# Đồng sáng lập HubSpot cược ngược lại SaaSpocalypse

[Dharmesh Shah](https://homus.dev/speakers/dharmesh-shah) · [a16z](https://homus.dev/orgs/a16z), [Joe Schmidt](https://homus.dev/speakers/joe-schmidt) · [a16z](https://homus.dev/orgs/a16z)

> Dharmesh Shah kể HubSpot đi từ wedge SMB tới platform, cách tránh con đường của các AI lab, model thành hạ tầng, YouSpot và công ty một người.

Topics: Startups, GTM, Agents

Canonical: https://homus.dev/talks/why-hubspots-co-founder-is-betting-against-the-saaspocalypse

## 1. Đoạn mở đầu: cuộc trò chuyện bắt đầu từ bài Yellow Brick Road

Đây là một tập podcast trên kênh a16z. Theo mô tả video đăng ngày 10/11/2026, Joe Schmidt là partner ở a16z, còn Dharmesh Shah là đồng sáng lập và CTO của HubSpot. Mô tả viết rằng khi các frontier AI lab mở rộng sang mảng ứng dụng, câu hỏi đặt ra là startup nên xây ở đâu, và hai người bàn vì sao cơ hội cho software đang lớn lên, cũng như cách founder tránh khỏi "Yellow Brick Road", con đường mà các lab đang đua nhau chạy (theo mô tả video đăng ngày 10/11/2026).

Ở đầu video có một loạt câu nói ngắn của hai người. Dharmesh: ChatGPT và Claude Cowork, về thực chất chúng là hệ điều hành mới. Joe: có rất nhiều chỗ để xây software nằm ngoài con đường mà các frontier AI lab đang đua nhau chạy; từ đó tới nay HubSpot đã rất bận rộn. Dharmesh: thứ thật sự có giá trị là công việc đang diễn ra, còn interface chỉ là phương tiện để đạt tới mục đích; xây một ecosystem rất giống xây một sản phẩm, chúng tôi phải nghĩ về nó theo cách đó; chúng tôi có một nền ứng dụng marketing rất rộng, và lý do chúng tôi chọn làm tất cả là vì đó là cách duy nhất để giải vấn đề thật sự của khách hàng: họ thấy ngợp trước sự phân mảnh, nên chúng tôi phải gom tất cả vào một sản phẩm (video đăng ngày 10/11/2026).

![Một nút chuyển trên nền sáng với hai lựa chọn Chat và Cowork, con trỏ chuột đặt ở chữ Cowork](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-0001.jpg)

Một cảnh minh hoạ trong đoạn mở đầu: nút chuyển giữa hai chế độ "Chat" và "Cowork", con trỏ chuột đang đặt lên "Cowork", xuất hiện đúng lúc Dharmesh nói ChatGPT và Claude Cowork là hệ điều hành mới (video đăng ngày 10/11/2026).

Tiếp theo là câu hỏi của Joe: những quyết định kiến trúc anh đưa ra khi xây HubSpot ban đầu là để một con người đi lại giữa tất cả khối thông tin này; giờ chúng ta có những model mạnh tới mức khó tin, có thể nhìn vào mọi thứ theo những cách rất khác. Và câu trả lời của Dharmesh: framework nào chúng tôi cần cho 20 năm tới của HubSpot, khi đã biết mình đang ở trong thế giới AI này? Có một vài điều. Điều thứ nhất là... (video đăng ngày 10/11/2026).

![Dharmesh Shah đứng trên sân khấu tối, mặc áo phông trắng in chữ YouSpot màu cam, đeo micro cài áo](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-0033.jpg)

Một cảnh trong đoạn mở đầu: Dharmesh Shah trên một sân khấu nền tối, mặc áo phông trắng in logo "YouSpot" màu cam, sản phẩm mà anh kể ở phần 14 (cảnh trong video đăng ngày 10/11/2026).

Rồi Joe nói: chào mừng quay lại với podcast a16z, tôi là Joe Schmidt, và hôm nay chúng tôi có Dharmesh Shah, đồng sáng lập và CTO của HubSpot (theo lời Joe, video đăng ngày 10/11/2026). Joe nói hai người đang nối tiếp một cuộc trò chuyện bắt đầu từ một lần trao đổi trên X về bài essay Yellow Brick Road của anh: ý tưởng rằng có rất nhiều chỗ để xây software nằm ngoài con đường mà các frontier AI lab đang đua nhau chạy. Theo Joe, từ đó tới nay HubSpot đã rất bận rộn: công ty đã ra mắt YouSpot, một CRM cho doanh nghiệp một người, và đang xây lại platform của chính mình xoay quanh agent (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe nói hôm nay hai người sẽ bàn ba điều: thứ gì đáng để xây, một công ty software đã lớn phải thay đổi những gì, và chuyện gì xảy ra khi AI trở thành cách khách hàng dùng sản phẩm của bạn (video đăng ngày 10/11/2026). Rồi anh cảm ơn Dharmesh đã tham gia. Dharmesh đáp: cảm ơn đã mời tôi, xin chào. Joe nói anh rất háo hức, rồi nói về cái tên: Dharmesh, LeBron, Madonna, anh có một cái tên chỉ cần một chữ, khá thú vị đấy (video đăng ngày 10/11/2026).

![Màn hình chia đôi trên nền đỏ sẫm: Joe Schmidt bên trái trước một huy hiệu tròn màu vàng, Dharmesh Shah bên phải ngồi ghế da màu cam trong một căn phòng rộng](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-0048.jpg)

Lúc Joe giới thiệu khách mời: màn hình chia đôi trên nền đỏ sẫm, Joe Schmidt (trái) ngồi trước một huy hiệu tròn màu vàng và một quả địa cầu nhỏ, Dharmesh Shah (phải) ngồi trên ghế da màu cam, phía sau là một căn phòng rộng có cửa kính lớn và bức tranh chân dung trên tường (video đăng ngày 10/11/2026).

## 2. Một thời để làm builder: các tầng abstraction

Joe nói với anh đây là một cuộc trò chuyện vui, vì anh viết bài essay đó cách đây vài tháng, chủ yếu để phản hồi một cảm giác hư vô, kiểu "chẳng có gì quan trọng nữa", đang lan ra ở Silicon Valley, và anh cảm thấy cảm giác đó thật ra vẫn đang tiếp diễn (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026). Vì vậy, theo Joe, hẳn là khá lạ khi điều hành một công ty đại chúng lớn và thành công qua giai đoạn này. Anh hỏi: cảm giác đó thế nào? Anh muốn bắt đầu bằng một lượt "market check" (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh trả lời bằng câu cũ: đây vừa là thời tốt đẹp nhất, vừa là thời tồi tệ nhất. Tốt đẹp nhất vì có tất cả năng lượng và sự hào hứng mà người ta có được khi đang ở giữa một cuộc chuyển đổi lớn như thế này. Anh nói HubSpot giờ đã 20 tuổi. Khi công ty mới bắt đầu, nguồn gốc của nó là: có một thứ mới gọi là Internet mà SMB (doanh nghiệp nhỏ và vừa) lẽ ra phải được hưởng lợi để tăng trưởng, nhưng họ chưa được hưởng, vì nó quá choáng ngợp và các công cụ thì rời rạc. HubSpot bắt đầu từ đó. Hai mươi năm sau, có một thứ mới gọi là AI mà, theo cách anh và nhóm nghĩ, các doanh nghiệp nhỏ và vừa nên được hưởng lợi, nhưng nó vẫn còn đáng sợ với họ. Nên với anh, đây giống như một sứ mệnh được tiếp thêm sức sống, cùng một tệp khách hàng, chỉ là công nghệ mới (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

![Dharmesh Shah mỉm cười, ngồi trên ghế da màu cam, phía sau là ghế sofa trắng, cây xanh và bức tranh chân dung](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-0203.jpg)

Dharmesh Shah trả lời câu "market check" đầu tiên, nói về sứ mệnh của HubSpot với SMB thời Internet và thời AI (video đăng ngày 10/11/2026).

Mặt khác, theo Dharmesh, thời điểm này cũng tạo ra rất nhiều "sương mù chiến tranh" và sự bất định. Phần lớn thời gian, anh và nhóm cố gắng tập trung vào khách hàng; còn thị trường thì sẽ làm điều thị trường sẽ làm. HubSpot có thesis riêng về việc mọi thứ đang tiến hoá ra sao và đang đặt những cược nào. Nhưng anh tập trung vào mặt tích cực: anh đã xây software thương mại hơn 30 năm, theo đúng nghĩa đen là mỗi ngày, và đây là quãng thời gian vui nhất anh từng có khi xây sản phẩm. Thật là một thời để làm builder (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe nói anh hoàn toàn đồng ý, và thật lạ là cảm nhận chung lại tiêu cực trong khi, theo đúng nghĩa đen, mọi thứ đang chạy tốt; giống như ngã khỏi thuyền ngay lúc này thì bạn rơi xuống nước (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026). Rồi anh muốn quay lại những trải nghiệm hình thành công ty, với Pyramid và sau đó dĩ nhiên là HubSpot, và hai người đã đi tới đó ra sao. Theo Joe, chắc hồi đó người ta cũng từng nói những điều tương tự, kiểu "xây software đã dễ hơn nhiều rồi, giờ anh còn xây cái gì nữa?". Anh muốn nghe Dharmesh bình luận về những điểm giống và khác nhau trong cách thật sự xây công ty, và những gì anh đang thấy ở các startup mới hôm nay (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói anh sẽ trả lời hơi "geeky", vì anh là người geeky. Anh nói mình đã ở trong ngành software từ thời tiền sử, 150 năm trước, nhưng câu chuyện của software và phát triển software xưa nay là một chuỗi các tầng abstraction ngày càng cao. Khi anh bắt đầu, người ta vẫn còn machine language, vẫn chạy trên mainframe. Rồi tới 3GL, có C và C++. Rồi tới 4GL. Và điều cả ngành đã làm là hỏi: liệu ta có thể đi tới bất cứ hình dung nào trong đầu bạn về vấn đề bạn đang muốn giải, theo cách dễ hơn cho bạn không? Hồi đó việc này rất, rất khó, rồi nó dễ dần lên, và trên đường đi có những cú nhảy, những bước tăng phi tuyến của mức abstraction (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, về bản chất, đây là điều khiến anh hào hứng về AI: nó cho chúng ta một bộ công cụ mới để làm việc ở tầng abstraction còn cao hơn nữa. Đó là thứ đã thay đổi. Trong đầu anh, các vấn đề mà nhân loại và doanh nghiệp đang đối mặt vẫn như cũ, nhưng giờ chúng ta có bộ công cụ tốt hơn; và anh thừa nhận mình có thiên hướng nhìn mọi thứ qua software, đó là "chuyện của anh". Nên theo một nghĩa nào đó, mọi thứ vẫn vậy (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Anh rẽ sang một nhánh nhỏ: gần đây có một model mới được công bố, và điều đó, theo anh, đưa mọi người về lại ý "à, rốt cuộc nó thật sự chỉ là software". Anh nói đó là một hướng phát triển khác đang mở ra, không phải transformer. Theo Dharmesh, những thứ như vậy chỉ đơn giản là thêm công cụ vào hộp đồ nghề của builder, và đang mở rộng phạm vi những ai có thể làm builder, điều mà anh thấy rất tuyệt. Nhưng nhiều thứ vẫn như cũ, chúng ta vẫn xử lý những vấn đề tương tự, chỉ là thật dễ chịu khi được làm việc ở tầng abstraction cao hơn (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Một trong những lý do anh nghĩ đây là thời điểm tuyệt vời: lúc nào cũng là thời điểm tốt để làm startup, nhưng bây giờ là thời điểm tuyệt vời, vì khi làm việc ở tầng abstraction cao như vậy, AI giúp bạn lặp nhanh hơn rất nhiều. Những bài học có thể từng mất sáu tháng, một năm, hai năm, giờ bạn cứ thử: build một thứ gì đó, đưa ra ngoài, test với user và khách hàng thật, rồi xem chuyện gì xảy ra. Điều đó trước đây không làm được (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 3. Chọn ý tưởng startup: thử nhanh, thu hẹp góc nhìn

