, vài pixel bị lệch, và lúc anh muốn sửa nó, đã sụp đổ.

Giờ anh nhìn mọi vấn đề, bất kỳ vấn đề nào, bất kỳ phần mềm nào chưa hoàn hảo, như một cơ hội để prompt tới khi nó hoàn hảo (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh nói đây là lý do lúc này anh đang làm việc theo nhịp mà tiêu đề của video gọi là "16-Hour Days". Anh nói trước đây chính anh đã viết cả một cuốn sách tên là It Doesn't Have to Be Crazy at Work.

![Anish Acharya cười, giơ tay khi chen vào câu chuyện](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-1754.jpg)

Anish Acharya chen vào khi DHH nói tới cuốn It Doesn't Have to Be Crazy at Work (video đăng ngày 20/11/2026).

Anish chen vào: "I was going to say…", rồi nói tới manifesto của DHH. DHH đáp lúc này công việc "điên hoàn toàn" (totally fucking crazy). Theo anh (video đăng ngày 20/11/2026), lý do nó điên đến vậy là: nếu bạn thuộc kiểu tính cách như anh, cầu toàn tuyệt đối, kiểu tay nghề "cứ gọt dần từng chút", thì bạn vừa được ban cho siêu năng lực. Và điều đó gây say sưa, nếu không muốn nói là thật sự nguy hiểm cho sức khoẻ, ít nhất là trong một thời gian.

DHH nói tiếp với Martin (video đăng ngày 20/11/2026): đúng vậy, nhưng anh nghĩ đó là khoảnh khắc mà chúng ta đang trải qua. Martin hoàn toàn đúng: ai cũng có thể làm điều này. Ai cũng có thể đã làm rất nhiều thứ trong những khoảng thời gian dài, và họ đã không làm. Việc này vẫn cần một chút tầm nhìn. Vẫn cần một chút sự quan tâm (care), cần muốn ghép mọi mảnh lại với nhau, và cần có quyết tâm để theo nó tới cùng.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), điều anh và nhóm đang thấy với rất nhiều dự án vibe coding là chúng bắt đầu, và trông khá hứa hẹn. Rồi ai đó mất hứng, và họ chỉ đi tới phần thoả mãn nhất với một số người, có lẽ thậm chí với phần lớn mọi người, là 80% đầu tiên. Kiểu "để tôi làm xong cái gì đó ở 80% đầu", rồi 20% cuối là chỗ mọi thứ hơi chắp vá (janky). Chúng chưa hẳn đúng. Chúng có vài bug, đại loại vậy. Và họ mất hứng.

Cách DHH tả trong video đăng ngày 20/11/2026: nhiều dự án vibe coding dừng sau 80% đầu, còn anh nói phần thưởng của anh nằm ở 2% cuối cùng.

Còn anh, vì lý do nào đó, được ban cho toàn bộ phần thưởng dopamine ở 2% cuối cùng (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh nói anh thật ra không quan tâm chút nào tới 98% đầu. Anh muốn 2% cuối. 2% cuối là nơi anh có được sự thoả mãn khi build phần mềm.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), nên nếu bạn thuộc kiểu người cứ miệt mài, miệt mài, miệt mài tới khi nó hoàn hảo theo đúng nghĩa đen, thì đây là một thời điểm cực kỳ gây nghiện trong lịch sử, vì ít nhất là lúc này vẫn còn chỗ cho một người lái những agent này. Anh chưa tìm được loop hay setup đúng để có thể one-shot mọi thứ mà design ra hoàn hảo và mọi thứ ra hoàn hảo. Lúc này bạn vẫn cần con mắt, và cần có khả năng cung cấp nó, rồi có cảm giác như có cả một đội quân bên dưới mà không tốn chi phí phối hợp.

## 10. Sức sản xuất của 60.000 người, và token rẻ tới mức nào

DHH nói (video đăng ngày 20/11/2026): anh chưa bao giờ hứng thú với việc đổi công ty của mình ở 37signals, khoảng 60 người, lấy một công ty 6.000 người. "Yeah, sure", hay 60.000 người. Bạn có thể làm được nhiều hơn, nhưng rồi anh sẽ phải đối phó với 60.000 con người. Theo anh, nghe như một nỗi khổ sở. Đau đớn và tra tấn tuyệt đối.

Nhưng có được sức sản xuất tiềm năng của 60.000 người thông qua agent, thì giờ anh mới thấy hứng thú (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Không cãi nhau. Không HR. Không họp hội đồng. Chỉ có anh, với băng thông cao, cùng một đội agent thực thi một tầm nhìn đã được chắt lọc về việc chiếc máy tính hoàn hảo có thể trông ra sao. Anh thốt lên: "Holy crap."

Ba lựa chọn DHH so sánh trong video đăng ngày 20/11/2026: anh không muốn một công ty 60.000 người, nhưng muốn sức sản xuất đó khi nó đến từ agent.

DHH kể (video đăng ngày 20/11/2026): Tobi Lütke gọi cảm giác này, khi ông làm việc đó vào cuối tuần rồi phải quay lại văn phòng của một công ty, theo đúng nghĩa đen, 7.000 người, là "như ra khỏi hyperdrive". Khi chỉ có bạn và agent, bạn đang ở hyperdrive. Mọi thứ diễn ra tuyệt vời. Rồi "két", bạn bước vào văn phòng. Bạn phải đối phó với HR, với các team, với update, report và tất cả những thứ vô nghĩa khác đi kèm việc điều hành một công ty.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), bạn không phải làm những việc đó nếu làm theo cách kia. Và bạn có thể có kết quả tương tự, nếu không muốn nói là tốt hơn. Anh nói đó là điều khiến khoảnh khắc này khó tin đến vậy.

Còn hơn thế nữa là chuyện nó rẻ tới mức nào, theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026). Anh kể, "tôi không biết", chừng một tháng trước anh viết một câu châm trên X: "Tôi có token không giới hạn." Vì, được rồi, anh đã làm việc 20 năm. Tới giờ anh giàu rồi. Anh có thể mua bao nhiêu token tùy thích. Bạn có biết anh mua bao nhiêu token không? Anh có ba subscription Claude. Hết. Và anh nhớ được hai tuần trong ba tháng qua là anh thật sự dùng hết, hoặc gần hết, mức giới hạn của chúng.

