Hàng trăm kết quả toán học của OpenAI và câu hỏi về mục tiêu của toán học

Károly Zsolnai-Fehér kể hai kết quả toán học AI của OpenAI anh thích, tranh luận chứng minh không thanh lịch và lý do anh muốn model open weights.

Đã duyệt độc lập · cập nhật 17/11/2026 · 9 min

1. Hàng trăm kết quả toán học trong một lần công bố

Károly Zsolnai-Fehér mở đầu: có điều gì đó đang thay đổi trong thế giới toán học và khoa học, và nó đang thay đổi nhanh. Theo anh (video đăng ngày 13/10/2026), OpenAI vừa công bố hàng trăm kết quả toán học do AI tạo ra, trong đó có những khẳng định mà chỉ vài tháng trước thôi nghe còn hoàn toàn không thể.

Trang bài viết Sharing AI progress in mathematics với nút View on GitHub
Trang bài viết "Sharing AI progress in mathematics" của OpenAI hiện trong video đăng ngày 13/10/2026: câu đầu ghi rằng OpenAI đang công bố một loạt kết quả toán học mới do một "internal frontier model" tạo ra, kèm nút View on GitHub.

Anh cuộn danh sách các bài một lúc lâu, rồi xin lỗi người xem: anh đã cuộn nhiều quá, mong là mắt mọi người vẫn ổn, mà danh sách mới tới chữ C. Theo lời anh trong video đăng ngày 13/10/2026, tổng cộng có 722 bài. (README của repo openai/math, đọc ngày 17/11/2026, ghi danh mục hiện có 721 manuscript, chia thành 373 family.)

Danh sách thư mục bài toán trên GitHub, mỗi dòng một bài kèm ngày tháng
Danh sách thư mục trong repo trên GitHub mà Károly cuộn qua trong video đăng ngày 13/10/2026: mỗi dòng là tên một bài, như "A-Low-Space-Algorithm-for-Worst-Case-Subset-Sum-September-26-2026", tất cả cùng commit "Initial commit".

Các tiêu đề báo chí cứ nói mãi về chuyện tranh cãi (controversy). Károly muốn tránh chuyện đó, vì theo anh (video đăng ngày 13/10/2026) có rất ít người đang nói về chính các công trình. Nên anh muốn nói một chút về phần toán học.

Anh cũng thấy mình hơi giằng co (conflicted). Anh nói sẽ kể lý do ở cuối video, vì anh cần cho người xem thấy các kết quả trước thì lý do đó mới có nghĩa. Rồi anh mời "hold on to your papers, fellow scholars" và bắt đầu với hai kết quả anh thích.

2. Kết quả thứ nhất: tia laser trong căn phòng gương hình tam giác

Kết quả thứ nhất: bắn một tia laser vào một căn phòng gương hình tam giác và để nó nảy mãi mãi. Károly nói anh làm nghề nghiên cứu light transport, nên dĩ nhiên anh sẽ phát biểu một bài toán bi-a (billiard) theo cách này, "much, much cooler".

Theo cách Károly giải thích trong video đăng ngày 13/10/2026: nếu tam giác có ít nhất một góc vô tỷ so với pi, thì hầu như mọi tia sáng rốt cuộc sẽ đi qua mọi điểm, đi theo mọi hướng, và dành một lượng thời gian như nhau ở mọi nơi. Đây là bài toán irrational triangular billiards.

Nhân vật hoạt hình nhà khoa học đứng cạnh một tam giác lớn phủ kín các đường tia sáng nhiều màu
Minh hoạ trong video đăng ngày 13/10/2026: tia sáng nảy mãi bên trong tam giác cho tới khi các đường nhiều màu phủ kín gần hết mặt tam giác, cạnh đó là một vòng màu.

Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), bài toán này cực kỳ khó chứng minh, vì các góc vô tỷ không ổn định thành một khuôn mẫu lặp lại. Nên những mẹo quen thuộc của chúng ta hoàn toàn vô dụng ở đây. Anh ví nó như một quả bóng mà bạn muốn nhấc lên, nhưng không thể nắm được cho đàng hoàng. Rất khó.