Joe nói anh hoàn toàn đồng ý, và ước gì Dharmesh được thấy tất cả những thứ mà anh và đồng nghiệp đang xây ngay tại quỹ venture capital của mình; ngay cả việc đứng ở tuyến đầu cũng vui hơn nhiều (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026). Điều đó dẫn tới câu hỏi anh muốn hỏi. Theo Joe, trước đây, và nhất là nếu nhìn vào những công ty Dharmesh đã xây, người ta thường bắt đầu từ một bề mặt sản phẩm rất hẹp cho một kiểu khách hàng rất hẹp. Anh hỏi Dharmesh đã thấy điều này thay đổi thế nào, khi có quy trình lặp nhanh và khả năng tạo ra nhiều software hơn rất nhiều, nhanh hơn rất nhiều (video đăng ngày 10/11/2026).

![Joe Schmidt mặc áo len xám, hai tay đưa ra phía trước khi đặt câu hỏi, phía sau là huy hiệu tròn màu vàng](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-0643.jpg)

Joe Schmidt hỏi Dharmesh về việc bắt đầu từ một bề mặt sản phẩm hẹp cho một kiểu khách hàng hẹp, trong thời mà software được tạo ra nhanh hơn nhiều (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói anh đã ở trong thế giới startup, trực tiếp hoặc gián tiếp, từ rất lâu, và vẫn coi mình là "dân startup". Theo anh, chọn ý tưởng xưa nay là một trong những việc khó nhất, nhất là với founder lần đầu chưa từng trải qua. Ngay cả bây giờ, sau 30 năm, anh nghĩ mình chỉ khá hơn một chút so với trước. Một sai lầm phổ biến của doanh nhân khi chọn ý tưởng, theo anh, là nghĩ rằng đây là chuyện phân tích chặt chẽ: sẽ có một bảng tính 18 cột cho ra mọi hệ số, rồi nó nhả ra ý tưởng tốt nhất có thể (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe chen vào: số lần anh thấy cái file điều tra dân số Hoa Kỳ (U.S. Census)... Dharmesh đáp: đúng vậy, kiểu như "à, có 18.000 công ty luật". Có tiếng nói tiếp: "OK, cái này không liên quan" (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói tiếp: theo những gì anh trải qua, và không chỉ anh, không phải chỉ một điểm dữ liệu, mà cả khi nói chuyện với các founder khác, gần như không thể biết trước "chất lượng" của một ý tưởng, xác suất thành công hay kết cục của nó sẽ ra sao. Cách thật sự duy nhất để kiểm tra, hay để biết một ý tưởng có tốt không, là thực sự test nó. Và ngay cả khi bạn thành công, thứ cuối cùng thành công đó thường, hay nói đúng hơn là nhiều khả năng hơn không, sẽ không giống ý tưởng ban đầu. Cái mà người ta bây giờ gọi là "một doanh nghiệp thành công" đôi khi không giống ý tưởng gốc; có thể vẫn có điểm tương đồng, có thể "vốn gen" của các khái niệm ban đầu vẫn còn đó, nhưng nó đã khác (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Hệ quả của lối nghĩ đó, theo Dharmesh: vì bạn khó biết một ý tưởng, hay một nhóm ý tưởng bạn đang khám phá, có tốt hay không, nên nước đi khôn ngoan là đưa ý tưởng ra ngoài càng nhanh càng tốt và học càng nhanh càng tốt, xem đây có phải ý tưởng tốt không hay nên theo đuổi thứ khác. Anh nghĩ điều đó vẫn đúng hôm nay. Quay lại chuyện AI, giờ chúng ta lặp nhanh hơn. Thứ vẫn khó, và anh cho rằng có lẽ còn khó hơn trước, là distribution: vì giờ xây software dễ hơn rất nhiều, sẽ có nhiều người làm hơn nhiều, nhiều lựa chọn hơn nhiều, và sẽ khó vượt qua tiếng ồn để chạm tới khách hàng (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Một điều anh rất tin, và anh nói mình không phải người duy nhất từng nói điều này, còn xa mới là duy nhất, là trong những ngày đầu hãy thu hẹp góc nhìn (narrow the aperture), tập trung lại, vì đó là thứ tăng khả năng bạn vượt qua được và học được. Sai lầm số hai của doanh nhân, theo anh, là nghĩ rằng mình phải bắt đầu với một TAM khổng lồ, kiểu "cái này có thể thành doanh nghiệp 100 tỷ đô". Anh nói thật tuyệt khi bạn có tham vọng và tầm nhìn rằng nó có thể lớn tới thế, nhưng hãy nói cho anh biết bạn sẽ làm gì trong 30 ngày đầu, thứ bạn thật sự sẽ tập trung vào là gì (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe chen vào: làm sao tới được 1 đô doanh thu đầu tiên? Có tiếng đáp: "Exactly", rồi mới tới con số kia (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh kể ngay cả bây giờ, khi khám phá ý tưởng mới bên trong HubSpot, cho HubSpot Next, mà anh gọi là nhánh đổi mới của công ty, hay cho những ý tưởng mới trong platform lõi, anh cũng thu hẹp tầm nhìn như vậy. Anh nghĩ người thắng là người có thời gian lặp ngắn nhất và chi phí học rẻ nhất. Nếu bạn rút ngắn được vòng lặp đó và học với chi phí thấp hơn, dù bài học là gì, thì về lâu dài bạn sẽ thắng, xét trung bình (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 4. Từ LegalSpot tới HubSpot: cược vào SMB

Joe nói anh vẫn nghĩ khoảnh khắc này là khoảnh khắc tốt nhất có thể cho những người high-agency. Thực tế là, đúng, xây software đã dễ hơn rất nhiều, nhưng số người ngồi một mình lúc 10 giờ 45 tối, như lúc hai người trao đổi email vào một tối thứ Bảy, hack trên máy tính và cứ thế trở thành người đó, đi xây một thứ gì đó hay ho, thì có giới hạn (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Rồi Joe quay lại thuở đầu của HubSpot: theo anh hiểu, và anh nhờ Dharmesh sửa nếu sai, HubSpot bắt đầu với một sản phẩm cho ngành luật, hay có lẽ có một sản phẩm luật ở đâu đó trong đó; và bằng cách nào đó nó đã thành CRM cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Joe nói thật khó tin những gì HubSpot đã mở rộng từ cái wedge đó. Anh muốn nghe hai người đã nghĩ thế nào về con đường dẫn tới wedge marketing cho SMB, và nhất là đã mở rộng từ đó lên platform ra sao (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh kể: khi mới bắt đầu, anh và người đồng sáng lập đang học trường kinh doanh, đó là nơi hai người gặp nhau, ở Bờ Đông. Điều đầu tiên hai người dừng lại ở đó là vẻ đẹp của SMB như một thị trường: nó chưa được phục vụ đầy đủ. Anh kể nhanh câu chuyện vì nó thú vị. Cả hai đã làm software lâu năm, không phải ở mảng marketing và sales mà ở mảng phát triển sản phẩm, engineering. Cả hai đều từng làm enterprise software nên khá hiểu nó. Thách thức của enterprise software, theo anh, là nó hoàn toàn chẳng vui chút nào với một doanh nhân startup: chu kỳ bán hàng dài, doanh thu tập trung, một nhóm nhỏ khách hàng chi phối roadmap sản phẩm và tầm nhìn của bạn (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Ở đầu kia của phổ là thị trường consumer, các công ty consumer trong mảng software. Vấn đề với thị trường consumer, theo Dharmesh, là nhiều nơi có kết cục hai cực: nếu thành công thì là một kết cục khổng lồ, và nhiều khi bạn phải sống nhờ quảng cáo hoặc tìm cách khác, vì bạn không thực sự thu tiền cho sản phẩm được, kiểu "đừng làm kẻ ngốc". Còn vẻ đẹp của SMB, thuần tuý từ góc phân tích thị trường, kiểu hai anh chàng trường kinh doanh lúc nào cũng làm, là SMB có cái hay của enterprise, ở chỗ bạn thật sự thu tiền được cho một vấn đề bạn đang giải, và anh nói chẳng có gì sai khi thu tiền; nhưng nó lại có quy mô của consumer, nên bạn sẽ không bị tập trung doanh thu. Bạn có thể có hàng chục nghìn, hàng trăm nghìn, hàng triệu khách hàng. Nên bạn có được cái tốt nhất của cả hai (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Cách Dharmesh và người đồng sáng lập nhìn ba thị trường hồi còn ở trường kinh doanh: SMB có cái hay của enterprise (thu tiền được) và quy mô của consumer (không tập trung doanh thu), theo lời anh trong video đăng ngày 10/11/2026.