Phần lớn các tuần, anh chỉ dùng một gói 20X giá 200 đô, và anh làm được mọi thứ (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Nên anh nói đừng bảo anh rằng khoảnh khắc này chỉ dành cho những người theo đúng nghĩa đen có tiền không giới hạn. Hoàn toàn không phải vậy.

Và đây là đồ frontier, theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026). Ta còn chưa nói tới open-weight model hay bất kỳ model rẻ hơn nào, hay chuyện tối ưu bất kỳ thứ gì trong số đó. Anh chỉ việc "Opus 5.5, sửa hết mọi thứ đi". Vậy là xong. Anh nói anh đã bão hoà về những gì mình có thể đẩy tới, và anh cùng nhóm có thể tiến lên với tốc độ chớp nhoáng này.

Vậy nên anh nghĩ vẫn còn chỗ cho con người, nhưng anh cũng không tự phụ đến mức tin rằng điều đó nhất định sẽ kéo dài mãi (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026).

## 11. Superintelligence: bài test robot của Martin và chuyến đi Trung Quốc của DHH

DHH nói anh nghĩ hoàn toàn có thể là đến năm sau chúng ta sẽ có superintelligence thật sự, đơn giản là giỏi hơn con người ở mọi thứ (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Và chúng sẽ giỏi hơn cả anh ở việc đánh bóng chiếc máy tính hoàn hảo. Bạn chỉ việc nói "làm cho tôi một chiếc máy tính tuyệt vời", "whoopity doop doop", nó làm một Linux kernel riêng cho bạn và mọi thứ khác. Vậy là xong.

Nên anh đang tận hưởng khoảnh khắc này, khi con người, có lẽ trong một cái chớp mắt, vẫn còn đóng góp thêm, vẫn còn cộng thêm giá trị vào quy trình, trong khi có được năng lực tuyệt vời này (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Rồi, anh nói, "tôi không biết, có lẽ tất cả chúng ta chết hết vào cuối năm sau. Nên hãy tận hưởng nó."

Martin nói anh phải hỏi: DHH có trong đầu một "bài test superintelligence của David" riêng không? Martin đưa ví dụ của mình (video đăng ngày 20/11/2026): bài test superintelligence của anh là mỗi lần có một model mới, anh bảo nó đi mua mọi thứ nó cần để tự có một cơ thể (embody itself). Nhà anh lúc nào cũng có các bộ phận robot. Anh nói anh không đùa. Anh đưa cho nó ngân sách khoảng 20.000 đô và nói "cứ đi build con robot của mày đi". Rồi đồ cứ tới, màn hình OLED tới, đủ thứ.

![Martin Casado cười, giơ một bàn tay lên khi kể về bài test superintelligence](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-2255.jpg)

Martin Casado giơ tay khi bắt đầu hỏi DHH về "bài test superintelligence", trước khi kể bài test robot của chính mình (video đăng ngày 20/11/2026).

Theo Martin (video đăng ngày 20/11/2026), các model chưa tới mức thậm chí gần làm được việc đó. Nhưng đó là bài test ASI của anh: lúc anh có một con robot tự hành đi lại được mà model tự build bằng cách đặt mua linh kiện. Anh hỏi DHH có kiểu tương tự không, một dấu hiệu để biết "giờ thì nó đã tới".

DHH đáp: anh không có. Có lẽ anh nên có. Nhưng anh có một cảm giác rằng với phát triển phần mềm, ta đã có superintelligence rồi (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Martin đáp: "Oh, for sure."

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), AI giỏi hơn bất kỳ lập trình viên nào anh từng biết, khi xét độ rộng năng lực của nó. Có những phần riêng lẻ mà một số siêu lập trình viên anh quen vẫn hơn được agent, trong những lĩnh vực rất hẹp. Nhưng khi gộp tất cả lại và xét tốc độ chúng làm việc, ta đã có superintelligence. Anh có thể build bất cứ thứ gì, theo đúng nghĩa đen bất cứ thứ gì anh muốn, chỉ bằng prompt và lái một chút.

DHH nói điều thú vị về ví dụ robot của Martin (video đăng ngày 20/11/2026): anh vừa ở Trung Quốc khoảng hai tuần trước, và đi xem Unitree cùng một công ty khác. Nói chuyện với những người ở Unitree, họ có góc nhìn rất khác so với những gì anh nghe từ Silicon Valley. Anh vừa xem một cuộc phỏng vấn, trong đó một người nói rằng có lẽ đến năm sau ta sẽ có superintelligence, sẽ có rapid takeoff. Còn những người ở Unitree thì kiểu: "không biết nữa, bốn năm, năm năm, có lẽ mười".

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), nên có một sự pha trộn kỳ lạ ở đây: những người làm phần mềm thì "trời ơi, chuyện này sắp xảy ra rồi", còn những người làm actuator, cơ khí và các thứ khác thì kiểu "không biết nữa, có lẽ bóc một củ hành thật ra khá khó".

Martin kể tiếp (video đăng ngày 20/11/2026): tính đến lúc này, Grok Bot cho rằng cách đúng để có một AI trong nhà anh về cơ bản là home automation, nên nó cứ đặt mua đồ home automation. Anh nghĩ ít nhất anh sẽ có kiểu Star Trek, màn hình trên tường có khuôn mặt nói chuyện với bạn và điều khiển ngôi nhà, trước khi có thứ thật.

Có tiếng nói: "Nhưng tôi nghĩ nó khá thực dụng, về phía nó." Martin thêm: "Nhân tiện, đó là quyết định của nó, không phải của tôi." DHH nói đây là cách bạn biến thành kẹp giấy (paperclip) nếu không cẩn thận: bạn đưa ra một mục tiêu mơ hồ, "hãy tối ưu hạnh phúc con người", và bùm. Anish nói: "Please, Martin."

## 12. Frontier lab và open source: duopoly và bài học encryption wars

Martin hỏi (video đăng ngày 20/11/2026): DHH vừa nói tới open source. Anh luôn coi DHH là người rất "phá cách" (iconoclastic), có quan điểm mạnh về việc tập trung quyền lực. Vậy DHH nghĩ thế nào về các frontier lab so với open source?