OpenAI khẳng định đã chứng minh điều này cho mọi tam giác thuộc loại đó (theo Károly, video đăng ngày 13/10/2026). Anh nói thêm: những lời giải thích kiểu này đi kèm rủi ro đơn giản hoá vấn đề, và anh cũng không phải chuyên gia, chỉ là một người học, nhưng anh đang cố hết sức.

3. Kết quả thứ hai: những cái lỗ biến thành hình tròn

Kết quả thứ hai: vẽ một vùng phẳng xấu xí, đầy những cái lỗ hình thù kỳ quặc. Áp dụng một phép kéo giãn giữ nguyên các góc, thứ mà ta gọi là conformal transformation. Khi đó, theo Károly mô tả trong video đăng ngày 13/10/2026, bạn có thể nhìn các lỗ biến dạng thành những hình tròn hoàn hảo hoặc thành những điểm, trong khi các góc vẫn được giữ nguyên.

Một đĩa lưới phẳng có nhiều lỗ, các lỗ tròn viền xanh có dấu tích, vài lỗ méo viền đỏ
Minh hoạ trong video đăng ngày 13/10/2026: trên một đĩa lưới, các lỗ đã thành hình tròn có viền xanh và dấu tích, còn vài lỗ méo, rất nhỏ hoặc xoắn vào nhau vẫn viền đỏ.

Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), điều này cực kỳ khó chứng minh, vì các lỗ có thể trở nên nhỏ vô cùng, và tệ hơn, còn có thể rối vào nhau, khiến hình dạng cuối cùng rất khó kiểm soát. Trước kia, chúng ta mới chỉ biết điều này xảy ra trong những trường hợp dễ hơn. Còn bây giờ, theo lời anh, OpenAI khẳng định nó luôn đúng. "Wow."

4. Một lời nói rõ: không có quan hệ gì với OpenAI

Károly lưu ý rằng anh không có quan hệ gì với OpenAI (tính đến video đăng ngày 13/10/2026). Theo lời anh, OpenAI phớt lờ mọi email anh gửi, và cũng không chia sẻ model nào cho anh dùng sớm (early access), điều mà OpenAI làm với rất nhiều người khác. "Not me."

Một bài đăng mạng xã hội đã che tên ghi Got early access to GPT-6 Astra weeks ago, bên cạnh nhân vật hoạt hình với bong bóng suy nghĩ I hadn't
Minh hoạ trong video đăng ngày 13/10/2026: một bài đăng đã che tên tác giả ghi "Got early access to GPT-6 Astra weeks ago (honestly, who hadn't?)", còn nhân vật hoạt hình nghĩ thầm "I hadn't.".

5. Chứng minh không thanh lịch và câu hỏi về mục tiêu của toán học

Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), có những nhà toán học rất vui, có những người thì không vui lắm. Tại sao? Anh nói "hmm, how do I put it?": nếu nhìn vào các bài và các lời giải, thì đây không phải những chứng minh thanh lịch. Một số bài, theo lời anh, là "a big ball of barf".

Trang đầu bài The Quasi-Riemann Hypothesis, ghi OpenAI và ngày 30 September 2026, có abstract và mục lục
Trang đầu một bài trong bộ, hiện trong video đăng ngày 13/10/2026: "The Quasi-Riemann Hypothesis, A Zero-Free Half-Plane ℜs > 7/8", tác giả ghi OpenAI, ngày 30 September 2026, kèm abstract và mục lục.

Và điều đó đặt ra một câu hỏi quan trọng: mục tiêu của toán học là gì? Khi có một câu hỏi toán học, một số người chỉ muốn có kết quả. Câu trả lời là gì? Có hay không? N hay N bình phương?

Anh lấy ví dụ (video đăng ngày 13/10/2026): chúng ta có thể tự viết các mô phỏng chất lỏng và khói. Chúng ta biết lý thuyết. Nhưng chúng ta cũng có thể train một neural network mà nhiều khi làm được những gì chúng ta vốn làm được, nhưng làm nhanh hơn.

Hai hộp kính chứa chất lỏng đặt cạnh nhau, ghi Ground truth và Prediction
Ví dụ trong video đăng ngày 13/10/2026: hai hộp kính chứa chất lỏng, dòng chữ trên cùng ghi "Ground truth = simulation, Prediction = AI", nguồn ghi ở góc là [Sanchez-Gonzalez, Godwin, Pfaff and Ying et al. 2020].