Đó là suy nghĩ ban đầu, theo Dharmesh: nếu mình làm một startup thì sao. Ý tưởng ban đầu hai người mang tới cuộc thi MIT 50K là phần mềm ERP, kiểu một Oracle cho doanh nghiệp nhỏ. Quay lại ý thu hẹp góc nhìn: lúc đó có vẻ là một ý tưởng thú vị, vì thế giới đang chuyển từ client-server sang Web, và kiểu như ai đó nên tạo ra một Oracle cho doanh nghiệp nhỏ, nơi mọi thứ được tích hợp, chạy cùng nhau, xây cho SMB (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Khi tới cuộc thi kế hoạch kinh doanh, hai người thấy thế là quá lớn. Hãy thu hẹp lại, và gọi nó là LegalSpot; theo Dharmesh, lúc đó tên công ty HubSpot đã có rồi. Thứ hai người viết kế hoạch kinh doanh xoay quanh, thuần tuý như một cách để thử thị trường sớm, là ERP cho các công ty luật, như một lát cắt hẹp. Và quay lại chuyện Joe nói lúc đầu: "à, có đủ thứ số liệu của Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, có rất nhiều công ty luật ngoài kia, ta nhân X, Y, Y", và nó cho ra những bảng tính và bộ slide PowerPoint rất hợp kiểu trường kinh doanh (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Hai người làm vậy, và anh nói hai người vốn có thiên hướng thử nước trước. Một điều học được sớm, khi vẫn còn ở trường kinh doanh và còn đang nghiền ngẫm ý tưởng HubSpot, là đó không phải thị trường vui vẻ gì để bán vào. Khi nói chuyện với các công ty luật về ERP và giải pháp có thể ra sao, thì phần marketing và website là phần họ thấy thú vị nhất (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe chen vào: "Khoan đã, anh giúp tôi tìm thêm khách hàng được không?" Dharmesh đáp: đúng vậy; kiểu như "chúng tôi có theo dõi thời gian và mấy thứ đó rồi, cái đó không thật sự quan trọng; anh giúp tôi tìm thêm những thân chủ thật sự phù hợp được không?". Nên hai người còn lại hai ý tưởng: bám tiếp ERP cho SMB, hay làm marketing cho SMB (video đăng ngày 10/11/2026).

## 5. Sản phẩm thứ hai và khảo sát CRM của khách hàng

Dharmesh nói hai người chọn, và gần như đã có thể tung đồng xu. Gần như thôi, hai người không làm vậy; hai người có cân nhắc hơn một chút, dù đúng là đã ngoại suy từ một ít điểm dữ liệu. Nhưng kiểu như đời ngắn lắm. Và hoá ra luật sư là thị trường khó bán software thứ hai, khó nhất là developer (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe hỏi tiếp: vậy là đi vào sản phẩm marketing cho SMB, rồi dĩ nhiên nó biến thành một platform và một CRM đầy đủ hơn nhiều. Điều đó có được tính từ ngày đầu không? Anh hỏi vì nghĩ có nhiều người ngoài kia đang dùng một phương tiện AI mới nào đó; thời đầu phổ biến là sản phẩm voice, và anh vẫn nghĩ đó là cơ hội rất lớn cho nhiều người, chắc HubSpot cũng đang khám phá; hoặc một kiểu interface chat hỗ trợ khách hàng. Và ai cũng luôn muốn rốt cuộc trở thành "HubSpot" cho use case của mình. Nên anh nhờ Dharmesh nói về việc đã đi qua hành trình sản phẩm đó, và tạo ra những vòng lặp đúng để đi từ wedge ban đầu tới một platform ra sao (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói HubSpot bắt đầu như một bộ ứng dụng marketing. Trả lời câu hỏi đầu: ở thời điểm t bằng 0, không có chuyện "chúng tôi nghĩ một ngày nào đó mình sẽ là một CRM platform". Nó không nằm trong bất kỳ bộ slide PowerPoint nào. Nhưng khi công ty lớn lên, anh nói có thể chuyện này hơi riêng của HubSpot, nhưng anh không nghĩ vậy, anh nghĩ pattern này vẫn có ngay cả ngoài CRM: bạn sẽ có nhu cầu về sản phẩm số hai, "màn thứ hai" hay người ta gọi thế nào cũng được, và HubSpot đã chạm tới đó (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, vài chuyện xảy ra cùng lúc. HubSpot đang ở trong mảng phần mềm marketing, và nhận ra rằng mảng này rất, rất gần với sales và CRM, đó là hạng mục kề bên, nên về logic là hợp lý. Chuyện kia là, khi đã có kha khá khách hàng, HubSpot làm một khảo sát khách hàng; anh nói là vào khoảng vài năm trước IPO, tức có lẽ năm, sáu năm sau khi công ty ra đời; để xem họ đang dùng CRM nào. Kết quả: 20% dùng Salesforce.com, 20% khác dùng một CRM nào đó không phải Salesforce.com, còn 60% hoàn toàn không dùng CRM (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Kết quả khảo sát khách hàng mà Dharmesh kể: 20% dùng Salesforce.com, 20% dùng CRM khác, 60% không dùng CRM nào; khảo sát làm khoảng vài năm trước IPO của HubSpot (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Với hai người, chuyện đó thật điên rồ. Kiểu: khoan đã, bạn đang dùng software HubSpot, bạn đang trả tiền cho chúng tôi, nên đây không phải những công ty ngẫu nhiên; đây là những người trả tiền để tạo ra lead. Vậy chuyện gì đang xảy ra với số lead đó? Điều hai người thống nhất được là: những công ty này nên dùng một CRM. Dharmesh nói anh và người đồng sáng lập "đơn giản một cách kỳ lạ": vậy tại sao họ không dùng CRM, khi hạng mục này đã có, và có những công ty tuyệt vời với sản phẩm tuyệt vời ngoài kia? Câu trả lời hai người rút ra: nó quá choáng ngợp, họ thấy e ngại trước chính ý tưởng về CRM; và nó quá đắt, họ nghĩ sẽ tốn quá nhiều tiền để bắt đầu với một CRM (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Nên HubSpot quyết định: đây là một thứ kề bên hay ho, công ty cần một sản phẩm thứ hai đằng nào cũng cần, và có giá trị chiến lược nữa. Về lâu dài, theo Dharmesh, các hãng CRM hiện có nhiều khả năng sẽ lấn sang mảng marketing; nên dù HubSpot có muốn ở yên trong hạng mục phần mềm marketing, khó mà làm vậy mãi được. Tất cả hội tụ trong cùng một khoảng thời gian (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Khi ra mắt CRM, HubSpot giải cả hai vấn đề. Xây một CRM và nhắm vào nhóm 60%: với những người chưa chọn CRM, vì sao chưa? Quá khó. Vậy hãy làm CRM dễ dùng nhất từng được nghĩ ra tính tới lúc đó; HubSpot tập trung vào SMB, vốn đã là thế mạnh cốt lõi. Và gạt chuyện "quá đắt" ra khỏi bàn bằng cách làm nó miễn phí; anh nhấn mạnh: không phải freemium, mà miễn phí. Theo Dharmesh, đó là triết lý ở HubSpot từ trước tới giờ: tạo giá trị cho khách hàng trước khi tìm cách thu giá trị về (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 6. Ra mắt CRM, platform và giải trọn vấn đề của khách hàng

Dharmesh nói nếu bạn có thể đưa ra một thứ hữu ích, và HubSpot rõ ràng có thể bù chi phí bằng mảng phần mềm marketing đã có, thì đó là ý tưởng: gỡ bỏ các rào cản, rồi đi ra thị trường. Khi lặp tiếp, công ty học được rằng để thắng trong mảng CRM thì nó phải là một platform; theo anh, CRM gần như theo định nghĩa đã là platform, bây giờ và cả hồi đó. Đó là hành trình: đi từ sản phẩm một tới sản phẩm hai, mở rộng sang một thứ kề bên có tính chiến lược (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Điều nữa mà anh nghĩ áp dụng được cho các doanh nhân đang nghe: hãy làm những gì có thể để giải trọn vấn đề của khách hàng. Dù bạn định nghĩa nó thế nào, khoanh vòng quanh nó ra sao, câu hỏi là: vấn đề thật sự ta đang giải là gì? Ngay khi HubSpot mới bắt đầu, công ty đã có một nền ứng dụng marketing rất rộng, điều đi ngược mọi lời khuyên người ta nghe, kể cả lời khuyên chính anh từng đưa ra: hãy làm thật, thật tốt một việc. HubSpot làm tất cả mọi thứ: content management, SEO, landing page, form, và những thứ khác, trong khi mỗi hạng mục đó đều có những công ty tuyệt vời với sản phẩm tuyệt vời (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Lý do HubSpot chọn làm tất cả, theo Dharmesh, là vì đó là cách duy nhất để giải vấn đề thật sự của khách hàng: họ ngợp trước sự phân mảnh đó. Nên phải gom tất cả vào một sản phẩm. Ý đó đi theo công ty suốt 20 năm, và bây giờ vẫn vậy: vấn đề thật sự mà chúng tôi sẽ giải là gì (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026)?

![Dharmesh Shah nghiêng người về phía camera, một tay giơ lên, đang nói](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-1943.jpg)

Dharmesh Shah giải thích vì sao HubSpot làm cả một bộ ứng dụng marketing ngay từ đầu: khách hàng ngợp trước sự phân mảnh, nên phải gom vào một sản phẩm (video đăng ngày 10/11/2026).

Joe nói điều đó rất thú vị, vì nhìn lại thì ai cũng luôn nói về go-to-market theo hai hướng. Một là cách brownfield: đi tìm những người đã có sẵn mọi hệ thống lõi rồi gỡ ra thay thế, và hy vọng bạn đang ở giữa một chu kỳ như bây giờ, khi ai cũng sẵn lòng xem lại chuyện đó. Hai là đi vào greenfield, cố giành những doanh nghiệp mới chưa từng dùng software. Theo Joe, cách nghĩ thông thường về HubSpot là "à, HubSpot đã tính rất kỹ từ đầu, kiểu hãy đi vào greenfield". Còn thực tế, như anh hiểu từ câu chuyện, là không phải vậy: khách hàng của mình đơn giản là chưa có, và mình xây nó. Joe nói làm theo thứ tự đó hoàn toàn ổn, và bạn vẫn có thể thành một công ty khổng lồ nếu làm đúng (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