DHH trả lời (video đăng ngày 20/11/2026): anh nghĩ việc có open source và có open weights là hoàn toàn thiết yếu để giữ cho cả cuộc chơi trung thực. Chúng ta cần cạnh tranh. Anh đã trải qua hai giai đoạn trong sự nghiệp rất thất vọng vì các duopoly chia nhau mọi thứ.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), chúng ta chỉ có một khoảng trú ẩn ngắn với Internet, từ khoảng năm 2000 tới 2009, thời đại huy hoàng khi nền tảng quan trọng nhất hoàn toàn mở, hoàn toàn tự do. Ai cũng có thể build bất cứ thứ gì, và bạn không phải xin phép. Rồi các nền tảng mobile xuất hiện, và cuộc chơi kết thúc. Bỗng nhiên ta quay lại một kịch bản kinh tế hà khắc, nơi bạn phải xin phép để ứng dụng của mình có mặt, và do đó để doanh nghiệp của mình tồn tại. Anh nói cá nhân anh thấy điều đó hoàn toàn không thể chấp nhận.

Nên dù anh trân trọng những gì OpenAI đang làm, anh nghĩ sẽ là một kịch bản ác mộng nếu ta kết thúc ở một vị thế duopoly, nhất là một duopoly được chính phủ cưỡng chế "bằng súng lớn" (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Điều đó sẽ rất tệ cho chúng ta.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), ngành này từng trải qua một chuyện khá giống: các cuộc chiến mã hoá (encryption wars) thập niên 90, khi chúng ta suýt cấm mã hoá public key, vì NSA và những bên khác nói "vậy làm sao chúng tôi nghe lén được mọi thứ?". Hãy tưởng tượng quỹ đạo của Internet nếu ta không có mã hoá. Bạn sẽ làm thương mại thế nào? Bạn sẽ giao tiếp thế nào? Đó sẽ là một tổn thương khổng lồ cho kinh tế thế giới, cho sự phát triển của thế giới, cho chính web.

Dòng thời gian DHH dùng để giải thích vì sao anh muốn có open weights (video đăng ngày 20/11/2026).

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh nghĩ ta đang ở đúng bờ vực đó với AI lúc này. Anh cứ nghe rất nhiều người thông minh nói kiểu "ừ, có lẽ chính phủ nên tiếp quản nó luôn". Anh thốt lên: "Jesus." Và kể cả khi chính phủ không làm vậy, kể cả nếu ta chỉ kết thúc trong một tình huống thương mại mà hai lab này dường như chia nhau thị trường, điều đó cũng sẽ là thảm hoạ. Anh nói chúng ta cần tránh điều đó.

## 13. Cạnh tranh, open-weight model và trí thông minh trong một cái hộp

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), điều tốt là đang có nhiều cạnh tranh giữa các closed model hơn bất kỳ lĩnh vực hay giai đoạn nào khác của ngành máy tính mà anh từng quan sát. Không chỉ có hai lab đang dẫn trước, mà còn có SpaceX AI khá sát. Có Google, lúc này thì dường như đang trong cuộc chơi, lúc sau thì "ở đâu đó hút thứ gì buồn cười trên một hòn đảo". Nhưng ít nhất là có tiềm năng. Và còn một nhúm lab khác cũng đang gặm nhấm dần.

Anh nghĩ điều đó cực kỳ quan trọng. Nhưng còn quan trọng hơn là ta có những open-weight model cũng đang trở nên rất tốt (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh không biết lượng hoá chính xác chúng tụt sau bao xa, nhưng GLM 5.3 hay DeepSeek Flash, "tôi không biết", tụt sau khoảng sáu, bảy tháng ở một số tác vụ, thậm chí chưa tới mức đó.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), có rất nhiều benchmark ngoài kia, và anh không thật sự tin chúng. Người ta đưa ra một benchmark kiểu "ồ, nó tốt ngang, gì đó, Opus 4.8", rồi anh thử, và anh thấy: "không biết nữa, có lẽ trên benchmark của các bạn, không phải ở thế giới thực". Nhưng thì sao? Chúng đang ở trong cuộc chơi. Chúng thật sự ở trong cuộc chơi. Những model này hữu ích. Bạn có thể tự chạy chúng trên phần cứng local của mình.

Đây là điều khiến anh kinh ngạc, DHH kể (video đăng ngày 20/11/2026): khoảng sáu tháng trước, anh viết một bài, về cơ bản nói rằng "thật ngớ ngẩn, sao người ta lại mua máy tính cá nhân mạnh làm gì". Các model chạy được local hồi đó quá kém, kiểu chúng không làm được gì, không xử lý được thứ gì quan trọng. Rồi may thay anh đã hoàn toàn sai. Và giờ đây, chưa tới cuối năm đó, một chiếc DGX Spark đã chạy được một model hữu ích mà bạn thật sự dùng được cho việc gì đó.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), Qwen 3.8 Flash Next là một model hoàn toàn dùng được. Có trí thông minh nằm trong một cái hộp vừa trên bàn làm việc của bạn, mà bạn mua được với giá một con số hàng nghìn đô (single digit thousands). Anh nói điều đó thật phi thường, và chúng ta cực kỳ cần nó.

Nhưng anh muốn tất cả (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Có những người khác trong giới open source rất cứng rắn về chuyện này: hoặc là open source, hoặc là thôi. Anh hoàn toàn không theo quan điểm đó. Anh cổ vũ việc nước Mỹ có hai frontier lab này và việc họ đang dẫn trước, vì nhờ vậy ta được build với những thứ đó.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh nghĩ điều đó tuyệt vời, miễn là họ trung thực, miễn là họ không có một "lỗi tiền vô hạn" (infinite money glitch) nơi không có cạnh tranh và họ cứ thế đẩy giá token lên 500 đô cho một triệu token hay đại loại thế. Vì chúng ta sẽ trả. Chúng ta chắc chắn sẽ trả.

"Anh muốn tất cả": ba thứ DHH nói cần có cùng lúc trong video đăng ngày 20/11/2026.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), chúng ta đã thấy câu chuyện đó diễn ra. Khi social media cất cánh và web nói chung cất cánh, nó bị chia giữa hai công ty, Google và Meta. Và hai công ty đó đã hút đi 99% chuỗi giá trị của quảng cáo online, vì ai cũng sẵn lòng chỉ cần lấy lại thêm một cent trên mỗi đô họ chi. Với anh, điều đó lệch lạc (perverse), dù anh trân trọng ở một mức độ nào đó, ở một số mảng, những đóng góp mà hai công ty này đã làm. Anh nói chiếm về cơ bản 99% giá trị được tạo ra là một viễn cảnh phản địa đàng (dystopian).