Vậy nó đã làm gì? Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), chúng ta không biết. Câu trả lời không phải là một thuật toán thanh lịch, mà là các activation bên trong một neural network. Câu trả lời là một đống lớn những con số. Anh cho rằng các chứng minh này "kinda" giống như vậy: chủ yếu là bạn cần một AI khác mới hiểu được chúng.

Có những người nói: đó là một công cụ, và tôi muốn công cụ đó. Những người này nói: tôi không quan tâm bên trong có gì.

6. Phe muốn học điều mới: định lý Pythagoras và một trăm cách chứng minh

Nhưng với những người khác, theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), mục tiêu của toán học là học được điều gì đó mới. Định lý Pythagoras có nhiều cách chứng minh. Ta chỉ cần một. Xét về mặt chứng minh, một trăm cách chứng minh không hơn gì một cách. Tuy vậy, mỗi một trong một trăm cách đó lại soi sáng đầu óc chúng ta theo một kiểu khác. Mỗi cách dạy chúng ta một bài học mới.

Minh hoạ định lý Pythagoras: ba hình vuông a bình phương, b bình phương, c bình phương gắn trên một bánh xe
Một cách chứng minh định lý Pythagoras được minh hoạ trong video đăng ngày 13/10/2026: các hình vuông a², b² và c² gắn trên một bánh xe quay, chất lỏng chảy giữa chúng.

Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), những người thuộc phe này không vui với cách làm đẩy ra ngoài cả một vòi rồng dữ liệu (a firehose of data) rồi nhờ người khác làm phần việc còn lại.

Anh nói: "look", anh chỉ là một người học, anh ở đây để học. Anh hiểu cả hai phía, cả hai quan điểm đều có lý với anh. Dù thế nào, theo anh (video đăng ngày 13/10/2026), đây là những thành tựu đáng kinh ngạc. Nhưng anh vẫn thấy hơi giằng co.

7. Từ GPT-3 không cộng nổi số tới một bài toán thiên niên kỷ

Tại sao giằng co? Rồi Károly chào (video đăng ngày 13/10/2026): "Dear Fellow Scholars, this is Two Minute Papers with Dr. Károly Zsolnai-Fehér."

Anh nhìn lại, tính từ thời điểm video đăng ngày 13/10/2026: khoảng sáu năm trước, với GPT-3, người ta nói nó còn không cộng nổi các con số một cách đáng tin cậy. Hai năm trước, người ta nói nó còn không giải nổi các bài thi toán cấp trung học một cách đáng tin cậy. Một năm trước, người ta nói nó còn không giành nổi huy chương vàng Olympic Toán một cách đáng tin cậy.

Và chỉ một tháng trước video đăng ngày 13/10/2026, theo lời Károly, nó rất có thể (very likely) đã giải một bài toán thiên niên kỷ (millennium problem) mà chưa con người nào từng giải được: phương trình Navier-Stokes, với chất lỏng.

Robot hoạt hình trên sân bóng, bảng ghi 1 MONTH AGO, màn hình hình xoáy có dấu tích xanh
Minh hoạ trong video đăng ngày 13/10/2026: bảng "1 MONTH AGO" trên sân bóng, robot đá bóng vào lưới, bên cạnh là hình xoáy có dấu tích xanh.
Phương trình Navier-Stokes phía trên, nhà khoa học hoạt hình đứng cạnh bể nước có vệt mực xanh
Phương trình Navier-Stokes hiện phía trên, với số hạng ν∇²u được tô sáng, còn nhân vật đứng cạnh một bể nước có vệt mực xanh lan ra (video đăng ngày 13/10/2026).

Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), bây giờ người ta lại nói nó không nghĩ ra được điều gì mới (novel), chỉ ghép những mảnh ghép đã có sẵn. Anh nói rằng với anh, điều này nghe như một lập luận cứ lùi mãi (an ever-receding argument). Nếu nhìn lại thứ chúng ta có sáu năm trước, một kỹ thuật còn không cộng nổi các con số, và bây giờ, trên một số tác vụ, nó có thể đã, hoặc sẽ sớm, giỏi hơn tất cả chúng ta cộng lại, thì anh nghĩ không khó để thấy các kỹ thuật AI này đang trở nên mạnh mẽ tới mức nào.