## 7. Xây một ecosystem mà developer tin được

Joe nói "thú vị thật", rồi hỏi sang một phần khác của câu chuyện: xây đúng ecosystem quanh sản phẩm ban đầu, điều mà theo anh HubSpot đã làm rất xuất sắc. Anh hỏi những bài học chính từ những ngày đầu xây ecosystem là gì; và bây giờ, khi thế giới đã khác hẳn, khi người ta làm được nhiều thứ theo những cách khác, anh muốn nghe Dharmesh nói về việc AI xuất hiện đang tác động tới ecosystem ra sao (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói anh đã là người dùng platform và ecosystem trong phần lớn sự nghiệp, nên anh hiểu cảm giác ở cả hai phía. Anh nói không có ý chê bai platform nào, trước đây hay bây giờ, nhưng điều thường xảy ra với ecosystem và platform là: bên cung cấp platform bắt đầu tìm cách thu hút ecosystem developer, kéo người ta xây app hoặc xây công ty bổ sung giá trị cho platform lõi. Theo thời gian, dù cố ý hay vô tình, họ dẫm lên chính những developer đó: họ đóng bớt, họ tắt bớt (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Anh lấy ví dụ một câu chuyện đã hơn 15 năm: Twitter những ngày đầu. Twitter ban đầu là một ecosystem rất mở, kiểu "chúng tôi là platform", và theo đúng nghĩa đen là nghìn hoa đua nở: rất nhiều Twitter client được xây, rất nhiều người xây sản phẩm và công ty trên bộ API ban đầu đó. Anh nói chuyện này không riêng gì Twitter, chỉ là ví dụ anh nghĩ ra lúc này. Nhưng rồi họ đóng nó lại, và nó đi từ không thân thiện với developer tới gần như thù địch với developer (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Một trong những điều giúp HubSpot xây ecosystem, theo Dharmesh, là anh và nhóm đã ghi nhớ những bài học đó: hãy là platform mà chính mình từng ước là có, hồi mình còn làm đủ thứ việc khác nhau. Mang theo thương hiệu HubSpot thân thiện, dễ mến. Anh nói anh và đồng nghiệp tự coi mình là những nhà tư bản "máu đỏ nhưng ấm áp": ai ở đây cũng để kiếm tiền, đây là những gì chúng tôi đang làm. HubSpot cố gắng sòng phẳng với partner, cố minh bạch nhất có thể: đây là những thứ chúng tôi không thể hứa là sẽ không làm, nhưng đây là những gì chúng tôi đang làm; nếu là bạn mà đi tìm khoảng trống, đây là những loại việc chúng tôi sẽ làm, vì chúng tôi nghĩ có cơ hội ở đó, và rất, rất khó có chuyện chúng tôi lấn sang vùng đó. Theo Dharmesh, cách làm đó đã có tác dụng, và giờ HubSpot đã xây được lòng tin với một nhóm người rất rộng (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Phần còn lại, theo Dharmesh, là xây một ecosystem rất giống xây một sản phẩm, và phải nghĩ về nó theo cách đó. Là một developer trong lòng, anh nói: giống như cách chúng tôi nghĩ về time to value cho khách hàng lõi, chúng tôi phải nghĩ về "time to joy" cho developer. Ai đó mất bao lâu để đi từ "ồ, tôi đã làm được một thứ chạy với API của HubSpot" tới "ồ, tôi đã kiếm được đồng đô la đầu tiên trong ecosystem HubSpot"? Dù đó là gì, liệu có nén được khoảng đó lại không, có giảm được time to joy cho nhóm khách hàng này không (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026)?

"Time to joy" theo cách Dharmesh mô tả: khoảng thời gian một developer đi từ cái đầu tiên chạy được với API của HubSpot tới đồng đô la đầu tiên trong ecosystem; HubSpot tìm cách nén khoảng đó lại (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 8. Tránh xa con đường Yellow Brick Road

Joe nói hoàn toàn đồng ý, và chúc mừng Dharmesh đã xây được một ecosystem phát triển mạnh như vậy. Rồi anh chuyển sang bài essay và cuộc trò chuyện quanh nó: Dharmesh nghĩ gì về những điều anh có thể lo ngại ở các workflow mà các lab đang nhắm tới; dĩ nhiên trong trải nghiệm HubSpot có nhiều thứ mà, theo Joe, các sản phẩm horizontal kia đang cố kéo vào; và anh nghĩ thế nào về vùng mình muốn bảo vệ, nơi mình có thể xây giá trị bền nhất (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói anh có vài suy nghĩ. Thứ nhất, anh mở đầu bằng một góc nhìn rất, rất thiên vị, vì anh là đồng sáng lập, CTO của HubSpot. Có tiếng đáp: "I would assume so". Dharmesh nói tiếp: điều đó không nhất thiết khiến anh sai (video đăng ngày 10/11/2026).

Anh nói sẽ bàn rộng trước rồi mới đi vào chi tiết. Với người đứng ngoài nhìn vào, cảm giác là, và đây chính là Yellow Brick Road của Joe, anh nói rất thích bài essay đó, ý tưởng và phép so sánh rất trúng: có một con đường nhiều người đi, sáng loáng, rực rỡ, dẫn tới Thành phố Ngọc Lục Bảo hay đâu đó. Làm sao bạn lại không đi xuống con đường đó? Lúc đó nó có vẻ trống trơn. Nhưng bạn không biết rằng có một đoàn xe tăng đang lao xuống con đường đó và chúng đang nhanh dần lên; không phải chúng chậm đâu, vì chúng vừa phát minh ra một thứ mới giúp chúng chạy nhanh (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói đó là tiền đề bài essay của Joe, và anh đồng ý hết lòng: đúng, các lab sẽ lao xuống con đường đó, và đó là một con đường sáng loáng, đẹp đẽ, nên mới có những mức định giá nghìn tỷ đô và sắp tới là vốn hoá thị trường. Nhưng có rất nhiều cơ hội nằm ngoài con đường đó. Anh nói mình là người thích framework, và đây là một sai lầm anh nghĩ doanh nhân mắc ở cả hai phía. Một: khi họ gạt đi, họ nói "à, ChatGPT không làm cái này, Claude Cowork không làm cái kia, chúng ta sẽ làm, chúng ta sẽ lấp khoảng trống này". Đó là những ý tưởng khiến anh lo (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, có hai điều lệch lạc trong lối nghĩ đó. Điều thứ nhất: nếu bạn thêm được chữ "yet" (chưa) vào câu đó mà nó vẫn đứng vững, thì đó là vấn đề. "ChatGPT chưa làm được cái đó", nghe có đúng không? Nếu có vẻ đúng, đó là vấn đề. Điều thứ hai là cái anh gọi là đo sản phẩm thay vì đo công ty: "ChatGPT không làm được cái đó", được thôi, nhưng OpenAI, công ty, có làm được không? Có thể là một sản phẩm mới, một dòng sản phẩm mới. Nên bạn phải nghĩ kỹ con đường đó rộng tới đâu; có thể chính con đường đang rộng ra, cũng được. Vậy hãy tránh khỏi con đường, và có lẽ đứng ra xa hơn một chút: mọi thứ khác như nhau, nếu bạn đứng xa hơn một chút được thì, kể cả khi họ mở rộng ra, bạn vẫn có khoảng cách; và việc họ mở rộng phần nào có thể đoán trước (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Ba điều Dharmesh nêu khi một founder định lấp khoảng trống cạnh sản phẩm của các lab: thử thêm chữ "yet", đo cả công ty chứ không chỉ sản phẩm, và chọn chỗ mà các frontier model company có structural constraint hoặc incentive constraint (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Đó là điều thứ nhất, theo Dharmesh: hãy chọn những thứ mà các frontier model company có một structural constraint, thứ mà họ đơn giản là không làm được, về quy định hay bất cứ lý do gì, hoặc có cái anh gọi là incentive constraint: đúng là họ có thể làm, nhưng khả năng họ làm là rất, rất thấp (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 9. Incentive constraint và model đang thành hạ tầng

Dharmesh lấy chính HubSpot làm ví dụ. Giả sử một trong các frontier model company, anh chọn Sam Altman, vì anh là nhà đầu tư vào OpenAI và quen biết Sam (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026): Sam có thể thức dậy ngày mai và nói "ngành CRM trông hấp dẫn quá, và hơn 3 tỷ đô doanh thu mà HubSpot đang có kia, chúng ta sẽ biến nó thành sứ mệnh, hay sứ mệnh của ai đó trong công ty, để giành lấy doanh thu đó". Họ có đủ thông minh không? Có. Họ có tham vọng không? Có. Nhưng chính tham vọng đó khiến rất khó có chuyện đội ngũ OpenAI, hay Sam, hay bất kỳ ai, kể cả Anthropic hay bất kỳ frontier model company nào, làm điều đó. Nhưng đó là thứ cần có để làm được (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

![Dharmesh Shah ngồi ghế da màu cam, miệng đang nói, phía sau là phòng khách rộng](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-2723.jpg)

Dharmesh Shah lấy HubSpot làm ví dụ cho incentive constraint: các frontier model company đủ thông minh và tham vọng để làm CRM, nhưng theo anh rất khó có chuyện họ làm (video đăng ngày 10/11/2026).

Thesis của anh, quay lại câu hỏi tìm những túi cơ hội nằm ngoài Yellow Brick Road, là: một điều chắc chắn là các frontier model company đã đầu tư hàng trăm tỷ đô để xây, để pre-training, như mọi người đều biết. Nên toàn bộ việc kinh doanh của họ bây giờ, về thực chất, là lấy khoản capex đã chi và số tiền vẫn đang tiếp tục chi, rồi hỏi: làm sao bán inference, làm sao bán token, làm sao kiếm tiền từ thứ mình đã xây? Dharmesh nói thêm: "Awesome. A tale as old as time", tuyệt, một câu chuyện cũ như thời gian (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, họ có hai lựa chọn. Một là đi thẳng tới mọi người trên hành tinh và bán token, qua sản phẩm consumer, và họ sẽ làm vậy. Ngay cả ở đầu cao cấp, họ sẽ nói "chúng ta sẽ đi thẳng tới Fortune 500, tới những JP Morgan, bán token cho họ, không cần trung gian, và sẽ có một đội quân FDE (forward deployed engineer) giúp làm việc đó". Đó chắc chắn là một con đường, và họ đang đi trên con đường đó (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Một con đường khả dĩ khác: có những công ty SaaS, sản phẩm, startup hiểu domain của mình, hiểu thị trường của mình, có distribution hoặc có thứ gì đó cho phép họ bán token, làm "reseller của inference", anh nói tạm dùng chữ đó vì chưa có chữ hay hơn. Và đây không phải lựa chọn nhị phân, các lab có thể làm cả hai: với một số thứ, như consumer, họ muốn sở hữu nó, không muốn ai khác làm một thứ tương đương ChatGPT, họ sẽ sở hữu. Nhưng sẽ có rất nhiều cơ hội nếu nghĩ về AI như hạ tầng, giống cách chúng ta nghĩ về AWS và cloud computing như hạ tầng 15 năm trước. Theo anh, đúng y như vậy (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Với doanh nhân, Dharmesh nói một lần nữa rằng anh thiên vị nhưng không sai: anh nghĩ bây giờ xây trong và quanh đấu trường AI bớt đáng sợ hơn so với năm 2023. Anh có rất ít luật cho kinh doanh. Một: đừng bao giờ sở hữu nhà hàng. Hai: đừng bao giờ làm chủ nhà đi thu tiền thuê. Ba: đừng bao giờ cạnh tranh với Sam Altman, điều mà anh đã làm vài lần. Nhưng thực tế là, năm 2023, nếu quay lại lúc đó, nếu là người thích cá cược, anh sẽ nói họ đi trước quá xa, như thể họ đã tìm ra một thứ thần dược nào đó. Anh không biết liệu có ai khác giải được thật, và gom được mọi thứ cần thiết, kể cả khoản capex khổng lồ, hay không. Anh nói may mà anh đã sai về chuyện đó (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