Anh nói nếu được để mặc thì chuyện đó hoàn toàn sẽ xảy ra, vì đó chỉ là cách chủ nghĩa tư bản vận hành (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Và thật ra anh nghĩ phần lớn thời gian nó kiểu như là một feature chứ không phải bug, vì chính nó truyền cảm hứng cho tất cả khoản đầu tư này. Ai cũng muốn kết thúc với một trong những công ty này. Ai cũng muốn có cổ phần trong Google và Meta tiếp theo, hay giờ là Anthropic hoặc OpenAI.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), hãy giữ tất cả những ý này trong đầu cùng lúc: ta cần open weights, ta có thể cổ vũ những tiến bộ ở frontier. Nếu có được tất cả, mọi thứ sẽ tốt hơn cho mọi người. Và chúng ta được sống trong kịch bản mà anh gọi là "P. Bloom", nơi chỉ có dư thừa vô hạn và thịnh vượng cho tất cả.

## 14. Thang tham vọng: DHH muốn Omarchy lớn hơn macOS

Anish nói với David (video đăng ngày 20/11/2026): một điều anh để ý là tất cả chúng ta đều đang leo lên "thang tham vọng" khi các model ngày càng có năng lực hơn. Theo anh, đây thật ra là một trong những lý do mà kể cả với những người build phần mềm có cú hích dopamine ở 10% đầu tiên, hoá ra bạn cần nâng mức tham vọng lên để tiếp tục có những cú hích đó.

![Anish Acharya ngồi trên ghế bành trong studio, mỉm cười](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-3150.jpg)

Anish Acharya lúc bắt đầu câu hỏi về "thang tham vọng" (video đăng ngày 20/11/2026).

Anish nói tiếp (video đăng ngày 20/11/2026): vì bạn build một thứ mà năm năm trước hẳn là phép màu, và giờ bạn thấy nó "hơi dở". Bạn muốn có like cho nó? Bạn muốn người ta dùng nó? Kiểu như bạn khoe: "tôi đã build một game tự sửa đổi chính nó, làm được đủ thứ phi thường", rồi bạn được chừng 40 like. Mình đang làm gì ở đây vậy? Nên anh nghĩ điều đó thật ra hay. Và giờ ta đang nói về cuộc cách mạng Linux desktop mới mà DHH đang dẫn dắt với bản phân phối này. Vậy tham vọng của DHH, khi được đẩy lên nấc tiếp theo, sẽ trông thế nào? Thứ gì DHH chưa từng hình dung mình làm được mà có thể đang build trong 12 hay 24 tháng tới?

DHH nói (video đăng ngày 20/11/2026): anh đã thừa nhận chuyện "lạm phát tham vọng" (ambition inflation) đang diễn ra với dự án Omarchy. Anh mới bắt đầu nó năm ngoái. Và anh bắt đầu bằng tay, tin nổi không. Anh viết những bash script nhỏ bằng mười ngón tay mập của mình, chửi Bash kha khá, và rất bị giới hạn về những gì làm được.

Hồi đó anh chỉ nghĩ: này, nếu mình làm được một chiếc máy tính đẹp hơn cho bản thân, một nơi mình sống được mà Apple không kiểm soát số phận của mình, mình sẽ vui. Mình sẽ làm điều đó. Làm cho mình, cho năm người bạn và vài người trên Internet (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Rồi anh và nhóm làm được, và mọi thứ diễn ra tốt. Có hàng chục nghìn người dùng nó. Kiểu "hay đấy, giờ có một dự án open source nhỏ dễ thương đang chạy, và mình có một chiếc máy tính tốt hơn. Tuyệt vời."

Rồi agent xuất hiện, DHH kể (video đăng ngày 20/11/2026). Và anh đi từ "ồ, build được một chiếc máy tính tốt hơn chút thì hay" tới "trời ơi, ta có thể build một chiếc máy tính hoàn hảo, theo đúng nghĩa đen". Mọi thứ anh từng muốn ở một chiếc máy tính trong suốt 40 năm dùng những cỗ máy này, giờ anh có thể tự biến nó thành hiện thực, ít nhiều là một mình. Anh nói làm cùng bạn bè thì vui hơn, nên anh đã mời vài trăm nghìn người đi cùng. Nhưng một mình anh có thể làm ra chiếc máy tính hoàn hảo.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), biết rằng điều này không chỉ khả thi mà còn thấy nó xảy ra, thấy người ta trải nghiệm Linux không chỉ như một lựa chọn thay cho macOS, không chỉ như một lựa chọn thay cho Windows, mà vượt trội rất nhiều, là một sự thoả mãn lớn tới mức dĩ nhiên bạn sẽ có ảo tưởng về sự vĩ đại (delusions of grandeur).

Và ảo tưởng vĩ đại hiện tại của anh là trong khoảng, cứ gọi là ba năm, Omarchy sẽ lớn hơn macOS (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh nói chỉ có 180 triệu người dùng macOS trên thế giới. Mac không lớn đến vậy. Anh biết ở Mỹ thì trông có vẻ lớn, nhất là nếu bạn đi quanh Silicon Valley, nơi ai cũng dùng Mac. Nhưng ngoài đó ra thì bé xíu. 180 triệu? Thậm chí không bằng một dịch vụ internet hạng C. Những dịch vụ lớn nhất có hàng tỷ người dùng. Dĩ nhiên ta có thể đưa Linux vượt mức đó. Dĩ nhiên là được.

Hai con số DHH đặt cạnh nhau trong video đăng ngày 20/11/2026 (thanh minh hoạ, không theo tỷ lệ).

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), điều đó nghe ảo tưởng vì dân Linux theo đúng nghĩa đen đã nói về lời tiên tri đó suốt 25 năm, chuyện Linux xảy ra trên desktop. Và giờ bỗng nhiên ta ở đây, ta đang tăng tốc, và nó đang xảy ra. Anh nói đó là cách chiếc thang tham vọng của anh đã leo lên, chỉ trong khoảng, cứ gọi là bốn năm tháng qua, có lẽ còn chưa tới.

Anh kể (video đăng ngày 20/11/2026): khi thấy lực kéo mà anh và nhóm có được với phiên bản mới nhất của Omarchy (tính đến video đăng ngày 20/11/2026), bản Quattro, nơi anh và nhóm dồn hết vào agent: build nó bằng agent, đặt agent vào tay mọi người. Và khi thấy hàng trăm nghìn người dùng nó, anh nghĩ "được rồi, có lẽ ba năm". Anh nói đó là phần ảo tưởng.