8. Một model chỉ một nhóm nhỏ được dùng, và lời kêu gọi open weights

Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), OpenAI có hàng trăm kết quả, và trung bình mỗi kết quả tốn khoảng 3 giờ tính toán. Anh gọi đó là điên rồ: bạn đang thấy một phép màu mở ra trước mắt. (README của repo openai/math, đọc ngày 17/11/2026, ghi rằng trung bình mỗi kết quả dùng ba giờ thinking compute của ChatGPT Pro với một model nội bộ chưa phát hành.)

Nhưng đừng vội. Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), hiện điều này chỉ làm được với một model không có sẵn cho chúng ta, không dành cho "the little man". Nó chỉ dành cho có lẽ một nhúm người ở các frontier lab. "It's a big club and we ain't in it." Anh không chắc mình thấy ổn lắm với điều đó.

Robot hoạt hình đeo kính đen, mặc vest, đứng gác trước cửa một toà nhà có thảm đỏ và dây chắn
Minh hoạ trong video đăng ngày 13/10/2026: một robot mặc vest đứng gác cửa có thảm đỏ và dây chắn, ứng với câu "It's a big club and we ain't in it".

Anh nghĩ (video đăng ngày 13/10/2026) nếu công nghệ này có thể đẩy toán học và khoa học tiến tới mức này, thì quyền truy cập vào nó cần được chia sẻ cho tất cả mọi người. Và theo anh, có một cách để làm điều đó: câu trả lời là các model open weights mà chúng ta có thể tự chạy và tự sở hữu.

Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), chúng ta phải cùng nhau đóng góp cho các dự án này, vì chúng ta cần nhiều dự án như thế hơn. Viết code là đóng góp. Làm thí nghiệm là đóng góp. Chỉ cần kể cho người khác về chúng cũng là đóng góp. Và khi đó tất cả chúng ta sẽ có cơ hội đẩy nhân loại tiến lên. Chúng ta phải biến điều đó thành hiện thực. Anh nói anh rất muốn thế, "That is the way of the scholar. What a time to be alive."

9. Ba bài đã bị rút lại

"Oh, wait." Károly nói anh đã muốn chờ một chút mới làm video, để mọi chuyện lắng xuống, để nó "thở" một chút. Và anh thấy gì? Theo anh (video đăng ngày 13/10/2026), ba bài đã bị rút lại do phản hồi từ cộng đồng, và theo những gì anh biết, nhiều khả năng cộng đồng cũng dùng một LLM để phát hiện ra vấn đề.

Dòng chữ trắng trên nền đen về một lỗi dấu trong bài Algebraicity of Weil classes on split abelian eightfolds
Dòng chữ hiện trong video đăng ngày 13/10/2026: "In "Algebraicity of Weil classes on split abelian eightfolds" a sign error invalidates a stabilization-trace cancellation argument".

Theo Károly (video đăng ngày 13/10/2026), đó chính xác là điều anh muốn nói khi nhắc tới dân chủ hoá công nghệ này. Chúng ta cần bảo đảm rằng nó không phải một thú chơi đắt đỏ, mà là thứ tất cả chúng ta đều có thể tham gia.

Nguồn và liên kết 6 nguồn

  1. Tên gốc: OpenAI’s New AI Is Doing Things We Barely Understand
  2. Sự kiện: YouTube
  3. Video gốc: https://www.youtube.com/watch?v=z_sXLlLVUls youtube.com
  4. Kênh YouTube Two Minute Papers (Károly Zsolnai-Fehér): youtube.com/channel/UCbfYPyITQ-7l4upoX8nvctg youtube.com
  5. Repo openai/math, đọc ngày 17/11/2026: README ghi đây là các manuscript toán học và proof artifact do một model nội bộ chưa đặt tên của OpenAI tạo ra, danh mục gồm 721 manuscript trong 373 family, khoảng 42% kết quả chính đã được formalize bằng Lean, và một số kết quả chưa formalize có thể có vấn đề: github.com/openai/math github.com
  6. Bài viết "Sharing AI progress in mathematics" của OpenAI, trang hiện trong video đăng ngày 13/10/2026 (trang chặn truy cập tự động khi đọc ngày 17/11/2026): openai.com/index/sharing-ai-progress-in-mathematics openai.com