May mắn, theo anh, là xét từ góc độ doanh nhân và ecosystem: tình hình bây giờ là các model, anh không nói chúng là hàng hoá đại trà, nhưng một phần ưu điểm của việc chúng phổ biến như hiện nay là chúng đã là hạ tầng. Và chúng sẽ có xu hướng đi về phía đó cả về giá lẫn về khả năng thay thế cho nhau. Theo Dharmesh, hiện giờ (video đăng ngày 10/11/2026) có những thứ như một dịch vụ API trung gian cho model, tồn tại được vì dễ hoán đổi model qua lại; ngay trong HubSpot và ở hầu hết các công ty SaaS, người ta đang làm một dạng tách use case ra và model routing để tìm model phù hợp cho từng tác vụ. Hệ quả là bạn có thể hoán đổi thứ mình cần (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Nên, theo Dharmesh, có ít lý do hơn để sợ, vì không còn kiểu quyền lực chuỗi cung ứng nơi một công ty kiểm soát một nguyên liệu thiết yếu để bạn xây sản phẩm và giải vấn đề của mình. Anh nói hiện giờ không có chuyện đó: có open source, có rất nhiều sản phẩm thương mại tốt. Nên miễn là bạn tránh khỏi Yellow Brick Road, hoàn toàn có thể bạn sẽ không bị ép hết biên lợi nhuận, vì bạn có lựa chọn; không phải chỉ có một công ty cung cấp nguyên liệu then chốt để xây một công ty AI-native (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 10. Compounding loop, Dev Day và connector cho ChatGPT

Joe nói hoàn toàn đồng ý. Anh nghĩ một phần khác của chuyện này, mà Dharmesh đã chạm tới, là với đủ sự tập trung thì dĩ nhiên rồi; nhưng còn là: những lợi thế bạn sẽ xây, dù là startup hay HubSpot hay ai đi nữa, nếu không xây foundation model, thì bạn vẫn đang xây software chất lượng cao. Theo Joe, đó là tầng bạn nhắm tới để mang giá trị cho khách hàng; và dĩ nhiên có tất cả những mảnh hạ tầng tuyệt vời khác mà giờ bạn có thể đóng gói lại rồi đưa cho khách hàng (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo cách Joe nghĩ, và anh nói đó cũng là điều anh lập luận trong bài essay: có các vòng lặp, có các phép thử, có những việc bạn có thể làm để tìm ra các túi cơ hội này; nhưng rồi hy vọng là bạn đang xây một dạng increasing return to scale, hay lợi thế cộng dồn, ở tầng này. Anh muốn nghe Dharmesh nghĩ thế nào về điều đó, với HubSpot hay bất cứ thứ gì anh đang làm, về các vòng lặp anh cố xây vào sản phẩm hay các lợi thế anh đang cố tạo ra (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

![Màn hình chia đôi: Joe Schmidt bên trái hai tay chụm lại khi đang nói, Dharmesh Shah bên phải lắng nghe](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-3123.jpg)

Joe Schmidt (trái) hỏi về các vòng lặp và lợi thế cộng dồn mà Dharmesh cố xây vào sản phẩm; Dharmesh Shah (phải) đang nghe (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh đáp: "It's compounding loops all the way down, Joe", toàn là compounding loop từ trên xuống dưới. Có tiếng chen vào: "Of course". Theo Dharmesh, đó là toàn bộ cuộc chơi, trước AI cũng như sau AI. Nhưng anh muốn nói vài điều. Anh nói sẽ tua lại: anh đã "đẩy một ý vào stack", giờ sẽ "pop" nó ra và nói cho hết (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Một câu hỏi HubSpot hay nhận, quay lại chuyện nếu bạn là doanh nhân đang đánh giá ý tưởng. Dharmesh nói nhân tiện, hôm đó là Dev Day của OpenAI, ngày 30 tháng 9, ngay trước cuộc gọi này. Joe chen vào: "Date our recording", ghi ngày cho buổi ghi hình. Dharmesh hỏi lại: "What's that?" Joe giải thích: anh nói là chúng ta đang ghi ngày cho buổi ghi hình để khán giả biết, giờ đã có dấu thời gian. Có tiếng đáp: "Exactly". Dharmesh nói thêm: các bạn biết chính xác khi nào buổi này được ghi (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh kể HubSpot đã ra mắt connector cho ChatGPT từ hơn một năm trước, và theo anh HubSpot là công ty CRM đầu tiên làm vậy; HubSpot cũng có một connector tương tự cho Anthropic (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026). Một câu hỏi đôi khi HubSpot nhận được là: chẳng phải điều đó làm giảm giá trị lâu dài của HubSpot sao? Nếu ai cũng đi vào qua ChatGPT hay qua Claude Cowork hay thứ gì đó tương tự, chẳng phải điều đó đang bào mòn giá trị lâu dài sao? Anh nói anh hiểu lập luận đó (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Lập luận phản bác của anh: interface có quan trọng, nhưng quan trọng ở những mức khác nhau; có một phổ. Anh nói anh vừa nói vừa nghĩ ra ví dụ. Ở một đầu phổ, nhìn vào thứ như Uber Eats hay DoorDash: họ có những app rất hấp dẫn, nhưng app thì đơn giản. Thứ thật sự có giá trị là mạng lưới họ có, quan hệ đối tác với nhà hàng, để một tài xế xuất hiện, lấy đồ ăn và giao đi, là logistics và tất cả những thứ đó. Đó mới là giá trị thật, và đó là phần khó bị thay thế. Ở đầu kia, có những thứ mà interface là toàn bộ sản phẩm, đó là tất cả những gì có; nếu không có interface thì sẽ không có giá trị gì (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 11. ChatGPT là hệ điều hành mới, interface chỉ là phương tiện

Theo Dharmesh, anh nghĩ phần lớn ứng dụng doanh nghiệp thật ra nằm gần phía Uber Eats hơn; không phải theo nghĩa chúng có network effect như Uber Eats và DoorDash, mà theo nghĩa thứ thật sự có giá trị là công việc đang diễn ra. Interface là phương tiện để đạt tới mục đích. Lý do duy nhất interface quan trọng với HubSpot là vì marketer và người làm sales đang cố hoàn thành một việc, hay đạt một kết quả nào đó, và interface là cách để họ giao tiếp với máy tính (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Trước khi có AI, theo Dharmesh, niềm tự hào của HubSpot là: chúng tôi hiểu vấn đề bạn đang muốn giải, và chúng tôi đã xây một interface cực kỳ đơn giản để giúp bạn tới đó; nhưng đó không phải toàn bộ giá trị. Người ta có thể tranh luận HubSpot nằm ở đâu trên phổ đó, nhưng anh đảm bảo nó không nằm ở chỗ interface chiếm 99% giá trị (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Phổ mà Dharmesh vừa nói vừa nghĩ ra: một đầu là kiểu Uber Eats và DoorDash, nơi app đơn giản còn giá trị nằm ở mạng lưới; đầu kia là sản phẩm mà interface là tất cả; theo anh phần lớn ứng dụng doanh nghiệp nằm gần phía Uber Eats hơn, và HubSpot không nằm ở chỗ interface chiếm 99% giá trị (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Lập luận của anh là, giống như mọi thứ đều có lúc quay trở lại: khi software chuyển sang SaaS, sang thế giới ứng dụng chạy trên web, cũng có chuyện y như vậy. Ngày xưa ta có app client-server chạy trên desktop; rồi trình duyệt xuất hiện, Internet Explorer và sau đó là Mozilla, như các bạn biết rõ, và software của tôi giờ chạy bên trong trình duyệt. Nhưng hoá ra Google không sở hữu toàn bộ application stack; có rất, rất nhiều công ty software được xây lên. Interface trở thành trình duyệt vì đó là cách tiện để tới được sản phẩm thật sự bạn cần; trình duyệt là cách tốt hơn so với cài đặt thứ gì đó lên 18 triệu máy tính (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, bây giờ có một chuyện tương tự, nhưng cũng khác, vì AI đang làm việc nhận thức, làm những việc thông minh thật sự, làm được nhiều thứ hơn. Nhưng nếu chỉ nhìn vào ChatGPT và Claude Cowork, về thực chất chúng là hệ điều hành mới, là những trình duyệt mới; đây là cách người ta đang tiêu thụ giá trị, và sẽ có những công ty như HubSpot cắm vào đó (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026). Anh nói đó là điều anh thấy ở Dev Day, đã thấy năm ngoái và tiếp tục thấy: họ sẽ tăng độ phong phú của những gì có trong ChatGPT; họ đã ra mắt một dạng marketplace để mọi người cắm vào, với kiến trúc plug-in và những thứ đó, và với anh điều này hoàn toàn hợp lý (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Triết lý nền tảng của anh, mà anh nghĩ đúng với phần lớn người làm, ít nhất trong thế giới B2B: đừng nghĩ quá nhiều về interface. Hãy tìm ra cách tốt nhất có thể để đạt kết quả mà khách hàng của bạn muốn. Giá trị khác bạn có thể mang tới là: cách nào kinh tế nhất, cách nào có latency thấp nhất, cách nào ít ma sát nhất để đạt những kết quả đó (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, LLM thường rất, rất giỏi ở rất nhiều việc; anh gọi nó là công nghệ xuất sắc nhất loài người từng có. Nhưng một điều anh đã nói công khai là: bất cứ thứ gì giải được bằng một structured query một cách deterministic thì hãy giải bằng structured query. Đừng dùng inference để giải thứ mà một query giải được, chẳng có lý gì cả. Kể cả khi dữ liệu có sẵn, nếu câu hỏi của bạn là "chúng ta có bao nhiêu khách hàng, hay thu bao nhiêu doanh thu từ Ireland", thì bạn không nên phải lội qua 8 triệu tin nhắn Slack và email để suy ra câu trả lời. Đúng, dữ liệu có lẽ nằm đâu đó trong đó, nhưng đó phải là một database query, không phải giải bằng inference rồi ném một model IQ 300 vào (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 12. Nghĩ lại các primitive của HubSpot cho thời AI