Rồi DHH tự đặt câu hỏi (video đăng ngày 20/11/2026): này, hay ta kiểm tra lại sau 12 tháng? Ta có thể hạ bệ Mac trong 12 tháng không? Thứ mà họ theo đúng nghĩa đen đã mất khoảng hai thập kỷ để xây vị thế đó với macOS, và trước đó, đây là một công ty từ những năm 70, với một dòng dõi dẫn tới điểm đó. Anh nghĩ điều đó hoàn toàn có thể. Anh sẽ không đặt khả năng quá một nửa cho 12 tháng tới, nhưng cũng sẽ không loại trừ nó.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), nếu có những người thông minh ở các lab đang nghĩ ta còn khoảng 12 tháng trước khi recursive self-improvement đưa ta tới "siêu thần AI", thì chắc chắn ta có thể hạ được một hệ điều hành xếp hạng thứ hai, gì đó, trên thế giới.

## 15. AI psychosis và AI euphoria

DHH nói (video đăng ngày 20/11/2026): và đó chỉ là anh đang tham vọng trong vòng tròn nhỏ của chính mình, trong lĩnh vực anh tập trung. Anh thật ra không giỏi tham vọng ở quy mô lớn theo cùng kiểu đó. Anh để việc đó cho những người như Elon: "hãy định cư mọi hành tinh". Nghe tuyệt đấy. Cứ cho anh một ghế trên chuyến starship đi sao Hoả, anh rất muốn. Nhưng đó không phải là anh.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh cố tham vọng một cách dữ dội trong phạm vi hẹp này và dồn toàn bộ năng lượng vào đó. Và anh cũng không cố nghĩ xem 12 tháng nữa mọi thứ sẽ trông ra sao, vì anh thấy đó là cách chắc chắn nhất để mắc một ca "AI psychosis" nặng.

Anh nói anh thích có "AI euphoria" hơn (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh nghĩ đó là một phiên bản nhẹ hơn nhiều, nơi bạn chỉ thật sự hào hứng và lạc quan về tương lai, vì bạn tập trung vào những gì khả thi ngay lúc này, những gì bạn đang build ngay lúc này với công cụ như chúng đang có.

Hai trạng thái DHH đặt cạnh nhau trong video đăng ngày 20/11/2026; anh nói anh chọn bên trái.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), nếu bạn cố hình dung hai, ba, bốn bước nhảy model phía trước, bạn sẽ phát điên. Vì khi đó tại sao vẫn còn một vai trò cho bất kỳ ai? Tại sao con người còn cần tồn tại? Có phải tất cả chúng ta sẽ kết thúc thành kẹp giấy không? Anh nghĩ đó là một con đường xấu để đi xuống.

Và anh nghĩ đây là lý do rất nhiều người làm AI safety cuối cùng "phát điên", vì đó là việc họ làm cả ngày: họ chỉ ngồi và nghĩ "nếu mọi điều tệ nhất xảy ra trong 12 tháng tới thì sao, chẳng phải sẽ tệ lắm à?". Anh nói, ừ, có lẽ sẽ tệ thật (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026).

Anh đưa một so sánh (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026): nếu bạn ngồi cạnh Oppenheimer năm 44 và nói "trời ơi, khi thứ này ra đời, bạn có hình dung nổi chuyện gì sẽ xảy ra không? Năm năm nữa, đây sẽ là một hành tinh hoang tàn, chất thải hạt nhân khắp nơi". Rồi chuyện gì đã xảy ra? Theo anh, quả bom là điều tốt nhất từng xảy ra cho hoà bình thế giới. Theo đúng nghĩa đen, ta có 50 năm của một cuộc Chiến tranh Lạnh "đẹp đẽ", không có sự huỷ diệt hạt nhân toàn diện.

Nên theo anh, tương lai rất khó đoán (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh cố tránh xa chuyện đó nhiều nhất có thể. Và dự đoán tương lai duy nhất anh thích là câu của William Gibson: tương lai đã ở đây rồi, chỉ là nó chưa được phân bố đều.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), với tương lai mà anh đang thấy khi làm việc với hệ thống này, anh thấy rất thoải mái khi dự đoán vài điều. Nếu ai cũng làm được những gì anh đang làm lúc này và thấy được điều gì là khả thi, thì dĩ nhiên tăng trưởng GDP tăng tốc 3%, 4%, 5%, 10% một năm là nằm trong vùng khả thi. Điều đó có vẻ dễ đoán hơn. Còn các model sẽ ở đâu sau một năm? Có tiếng đáp: "Yeah." Rồi có tiếng nói: lắc quả bóng số tám đi, hỏi lại (shake the eight ball, ask again).

## 16. Nên nhìn theo ai, và "trận chiến vibes" quanh AI

Martin nói với David (video đăng ngày 20/11/2026): thật ra anh và Anish vừa nói chuyện trước buổi này, rằng một hiện tượng rất bất ngờ, bất ngờ một cách tuyệt vời, của cả làn sóng này là có bao nhiêu tên tuổi lớn mà chúng ta lớn lên cùng đã xuất hiện và giúp dẫn đường. Martin nói đang có rất nhiều bối rối, rất nhiều sợ hãi. Và đó là DHH, là Eric Raymond, "ông ấy trở lại rồi, thật tuyệt", là John Carmack, những trụ cột tuyệt đối của 30 năm qua.

![Martin Casado giơ tay khi nói, ngồi trên ghế bành bên chậu cây](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-3843.jpg)

Martin Casado giơ tay trong lúc cảm ơn DHH và hỏi anh nhìn theo những ai (video đăng ngày 20/11/2026).

Martin nói (video đăng ngày 20/11/2026): trước hết, cảm ơn DHH rất nhiều vì mọi điều anh đã làm. Martin nói tới một bài nói của DHH, trong đó DHH nói kiểu "software is over, now we're builders", và Martin kể anh đã "yes" một mình. Anh thật sự nghĩ DHH đang dẫn dắt một thế hệ đi qua giai đoạn rất bối rối này. Nên cảm ơn. Rồi anh hỏi: DHH nhìn về ai như một ngọn đèn dẫn đường khi làm những việc này, ai mà DHH nghĩ là đúng về chuyện này, ai mà chúng ta nên theo hơn khi tiến về phía trước?