Joe nói hoàn toàn đồng ý, và theo anh có nhiều công ty đang đi qua chuyện này khi cố hiểu ý tưởng về pricing và mức tiêu thụ của chính mình, chuyện đó đủ thành một podcast riêng. Rồi anh hỏi câu có lẽ là cuối cho phần này: những quyết định kiến trúc Dharmesh đưa ra khi xây HubSpot ban đầu; nhìn lại thì anh không biết Dharmesh sẽ xem lại chúng ra sao. Anh tò mò, vì cách HubSpot được thiết kế ban đầu là để một con người đi lại giữa tất cả khối thông tin này, và lưu trữ theo cách trực quan với con người. Giờ có những model mạnh tới mức khó tin, có thể nhìn vào mọi thứ theo những cách rất khác. Anh hỏi Dharmesh nghĩ gì về việc lẽ ra mình muốn bắt đầu khác đi thế nào, hoặc đang làm gì để xử lý chuyện đó, với tư cách một lãnh đạo ở HubSpot (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói có một vài điều. Anh là dân khoa học máy tính, dân phát triển software được đào tạo bài bản, "nerd" mãi mãi. Một điều anh rất tin khi nói về các ứng dụng software quy mô lớn là khái niệm framework, bắt đầu với một bộ primitive rồi tiến hoá dần theo thời gian. Đó là thứ, quay lại chuyện compounding và đòn bẩy, mang lại lợi thế. Một điều anh học được qua mọi công ty anh từng lập và làm việc là: với software, nếu làm đúng được các primitive cốt lõi, thì về sau bạn sẽ remix, ghép lại các primitive đó theo những cách mới, tuỳ theo thị trường và sản phẩm tiến hoá ra sao (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, điều đó đúng ở HubSpot từ đầu. HubSpot đã xây một dạng hệ điều hành lõi, hay framework vận hành lõi, rồi xây marketing automation và những thứ khác trên đó. Nên khi tới sản phẩm hai, ba, bốn, phần lớn giá trị cần đưa ra thị trường đã có sẵn dưới dạng primitive. Ví dụ, HubSpot bắt đầu với marketing automation: một workflow deterministic để làm marketing, như gửi một email, đợi ba ngày, đợi người ta click. Rồi khi đi vào sales và CRM, primitive marketing automation hoá ra thật sự là một primitive: có thể tái dùng toàn bộ công nghệ đó, và ngay ngày đầu, ứng dụng hay sản phẩm sales automation của HubSpot sẽ có nhiều thứ hơn, theo anh, so với những gì nhiều khả năng bất kỳ ai khác đang có (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Phần đó, theo Dharmesh, vẫn đúng. Và điều HubSpot đang làm bây giờ là hỏi: framework nào chúng tôi cần cho 20 năm tới của HubSpot, khi đã biết mình đang ở trong thế giới AI này? Joe đã chạm tới một điều: dữ liệu không còn chỉ là dữ liệu có cấu trúc trong một kho quan hệ, thứ hợp với các truy vấn deterministic. Giờ nó là cả dữ liệu có cấu trúc lẫn phi cấu trúc. Và không phải dữ liệu này trước đây không tồn tại trong tổ chức, kể cả trong tổ chức của khách hàng HubSpot; chỉ là bạn không làm được gì có ý nghĩa với nó, ở bất kỳ mức giá nào, 10 năm trước. Nhưng giờ thì làm được (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Nên HubSpot xem lại các primitive: vẫn cần một kho dữ liệu có cấu trúc, và anh nói sẵn lòng tranh luận chuyện này với bất kỳ ai muốn tranh luận: vẫn còn chỗ, dù là quan hệ hay dạng khác; phải có một cơ chế lưu bền cho các sự kiện và dữ liệu đã biết, một dạng system of record. Bên cạnh đó là thứ HubSpot nghĩ là system of context, là phần dữ liệu phi cấu trúc này, và đó là thứ HubSpot đang xây (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Bộ primitive mà Dharmesh mô tả cho 20 năm tới của HubSpot: một kho có cấu trúc làm system of record, cộng một system of context cho dữ liệu phi cấu trúc, có lẽ dưới dạng graph, dùng kết hợp để suy luận, chạy agent và làm xong việc (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, cách anh nghĩ chuyện này sẽ tiến hoá là khái niệm "second brain", chữ anh dùng và người khác cũng dùng: liệu có thể đưa vào đó mọi thứ đang diễn ra không; và cấu trúc có vẻ hợp lý là một dạng cấu trúc graph. Liệu có thể lưu nó trong một dạng context graph, một chữ khác cũng đã được dùng? Đó là ý tưởng: lấy cái này, dùng kết hợp với kho dữ liệu có cấu trúc, rồi suy luận, chạy agent, đạt kết quả và làm xong việc (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 13. Phát lại 20 năm code bằng AI

Dharmesh nói thêm một điều thú vị về AI mà Joe không hỏi, nhưng anh chợt nghĩ ra khi hai người đang nói chuyện: một trong những điều rất đẹp của agentic coding bây giờ, và điều này đặc biệt đúng, thậm chí còn đúng hơn, với các công ty đương nhiệm (incumbent), là: đúng, nó cho phép sản xuất software nhanh hơn, test ý tưởng nhanh hơn như hai người đã nói, build sản phẩm nhanh hơn, tất cả đều tuyệt và HubSpot được hưởng lợi từ đó. Nhưng điều khác bạn làm được là thật sự đi sâu hơn, làm những dự án lớn hơn mà có thể trước đây bạn không tính tới (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, điều làm được bây giờ là thế này. Chúng ta có một system of record cho code, với hầu hết mọi người đó là GitHub. Hãy hình dung bạn có trong tay một model như Fable 5.1, hay một model khác vừa ra (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026). Và hình dung bạn nói: ước gì "tôi hồi trẻ" đã chọn khác đi, nếu được quay ngược thời gian; đây là cách tôi lẽ ra đã làm các primitive, hay tôi lẽ ra đã đưa cái này vào làm primitive, thành một service tái dùng được, vì hồi đó chúng tôi không biết, còn giờ thì phần nào biết rồi. Vậy về lý thuyết, giờ có thể nói: tôi muốn phát lại chuyện đó; tôi muốn lấy khối code mà chúng tôi đã dùng cấu trúc dữ liệu này, ngôn ngữ này, framework này, kiến trúc này; chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng tôi chi 200.000 đô cho token để làm lại tất cả, cứ thế phát lại (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026)?

Anh ví nó như chuyện vô số vũ trụ khả dĩ: hãy nhảy sang nhánh vũ trụ nơi ta đã chọn khác, rồi xem chuyện gì xảy ra, ta sẽ kết thúc ở đâu. Theo Dharmesh, một lợi thế mà những công ty như HubSpot có là có thứ người ta từng gọi là unit test, giờ xuất hiện dưới dạng eval: liệu ta có đo được độ khả thi của thứ vừa làm không? Nó có còn qua test không, có còn tạo ra kết quả không, có còn làm mọi thứ nó cần làm không? HubSpot có những thứ đó (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh kể bây giờ HubSpot chạy kiểu test này mỗi khi model mới ra: chạy cả bộ eval trên model mới, rồi nói "đây là một trade-off, đây là giá trị kinh tế; ta mất khoảng 3 phần trăm điểm chất lượng, nhưng được chừng này về latency hay về chi phí" (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026). Theo anh, có thể làm điều tương tự để test những giả thuyết kiểu này: nếu viết lại toàn bộ thứ này bằng Rust thì sao, anh nói đó chỉ là ví dụ anh bịa ra; có tiếng xen vào "yeah, whatever, whatever". Nó sẽ trông thế nào? Và giờ có thể test việc đó với những khối công việc nhỏ. Anh nói dù sao thì đó là điều thú vị (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

![Joe Schmidt cười, hai tay giơ lên ngang vai](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-4256.jpg)

Joe Schmidt giơ hai tay ở đoạn hai người nói về việc thử viết lại một khối code bằng ngôn ngữ khác (video đăng ngày 10/11/2026).

Joe nói anh thấy đây là chủ đề rất hấp dẫn. Anh đã viết một bài essay khác, anh nghĩ là cùng khoảng thời gian với bài Yellow Brick Road, có lẽ sớm hơn một chút, và dùng Workday làm ví dụ cho ý này: kiểu như bạn phải bắt đầu lại từ đầu để nghĩ về việc trở thành AI-native, đây là tất cả lợi thế bạn có, nhưng đây là tất cả bất lợi. Theo Joe, lợi thế của HubSpot là có một founder tuyệt vời vẫn đang tham gia rất, rất sâu vào công ty, dĩ nhiên, vận hành kinh doanh và dẫn dắt những thay đổi này. Anh nói anh rất thích ví dụ nghĩ về những vũ trụ thay thế mà bạn có thể xây (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe hỏi tiếp: có những quy trình nào khác anh đang cố tạo ra trong HubSpot, những đội anh đang cố lập ra, hay anh đang phá bỏ quan liêu? Anh tò mò muốn biết Dharmesh đang làm gì với tư cách founder lúc này (video đăng ngày 10/11/2026).