Martin giải thích (video đăng ngày 20/11/2026): vì anh nghĩ lúc này ta đang ở mức bối rối tột cùng. Không phải ai cũng sống qua Internet như chúng ta đã sống qua. Không phải ai cũng sống qua Đại suy thoái (Great Recession) như chúng ta. Không phải ai cũng sống qua cái giai đoạn bối rối của mobile và share economy. Nên anh nghĩ, thứ nhất, những gì DHH đang nói đã rất hữu ích cho mọi người; và những người mà có lẽ DHH nhìn lên cũng có thể đem lại một mức dẫn đường tương tự.

DHH trả lời (video đăng ngày 20/11/2026): anh nghĩ rất thú vị là tất cả những người anh kính trọng sâu sắc về năng lực lập trình, 100% trong số họ giờ đã "fully pilled", hoàn toàn theo nó. Vì dĩ nhiên là vậy: với bất kỳ ai đã từng build thứ gì đó theo cách khó và đạt được điều gì đó với nó, không thể phủ nhận những công cụ này có thể tăng tốc công việc đó, dù đó là việc gì. Và anh đoán có lẽ vì lý do thành công, trong nhiều trường hợp họ không cảm thấy bị đe doạ.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh nghĩ có một tầng giữa không thoải mái, anh không biết có đáng tiếc không, nhưng nó là vậy. Phần lớn lập trình viên, ở phần lớn các nơi, không giàu có độc lập một cách thoải mái. Họ đang ở đâu đó trong sự nghiệp, nơi họ cảm thấy mình đã giành được một chỗ đứng vì đã bỏ rất nhiều lao động vất vả để tới đó. Họ học rất nhiều kỹ năng. Rồi bỗng nhiên họ thấy lo âu: nếu mọi thứ biến mất vào ngày mai thì sao? Nếu tất cả chúng ta thôi làm lập trình viên, và từ giờ chỉ là "maker"? Kiểu "mình có phải là một maker giỏi không? Không biết nữa".

Nên anh nghĩ ta phải có chút cảm thông với điều đó (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026), như lẽ ra bạn nên cảm thông với công nhân ô tô ở Detroit những năm 70, như lẽ ra bạn nên cảm thông với những người Luddite, những người thợ dệt nguyên bản ở Anh, như lẽ ra bạn nên cảm thông với rất nhiều người đã cảm nhận, ngay trong nghề của chính mình, sự xáo trộn đang tới.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), có thể vừa có sự cảm thông đó, vừa nói: "ừ, nhưng tôi sẽ không quay lại thời tiền công nghiệp. Tôi sẽ không tự canh tác tự cung tự cấp bằng chiếc cuốc và con bò của mình". Đó không phải thế giới anh muốn quay về. Anh thậm chí không muốn quay về thế giới dây chuyền lắp ráp, nơi một công nhân ô tô ở Detroit có thể sống tử tế bằng cách tỉ mỉ lắp ráp mọi thứ bằng tay. Anh không nghĩ ta nên quay lại đó. Ta phải nghiêng người về phía trước. Ta phải tìm cách đưa mọi người cùng đi.

Và một phần trong đó là vibes, theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026). Lúc này đang có một trận chiến vibes. Trong trận chiến đó, có một nhóm người, vì lý do nào đó, có thể là những lo âu cá nhân của chính họ, những lo âu có thể rất thật, và đôi khi chỉ là họ tìm được một khán giả theo kiểu "tôi sẽ là người anti-AI ở đây". Và không chỉ có một người. Có như cả tỷ người như vậy. Cả những nhóm người thật ra đang nghiện thứ này.

DHH nói (video đăng ngày 20/11/2026) nếu vẽ biểu đồ Venn giữa "những người woke khó chịu nhất, tóc xanh" và những người anti-AI, thì nó là một vòng tròn. Theo anh, ở một số mặt, chúng ta đang diễn lại vòng trước. Chúng ta đang diễn lại mọi trận chiến từng có, vì đó là cách các chiến tuyến giờ được vạch ra.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh nghĩ, không may cho họ, cách mọi chuyện diễn ra là những người họ không ưa đã nghiêng về phía AI trước. Và điều đó để lại cho họ chỉ một vị trí để đứng, là phía ngược lại. Và do đó họ phải trở thành người anti-AI.

Anh nói anh thấy có một sự trớ trêu đẹp đẽ trong đó (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh không hề ngại việc một số người trong nhóm khó chịu đó có chút lo âu về tương lai. Anh nói chính anh đã khá lo về tương lai khoảng năm năm trước, khi họ dường như nắm hết quyền lực văn hoá và có thể "cancel" bất kỳ ai, bất kỳ lúc nào, ở bất kỳ đâu. Giờ thì chiếc giày đã khác chân, phải không?

Nhưng không phải tất cả, theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), và ta không nên rơi vào cái bẫy nghĩ rằng mọi thứ chỉ là chuyện bộ lạc, phe này với phe kia, hay rằng ai thấy khó chịu với AI cũng là "một kẻ ngốc tóc xanh". Anh nói chỉ là mọi "kẻ ngốc tóc xanh" cũng đều anti-AI.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), điều cần là đưa họ đi cùng và nhận ra, hoặc giúp họ nhận ra: bạn có thể cảm thấy về chuyện này theo bất kỳ cách nào, nhưng chỉ có một con đường tiến lên, và đó là đi xuyên qua. Chúng ta sẽ không quay lại. Không ai sẽ tự nguyện từ bỏ công nghệ này, không bao giờ, trừ khi tất cả ta kết thúc thành một đống kẹp giấy trong một nhà kho AI nào đó. Chúng ta không từ bỏ nó. Nó ở đây rồi. Thế giới đơn giản là đã khác, như rất nhiều lần khác trước chúng ta. Sau khi anh em nhà Wright bay, thế giới đã khác. Ta sẽ không chở mọi thứ bằng thuyền nữa, và vân vân. Nên chúng ta có nghĩa vụ phải tiến lên.

## 17. Sự trở lại của hacker bán ẩn danh, theo DHH

DHH nói về những người anh nhìn theo (video đăng ngày 20/11/2026): trước hết là tất cả những người đồng hành trong chuyện này. Như Martin đã nói tới, Carmack, hay Tim Sweeney, hay một người tên Mitchell, hay còn cả triệu người như vậy mà anh kính trọng sâu sắc, những người đã làm ra các sản phẩm phần mềm mà anh dùng suốt sự nghiệp. 100% trong số họ đã nghiêng hẳn về phía này (leaned in). Họ đã "pilled".