## 14. HubSpot Next và sự ra đời của YouSpot

Dharmesh kể HubSpot có một nhóm bên trong gọi là HubSpot Next. Ý tưởng là, về thực chất, một phòng lab đổi mới, một startup bên trong một startup, và lúc nào cũng có thể có một số dự án như vậy đang chạy. Động lực là, và anh nói công ty thật sự đối xử với nó như một startup, HubSpot đã làm một biến thể của cách này khi xây CRM: kiểu "chúng ta sẽ xây cái CRM này". "Khoan, cái gì cơ? Chúng ta đang làm phần mềm marketing mà." Và HubSpot đã tách riêng đội đó ra. Đội đó không chịu luật nào cả: không phải xây trên stack của công ty, không phải dùng thương hiệu, không phải làm gì hết, chỉ cần đi giải vấn đề. Công ty mang ý tưởng đó tới bây giờ, và anh đã khởi xướng và dẫn dắt vài dự án như vậy qua các năm (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Dự án anh đang làm lúc này, theo đúng nghĩa đen là mọi tối, là một dự án tên YouSpot: một CRM một người, CRM cho solopreneur, đó là thị trường. Theo anh, đó là quay lại chuyện thu hẹp góc nhìn. Các dự án HubSpot Next đang theo đuổi hoặc một hạng mục sản phẩm mới, một ý tưởng sản phẩm mới, theo đuổi một thị trường mới, hoặc test một công nghệ mới. Quay lại câu hỏi "bạn có học được bài học với chi phí rẻ không": với anh như vậy dễ hơn nhiều. Anh có ý tưởng về một second brain, kiểu có lẽ một graph model chạy tốt hơn, có lẽ cắm hết mạng xã hội và mọi thứ đang đổ vào. Vậy hãy test nó trong YouSpot, vì đó là cách dễ hơn nhiều, nhịp nhanh hơn nhiều để test (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Anh nói sản phẩm lúc đó vừa đúng 30 ngày tuổi (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026). Có tiếng chúc mừng: "Congratulations". Dharmesh nói đó là quá trình học rất thú vị. Câu trả lời cho câu hỏi ban đầu, rằng một thứ như vậy có chạy được không, là có, nó chạy được. Và anh nghĩ các doanh nhân khác nên rút ra từ đây rằng khái niệm có một second brain là đứng vững (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Quay lại câu chuyện Yellow Brick Road và tránh bị cán qua, theo Dharmesh, điều bạn không nên làm là nói "à, ChatGPT và Claude Cowork rất dở về memory". Joe chen vào: "Yeah, it's like it's going to get better", nó sẽ tốt lên thôi. Dharmesh nói tiếp: đừng giải vấn đề đó, đừng giải use case horizontal. Thay vào đó, hãy nói: trong nhóm khách hàng này, đây là một nhóm vấn đề họ có mà sẽ được lợi nếu nghĩ theo khái niệm có một second brain. Các điểm nạp dữ liệu (ingestion point) sẽ là gì? Gom chúng lại thế nào? Bạn sẽ tạo ra những agent nào, hay sẽ hoàn thành những công việc nào? Anh nghĩ primitive nằm bên dưới đó thật sự mạnh, và nó áp dụng được (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe nói anh thấy YouSpot rất hấp dẫn, và nghĩ nó rất có giá trị cho đúng kiểu user này; dĩ nhiên đó là thứ họ muốn (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026). Rồi anh hỏi: làm sao mang những bài học đó vào sản phẩm ở "con tàu mẹ", nếu có, và cần đặt những quy trình gì để chuyện đó xảy ra (video đăng ngày 10/11/2026)?

## 15. Startup trong một startup: Agent.ai và hành lý của công ty lớn

Dharmesh nói cách HubSpot làm, cách mà anh và đồng nghiệp đã vấp váp qua nhiều năm và thử nhiều cơ chế khác nhau, là bám vào sợi chỉ ban đầu: đây là một startup bên trong một startup. HubSpot làm vài việc. Một: nếu thứ đó đạt quy mô, và chuyện này đã xảy ra nhiều lần. Anh kể có một sản phẩm anh ra mắt vài năm trước tên Agent.ai, một marketplace cho AI agent "hồi đó"; anh gọi đây là một trong những câu chuyện anh vô tình cạnh tranh với Sam Altman. Dù tập trung vào go-to-market, nó vẫn quá horizontal (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, Agent.ai có hai phần: phần marketplace agent, và một agent builder với ý tưởng "liệu có thể để người thường thật sự build những agent pha trộn deterministic và non-deterministic không?". Điều HubSpot phát hiện là một nửa ý tưởng đúng, nhưng nửa đó thật ra thuộc về, và cần, cả đội HubSpot đứng sau. Nên về thực chất HubSpot đã làm một thương vụ mua lại: lấy phần đó, biến Agent Builder thành một sản phẩm bên trong HubSpot, và đó là nơi nó đang sống lúc này (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Với YouSpot, theo Dharmesh, một kết cục có thể là: chúng tôi đang xây một CRM cho công ty một người, làm đúng những cái này, sai những cái kia; có thể HubSpot hấp thụ nó vào, nó thành một sản phẩm của HubSpot. Có thể HubSpot sẽ nói sản phẩm có lẽ vẫn cần đứng riêng, hoặc có thể thị trường không ổn, nhưng ý tưởng second brain thì có thể ổn; và đây là những thứ cùng các điểm nạp dữ liệu mà chúng tôi nghĩ chạy được cho SMB, cho chế độ nhiều người dùng theo nhóm. HubSpot để đội lõi tự quyết họ muốn chọn lấy gì. Anh nói nó hơi giống họ đang xem xét một vụ acqui-hire, và theo đúng nghĩa đen là như vậy: "đây là những gì ta có thể mua", với cái giá thấp, thấp là "đã bao gồm sẵn" (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Có tiếng lặp lại "It's included", rồi "Yeah", "It's not free". Joe nói: "It's free". Có tiếng đáp "Exactly", rồi lại "It's free". Dharmesh nói HubSpot cố giữ đầu óc cởi mở về chuyện này (video đăng ngày 10/11/2026).

![Màn hình chia đôi: Joe Schmidt bên trái đang cười, Dharmesh Shah bên phải cũng đang cười](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-4817.jpg)

Màn hình chia đôi ở đoạn nói về cái giá "đã bao gồm sẵn" khi đội lõi HubSpot lấy lại thành quả của một dự án HubSpot Next: Joe Schmidt (trái) và Dharmesh Shah (phải) đều đang cười (video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, cái hay của cách làm này là, nếu bạn hỏi vì sao không làm ngay trong mảng kinh doanh lõi, thì những bậc tự do đó cực kỳ quan trọng để chạy thí nghiệm với tốc độ bạn muốn. Một điều anh đã nói từ lâu, với tư cách dân startup, là vấn đề ở các công ty đương nhiệm; anh nói khi nhắc tới HubSpot là incumbent, anh vẫn nghĩ về nó... Joe chen vào: "It's still a startup. Don't worry", nó vẫn là startup, đừng lo (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói tiếp: vấn đề không phải là thiếu một thứ gì đó. Không phải startup có thứ mà công ty lớn không có. Vấn đề là cái mà anh gọi là hành lý, sức nặng mà tổ chức mang theo. Nếu công ty lớn tìm được cách trút bỏ nó, thì sẽ có mọi lợi thế của việc lớn hơn: có distribution, có quan hệ khách hàng, có eval, có 20 năm codebase có thể dùng như dữ liệu để định hướng sản phẩm tiếp theo. Tất cả những thứ đó thật ra là tài sản (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Nên nếu trút bỏ được các khoản nợ, theo Dharmesh, HubSpot Next là một cách để nói: chúng tôi cứ giả vờ là mình không có khoản nợ nào, và đúng là không có. Là một startup trong một startup, chúng tôi cứ đi làm việc của mình, và đó là điều chúng tôi đang làm. Nhưng khi tới lúc dựa vào tài sản, kiểu "sẽ có ích nếu có thương hiệu HubSpot ở đây", hay "có thể xin vài lời khuyên về distribution ở kia không", thì chúng tôi làm được (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 16. Sự trỗi dậy của công ty một người

Joe nói lúc này rất dễ nghĩ tiêu cực về AI và tác động của nó, nhất là với một số tranh luận trong dư luận cả nước. Nhưng thực tế là mọi dữ liệu anh từng thấy đều rất đáng phấn khởi: tăng trưởng thật khó tin (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026). Anh nghĩ YouSpot là một ví dụ rất tốt cho tiềm năng tăng trưởng này. Theo Joe, có lúc nào trong lịch sử loài người mà đi xây một CRM siêu cá nhân hoá cho một người lại là ý hay đâu? Trước đây việc đó gần như bất khả thi. Nhưng giờ thì làm được. Và điều đó sẽ cho những công ty một người kia làm được gì? Anh nghĩ chúng ta sẽ thấy tăng trưởng không giống bất cứ thứ gì từng thấy, và thật thích khi được mơ về điều đó (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

![Joe Schmidt nói, hai bàn tay mở ra phía trước](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-5003.jpg)

Joe Schmidt nói về việc một CRM siêu cá nhân hoá cho một người trước đây gần như bất khả thi, còn giờ thì làm được (video đăng ngày 10/11/2026).

Joe nhờ Dharmesh nói về những gì anh đang thấy, những use case ban đầu, có thể từ YouSpot, hay những gì anh thấy về tăng trưởng. Anh nói đây thật sự là một thời đáng kinh ngạc để được sống (video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói điều thú vị là anh đã biết sẽ như vậy, nhưng không chắc tới mức nào. Như anh đã nhắc, một điều anh làm khác với YouSpot so với các dự án HubSpot Next trước đây của anh là thu tiền từ rất sớm. Một phần lý do không phải để bù chi phí vận hành hay gì đó; một trong những bài học anh muốn học là bài học về pricing, những điều HubSpot muốn hiểu thêm về monetization và pricing, và người ta gán bao nhiêu giá trị cho thứ này. Đó là một phần lý do (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Điều khiến anh thật sự bất ngờ là mức sẵn lòng của mọi người khi đặt thẻ tín dụng xuống cho một mô hình tính phí theo mức tiêu thụ. Anh nói không có gì sánh được: anh đã ra mắt rất nhiều dự án ở HubSpot qua các năm, và xét ở khía cạnh đó, đây là dự án thành công nhất. Nên có một tín hiệu nào đó ngoài kia (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Một phần, theo anh, đơn giản là do con số. Anh nói giờ sẽ đưa số liệu của U.S. Census vào: năm 2025, Hoa Kỳ có số công ty mới thành lập nhiều nhất từ trước tới giờ; anh nghĩ khoảng 5,6 triệu, gần chạm 6 triệu, rất tuyệt. Năm nay, tới tháng Tám đã hơn 4 triệu, nên sẽ là một năm kỷ lục nữa; không phải kiểu chỉ có một đợt tăng đột biến rồi lại tụt xuống. Đó là sự thật số một, rất thú vị (theo Dharmesh, dẫn số liệu U.S. Census, video đăng ngày 10/11/2026).

Sự thật số hai, còn thú vị hơn, theo Dharmesh: tỷ lệ các công ty mới thành lập được dự đoán sẽ mãi là công ty một người đang cao nhất từ trước tới giờ, và còn đang tăng. Anh nói Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ thật sự theo dõi số liệu này: họ xếp mọi công ty mới vào hai nhóm, một nhóm được dự đoán sẽ thuê ít nhất một nhân viên trong vòng hai năm tới, và nhóm kia nhiều khả năng sẽ không thuê nhân viên nào trong hai năm tới. Theo anh, tỷ lệ của nhóm thứ hai giờ đã hơn 70% (theo Dharmesh, dẫn số liệu U.S. Census, video đăng ngày 10/11/2026).