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), rồi anh cũng nhìn vào một hiện tượng rất tò mò đang diễn ra cả trong thế giới Linux lẫn trong thế giới AI: sự trở lại của hacker bán ẩn danh (pseudo-anonymous hacker). Giới security thì luôn có chuyện này, nhưng giờ nó đang tràn ra mainstream.

Anh kể (video đăng ngày 20/11/2026): trong core team của Omarchy và danh sách nhân viên của Omacom Foundation, anh và nhóm có hai người bán ẩn danh. Một người là tác giả của Quickshell, cái shell "dễ uốn nắn" mà anh và nhóm đang dùng cho mọi tương tác trên desktop. Người kia là một trong các nghệ sĩ ở đó. Với anh, đó là một sự trở lại hoàn toàn của thập niên 90, của văn hoá phreaker, của các message board "elite" và tất cả những thứ đó. Và anh yêu điều đó.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh yêu việc lại có năng lượng này quanh máy tính, như thập niên 90, thập niên 80, khi hacker và những người thích thử nghiệm bỗng nhiên ở tuyến đầu của mọi thứ. Vì có lẽ điều đó đúng trong một tích tắc với Internet, rồi Internet bị thương mại hoá. Rồi nó bị chiếm, ta có các platform, có social media, và rồi nó chết. Không còn chút nào của điều đó nữa. Nó không tồn tại lâu như một tinh thần tự do.

Local AI, chẳng hạn, cũng có rất nhiều điều này, theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026). Anh kể Omacom Foundation đang chi tiền hỗ trợ một người làm local AI, và anh nói tới thêm một người nữa; cả hai đều bán ẩn danh, một người thì, theo anh đoán, danh tính đã được biết tới nhưng vẫn dùng một handle.

Anh yêu năng lượng này: giờ những cá nhân, nhờ sức mạnh của AI, thật sự có thể đóng một vai trò then chốt trong sự tiến lên của ngành (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Vì như anh đã nói, một khi Internet bị đóng chai và thương mại hoá, rất nhiều công việc ở biên giới để đẩy mọi thứ tiến lên đã bị các công ty lớn nuốt mất.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), ví dụ có Google làm Chrome, rồi đó là trình duyệt duy nhất trong thị trấn. Và rồi việc tạo ra một trình duyệt khác về cơ bản là không thể. Sau Linux kernel, browser engine là phần mềm phức tạp nhất mà nhân loại từng tạo ra. Nên ta đã khoá kín tất cả những miền quan trọng đó của máy tính, và chỉ những công ty lớn nhất thế giới mới làm việc được trên chúng.

Ba giai đoạn DHH mô tả trong video đăng ngày 20/11/2026, dẫn tới việc anh muốn theo dõi những người làm việc dưới một handle bán ẩn danh.

Và giờ, theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), chúng ta đang dân chủ hoá nó trở lại. Chúng ta đang trả nó về cho hacker culture. Chúng ta đang trả nó về cho cá nhân, người thật sự có thể đẩy một phần những thứ này tiến lên. Nên anh nhìn theo những người đó. Về cơ bản, bất kỳ ai đang làm thứ gì hay ho trên mạng với một handle bán ẩn danh, anh đều kiểu "này, này, mình phải follow người này. Có gì đó đang diễn ra ở đây".

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh yêu điều đó. Nó giống như văn hoá anti-LinkedIn. Văn hoá anti-LinkedIn, đúng là như vậy. Nó hoàn toàn ngược lại. Và một phần lớn của nó được X truyền năng lượng vào. Anh nói X đã đóng một vai trò mô liên kết khổng lồ cho cả cuộc cách mạng này: cho nghệ sĩ, cho các hacker bán ẩn danh, cho phong trào local AI. Tất cả đang được kết nối qua X, theo một cách mà nếu "những tên cướp tóc xanh" (blue haired bandits) bằng cách nào đó đã giữ được nó, trước khi Elon mua lại, thì có thể ta đã không có chút nào của những điều này. Có thể tất cả đã thành thứ "LinkedIn human slop".

## 18. Demo culture thập niên 90, BBS và chiếc máy tính có cá tính

Martin xin một "throwback" rất nhanh: một điều nữa anh yêu, DHH có nhớ demo culture những năm 90 không? DHH đáp: "Oh, my God, yes." Martin nói (video đăng ngày 20/11/2026): nó đã trở lại hẳn rồi, ở khía cạnh sáng tạo, thật tuyệt vời. Một số demo tinh vi nhất là của những nghệ sĩ ngẫu nhiên nào đó, những người thật ra không hề quan tâm tới việc làm kinh doanh. Thuần tuý vì tình yêu nghệ thuật. Anh không nhớ lần cuối ta có một phong trào như vậy là khi nào, và điều đó thật tuyệt.

![Martin Casado ngồi ngả người trên ghế bành, mỉm cười khi nói](https://homus.dev/photos/TtOoLanFzGw-4745.jpg)

Martin Casado khi nói demo culture đã trở lại (video đăng ngày 20/11/2026).

DHH nói anh đang cố kéo tất cả những điều đó vào Omarchy (theo DHH, video đăng ngày 20/11/2026). Anh không biết Martin đã thử Omarchy chưa, nhưng một trong những hiệu ứng thị giác đặc trưng của nó là screensaver. Và screensaver đó theo đúng nghĩa đen là ASCII art chạy qua 40 hiệu ứng demo, trông hệt như bước ra từ một đoạn intro ở demo party năm 1995. Anh và nhóm đang kéo tất cả những hiệu ứng đó vào, giữ thẩm mỹ terminal, mà nhân tiện cũng là một thẩm mỹ hoàn toàn khác với macOS hay Windows.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), anh nghĩ trong lịch sử Linux, rất nhiều bản phân phối đã nghĩ rằng chỉ cần làm một phiên bản Windows là ai cũng sẽ yêu họ. Không. Không ai muốn một bản sao rẻ tiền của một thứ vốn chẳng hay ho gì từ đầu. Họ muốn một thứ được làm riêng (bespoke). Họ muốn một thứ độc nhất. Và thẩm mỹ của Omarchy hoàn toàn là demo culture thập niên 90. Hoàn toàn như vậy. Đó đúng là kiểu vibe mà anh đang hướng tới.

Anh kể (video đăng ngày 20/11/2026): thật ra ngay trước khi vào cuộc gọi này, anh đang làm phần hướng dẫn cài local AI trên máy của chính bạn. Và một trong những điều anh và nhóm gặp là khởi động một model AI local có thể mất một lúc, kiểu "không biết nữa", vài giây, có trường hợp thậm chí vài phút. Nên trong lúc nó đang load, anh nhét thêm một hiệu ứng ASCII nữa vào, chỉ là những ký tự cực ngầu bay khắp màn hình.