Nên với anh điều này rất đáng hào hứng: có một thị trường mới. Với các doanh nhân ngoài kia, theo Dharmesh, đây là một thị trường hoàn toàn mới, giống như SMB thuở trước, khi ai cũng phản bác HubSpot: "không kiếm tiền được ở SMB đâu, khó lắm; ngoài Intuit, chưa công ty software nào từng xây được một doanh nghiệp nhiều tỷ đô ở SMB". Nhưng bạn làm được, nó đủ lớn. Đúng, sẽ có những phần đau đớn ở những thị trường kiểu này. Nhưng dù sao anh vẫn hào hứng: hào hứng cho nền kinh tế, cho tất cả những doanh nhân sẽ lập hàng triệu doanh nghiệp này, và hào hứng cho những doanh nhân xây sản phẩm cho thị trường đó; đáng hào hứng ở mọi phía (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 17. AI vẫn chỉ là software

Joe nói anh hoàn toàn đồng ý, và anh cùng đồng nghiệp nói về nhiều khía cạnh của chuyện này suốt. Một chủ đề anh và đồng nghiệp hay bàn là vertical software trước đây: làm sao vertical software chạy được? Bạn làm nó chạy với một ACV thấp, hay một mức phí hằng năm, hằng tháng thấp, nhưng bù lại nhờ có payment, có doanh thu interchange. Theo Joe, anh không biết liệu mọi người đã thấy hết quy mô cơ hội đang tăng lên ra sao chưa, khi có quá nhiều thứ bạn có thể làm, và quá nhiều cách khác để mang tới và tạo ra giá trị cho các khách hàng nhỏ (theo Joe, video đăng ngày 10/11/2026).

Dharmesh nói đây là lập luận phản bác của anh với ý tưởng "SaaSpocalypse". Thực tế là, và nhân tiện, anh nói cho rõ dù biết Joe biết điều này, AI là software. Không phải nó không phải software, đúng không? Có tiếng xen vào một câu bắt đầu bằng "Yeah". Dharmesh nói tiếp: nó là software, software rất thông minh, nhưng vẫn là software (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Theo Dharmesh, điều thật sự đã xảy ra là, nếu nhìn vào lớp vấn đề mà software được thiết kế để giải... Rồi anh nói sẽ dành một phút, vì đây là một câu chuyện hay; anh chỉ có một nắm câu chuyện hay thôi. Năm đầu tiên của HubSpot, khi đang đi gọi vốn venture capital, hai người nói "chúng tôi đang xây một công ty phần mềm marketing, đây là những gì chúng tôi sẽ làm". Và gần như tất cả các VC mà hai người nói chuyện đều quay lại bảo: chưa từng có công ty phần mềm marketing nào lên tới hàng tỷ. Nên HubSpot có hai "strike": strike SMB và strike làm phần mềm marketing (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Lập luận của hai người lúc đó, theo Dharmesh: nếu nhìn xuống bảng P&L của một doanh nghiệp ở bất kỳ quy mô nào, mọi dòng trên P&L đều gắn với tên một công ty software trên 100 tỷ đô, trừ marketing. Không phải người ta không chi tiền; lý do là marketing xưa nay là một thứ thiên về nghệ thuật, thủ công: bạn có một khoản chi, chi một ít để làm phần sáng tạo, rồi tiêu phần còn lại vào quảng cáo, biển quảng cáo và những thứ đó. Thesis của hai người là nhờ Internet, ngành marketing sẽ trông giống hệt một vấn đề mà software được thiết kế để giải. Đó là lý do một công ty software không cần tồn tại năm năm trước khi HubSpot ra đời, nhưng giờ sẽ có người xây một doanh nghiệp phần mềm marketing khổng lồ (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Lập luận gọi vốn của HubSpot thuở đầu theo lời Dharmesh: mọi dòng trên P&L đều gắn với một công ty software trên 100 tỷ đô, trừ marketing; nhờ Internet, marketing sẽ thành một vấn đề mà software được thiết kế để giải (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Và lập luận tương tự bây giờ, theo Dharmesh: trước đây có một lớp vấn đề mà software chưa thật sự đủ sức giải. Có tiếng đáp "Yes". Giờ có một tập khổng lồ những vấn đề mới, những vấn đề vốn đã tồn tại, những thứ mới ta làm được với AI mà trước đây không có. Nên tập cơ hội lớn hơn rất nhiều. Đúng, một số công ty software sẽ chết, chắc chắn, giống như một số công ty software đã không chuyển được sang SaaS và cloud; đó là vòng đời tự nhiên. Nhưng xét tổng thể, cơ hội lớn hơn bao giờ hết. Theo anh, nếu bạn ở bất cứ đâu gần software, có agency và có tinh thần doanh nhân, thì chưa bao giờ có thời điểm tốt hơn để xây một công ty software. Có tiếng nói thêm: "Go right now", đi làm ngay đi (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

## 18. Lightning round và lời chào

Joe nói anh hoàn toàn đồng ý, buổi trò chuyện vui khó tin, và anh rất biết ơn Dharmesh đã dành thời gian. Anh nói sẽ kết thúc bằng một lightning round ngắn. Có tiếng đáp "Sure". Joe nói xong thì mỗi người đi đường mình. Dharmesh nói anh không nhanh nhạy lắm. Joe nói chỉ có vài câu thôi, toàn câu dễ (video đăng ngày 10/11/2026).

Joe bắt đầu bằng câu anh đoán là rất dễ: Dunkin' hay Starbucks? Có tiếng đáp: "Dunkin'". Joe: "Okay". Dharmesh nói thêm: nhưng nhân tiện, anh không uống cà phê. Joe: "Ồ, vậy anh uống gì thay? Chỉ nước lọc thôi à? Anh là cyborg à?" Có tiếng đáp "Just, yeah". Dharmesh kể anh đã bỏ caffeine từ nhiều năm trước. Joe: còn ấn tượng hơn nữa, Dharmesh (video đăng ngày 10/11/2026).

Câu tiếp theo của Joe: Instinct hay Muse? Dharmesh hỏi lại: xin lỗi, gì cơ? Joe giải thích: Instinct hay Muse, trong những trải nghiệm agentic shopping mới (video đăng ngày 10/11/2026). Dharmesh: chắc anh phải chọn Instinct. Joe: "Okay, interesting." (video đăng ngày 10/11/2026).

Joe hỏi: nếu phải là một con vật, anh sẽ là loài nào? Dharmesh nói anh vẫn sẽ là động vật có vú, có lẽ là một con voi. Joe: một con voi, tôi thích câu đó (video đăng ngày 10/11/2026).

Joe hỏi: điều gì "Boston" nhất ở HubSpot? Dharmesh: gần như mọi thứ. Có tiếng đáp "Good answer". Dharmesh giải thích: HubSpot rất thực dụng, "solve for the customer", giải bài toán cho khách hàng. Theo anh, HubSpot giống một thể lai giữa cái tốt nhất của lối nghĩ thung lũng Bờ Tây về tham vọng và sự quyết liệt, với sự thực dụng của Bờ Đông: cúi đầu làm, cứ thế cày (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026). Có tiếng đáp: "I love it".

Cuối cùng, Joe hỏi: ngày tuyệt nhất anh từng có ở HubSpot là ngày nào? Dharmesh nói là khoảng một tuần trước: mọi thứ bắt đầu vào đúng chỗ, cả trong đầu anh, kiểu như "OK, mình bắt đầu thấy được chuyện này đang mở ra thế nào". Anh nói khó giải thích, đó không phải điều anh có thể nói ra được (video đăng ngày 10/11/2026).

Joe nói thật tuyệt, sau ngần ấy năm mà ngày tuyệt nhất lại là một tuần trước. Dharmesh nói: nói rộng hơn, và anh nói điều này theo mọi nghĩa: quãng thời gian tuyệt nhất anh từng có, kể cả với tư cách dân startup, trong lịch sử HubSpot, mà giờ đã 20 tuổi, là quãng thời gian anh đang có ngay lúc này. Người ta hay nói "không thể nào đúng được" (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Anh giải thích, nhân tiện: anh không có cấp dưới trực tiếp nào ở HubSpot, chưa bao giờ có, nên anh là một IC (individual contributor). Lý do là anh có mọi lợi ích của quy mô: được ngồi ở "bàn của người lớn", được đặt những cược dài hạn, làm được nhiều việc; và anh lại làm được các dự án HubSpot Next như YouSpot. Nên anh có cái tốt nhất của cả hai thế giới, và lúc này vui vô cùng (theo Dharmesh, video đăng ngày 10/11/2026).

Joe nói "It's awesome", rồi nói Dharmesh là một doanh nhân của cả một thế hệ, một con người tử tế tuyệt vời, và cũng là một nhà tư tưởng của cả một thế hệ; anh rất biết ơn Dharmesh vì thời gian hôm nay và vì đã cùng bàn tất cả những chủ đề này. Joe nói anh mong tới lần sau. Có tiếng cảm ơn và một lời chào tạm biệt "See you, buddy" (video đăng ngày 10/11/2026).

![Màn hình chia đôi: Joe Schmidt bên trái mỉm cười, Dharmesh Shah bên phải giơ tay vẫy chào](https://homus.dev/photos/s4lXP9IuHjk-5849.jpg)

Lời chào cuối: Joe Schmidt (trái) mỉm cười, Dharmesh Shah (phải) giơ tay vẫy chào (video đăng ngày 10/11/2026).

## Nguồn và liên kết

- Tên gốc: Why HubSpot’s Co-Founder Is Betting Against the SaaSpocalypse
- Sự kiện: [YouTube](https://homus.dev/events/youtube)
- Video gốc: [https://www.youtube.com/watch?v=s4lXP9IuHjk](https://www.youtube.com/watch?v=s4lXP9IuHjk)

- Kênh YouTube a16z (Dharmesh Shah, khách mời; Joe Schmidt, partner ở a16z, theo mô tả video đăng ngày 10/11/2026): [youtube.com/channel/UC9cn0TuPq4dnbTY-CBsm8XA](https://www.youtube.com/channel/UC9cn0TuPq4dnbTY-CBsm8XA)

- "Avoiding Death on the Yellow Brick Road", bài essay của Joe Schmidt mà hai người bàn suốt video; trang a16z ghi tác giả Joe Schmidt, đăng ngày 27/05/2026, với tiêu đề phụ "Why The App Layer Isn't Dead" (đọc ngày 16/11/2026): [a16z.com/avoiding-death-on-the-yellow-brick-road](https://a16z.com/avoiding-death-on-the-yellow-brick-road/)

- Trang ban lãnh đạo HubSpot ghi Dharmesh Shah là Co-Founder, CTO (đọc ngày 16/11/2026): [hubspot.com/company/management](https://www.hubspot.com/company/management)

- YouSpot, CRM một người mà Dharmesh kể ở phần 14; trang của YouSpot tự mô tả là "The AI-Native Personal CRM Built Just for You" và ghi sản phẩm do HubSpot Next làm (đọc ngày 16/11/2026): [youspot.com](https://youspot.com/)

Nguồn: https://homus.dev/talks/why-hubspots-co-founder-is-betting-against-the-saaspocalypse · cập nhật 2026-11-16