Nó có chức năng gì không? Có tiếng đáp: không, hoàn toàn không. Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), nó ở đó để bạn cảm thấy như "mình đang dùng một chiếc máy tính ngầu", vì đó là cảm giác mà thập niên 90 và demo culture mang lại cho anh. Hồi đó anh cũng mê game lậu, và tất cả những game lậu đó đều có một đoạn intro "cracked by Razor 1911" hay gì đó, chữ cứ xoáy quanh màn hình, và anh thấy mình ngầu hơn một chút, ngầu hơn một chút trong ngày hôm đó.

Anish chen vào: văn hoá BBS cũng như vậy. DHH nói tiếp (video đăng ngày 20/11/2026): tất cả chúng ta nên được cảm thấy như thế. Kể cả khi công việc chết tiệt của bạn là đẩy một bảng tính Excel qua lại, ít nhất bạn thấy mình sống động trong khoảnh khắc đó, trong lúc Omarchy đang khởi động.

Anish nói tiếp: đúng, BBS culture cũng như vậy, với đủ các protocol, nhớ không, XMODEM, YMODEM, ZMODEM, Kermit. Anish hỏi: tại sao lại là Kermit? Anish tự đáp: không ai biết, nhưng nghe thật ngầu.

DHH kể (video đăng ngày 20/11/2026): anh từng chạy một hệ thống bulletin board "elite" ngay trong phòng ngủ, với ba đường dây vào. Khi đó anh 14 tuổi. Anh còn nhớ lúc người của công ty viễn thông độc quyền Đan Mạch tới lắp đường dây thứ ba, thấy một thằng nhóc 14 tuổi, ông ta kiểu: "chuyện quái gì đang diễn ra ở đây vậy? Cái này chắc chắn là bất hợp pháp." DHH nói ông ấy hoàn toàn đúng. Nó hoàn toàn bất hợp pháp. Và nó hoàn toàn tuyệt vời.

Anh nói anh vẫn còn nghe được tiếng modem U.S. Robotics, tiếng 33.6 đang kết nối. Theo anh, đó là một âm thanh mang tính biểu tượng. Và chúng ta phải có nhiều thứ như vậy hơn. Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), máy tính nên bí ẩn một chút. Chúng nên ngầu nhiều, và không nên bóng bẩy đến thế.

Những chi tiết DHH kể khi nói về demo culture trong video đăng ngày 20/11/2026.

Theo DHH (video đăng ngày 20/11/2026), dù anh yêu Apple đến đâu, anh nghĩ về cơ bản Jony Ive đã dùng nhôm "đánh bóng" hết cá tính ra khỏi chiếc máy tính, ở khía cạnh đó. Và có lẽ điều đó tốt trong một thời gian, nhưng thời đó đã qua. Anh nói: chúng ta đang đưa hacker trở lại.

Martin nói (video đăng ngày 20/11/2026): David, anh đúng là một huyền thoại. Họ thật sự trân trọng mọi điều DHH đang làm lúc này và mọi điều anh đã làm, và trân trọng việc anh tới và cuộc trò chuyện này. DHH cảm ơn lại, và nói lúc nào cũng vui khi được nói về demo culture thập niên 90, về hacker và những thứ cực ngầu.

Anish nói đây là một niềm vui (What a pleasure), rồi hỏi DHH đang ở đâu. DHH đáp: "Absolutely. In person next time." Martin hỏi thêm văn phòng có thật không, như tấm ảnh view văn phòng tuyệt đẹp DHH đăng. DHH nói (video đăng ngày 20/11/2026): rất thật. Lúc này anh không ở văn phòng đó, nếu không anh đã quay camera một vòng cho xem. Nhưng đúng, văn phòng đó ở Malibu. Anh nói nó không bao giờ cũ, và đây là lý do anh cứ đăng tấm ảnh đó, chỉ để tự thấy thoả mãn: anh không tin nổi mình làm việc ở đây. Anh gọi đó là một trong những "chiến lợi phẩm của chủ nghĩa tư bản": văn phòng này được mang tới cho bạn bởi phần mềm thương mại.

Martin nói anh thật sự trân trọng thời gian của DHH. DHH cảm ơn vì đã được mời, và nói lần sau hãy làm lại, gặp trực tiếp. Cuộc trò chuyện kết thúc bằng vài lời chào tạm biệt.

## Nguồn và liên kết

- Tên gốc: Why AI Has DHH Working 16-Hour Days
- Sự kiện: [YouTube](https://homus.dev/events/youtube)
- Video gốc: [https://www.youtube.com/watch?v=TtOoLanFzGw](https://www.youtube.com/watch?v=TtOoLanFzGw)

- Kênh YouTube a16z (David Heinemeier Hansson cùng Martin Casado và Anish Acharya): [youtube.com/channel/UC9cn0TuPq4dnbTY-CBsm8XA](https://www.youtube.com/channel/UC9cn0TuPq4dnbTY-CBsm8XA)

- Trang cá nhân của David Heinemeier Hansson, tự giới thiệu là người tạo Ruby on Rails, người tạo Omarchy và đồng sở hữu 37signals (đọc ngày 20/11/2026): [dhh.dk](https://dhh.dk/)

- Omarchy, trang chủ tự giới thiệu là "The malleable OS for the age of agents" (đọc ngày 20/11/2026): [omarchy.org](https://omarchy.org/)

- Omacom Foundation, trang ghi đây là tổ chức phi lợi nhuận chi tiền cho việc phát triển, bảo trì và phổ biến Omarchy (đọc ngày 20/11/2026): [omarchy.org/foundation](https://omarchy.org/foundation/)

- Danh sách nhân viên Omacom Foundation, ghi người đứng đầu Omarchy Shell là tác giả Quickshell (đọc ngày 20/11/2026): [omarchy.org/staff](https://omarchy.org/staff/)

- 37signals, công ty làm Basecamp và HEY (đọc ngày 20/11/2026): [37signals.com](https://37signals.com/)

- Ruby on Rails (đọc ngày 20/11/2026): [rubyonrails.org](https://rubyonrails.org/)

Nguồn: https://homus.dev/talks/why-ai-has-dhh-working-16-hour-days · cập nhật 2026-11-20
