Acquired Live Interview: Amjad Masad (Co-founder & CEO, Replit)

1. Lên sân khấu, và nỗi bực với friction của công cụ lập trình

Người dẫn mở màn bằng lời giới thiệu: sắp mời lên sân khấu một công ty mà rất nhiều người trong khán phòng chắc đã nghe tên, đã từng build ứng dụng trên đó, và đã chứng kiến nó đổi hẳn từ một mảng kinh doanh sang một mảng khác một cách rất kịch tính. Ben Gilbert và David Rosenthal, hai host của podcast Acquired, giới thiệu khách mời là "một người bạn của David và cũng là bạn riêng của tôi": CEO và co-founder của Replit, Amjad Masad.

Rồi host vào chuyện chính: câu chuyện của Amjad và câu chuyện của Replit "khó tin và đáng kinh ngạc tới mức" nên bắt đầu từ đầu. Anh đề nghị Amjad kể lại hồi mới tới Mỹ, tới bằng cách nào, vì sao, đã làm gì, rồi mới tới Replit.

Amjad kể anh mê máy tính và lập trình từ năm 6, 7 tuổi. Nhưng có một điều làm anh bực suốt: công cụ lập trình có quá nhiều friction. Chuyện đó thành vấn đề lớn khi anh vào đại học học computer science. Hồi đó anh không có laptop. Mỗi lần muốn giải bài tập, viết một chút code, anh phải ngồi vào bất kỳ máy tính nào có sẵn, và mỗi máy như vậy anh lại phải tải về hàng gigabyte phần mềm, dựng môi trường Python, dựng môi trường Java từ đầu.

Trong khi đó, mọi thứ khác anh đã làm trong browser rồi: gửi email trong browser, viết docs trong browser. Anh nghĩ: chắc chắn đã có ai đưa lập trình vào browser rồi. Anh lên mạng tìm, và không thấy ai làm cả. "Wow, có phải mình vừa tìm ra một ý tưởng triệu đô không?" Anh bắt tay làm thử, và hoá ra nó cực khó.

Lý do: thời đó browser chỉ chạy được JavaScript. Amjad chen một câu vui là "tôi biết họ là sponsor ở đây": thời đó chưa có Docker, và chạy virtual machine trên cloud cũng rất khó. Nên anh nghĩ ra một ý tưởng anh tự gọi là "diabolical" (quỷ quái): nếu mình compile Python sang JavaScript thì sao? Anh làm việc đó suốt hai năm, và cuối cùng có một breakthrough lớn.

2. Open source, viral trên Hacker News, Codecademy rồi Replit 2016

Amjad lớn lên cùng GitHub và open source, trước đó nữa là SourceForge, nên mọi thứ anh làm đều mở mã. Anh open source toàn bộ, và điều làm anh bất ngờ là nó viral: lên Hacker News, lên GitHub. (Dự án browser REPL thời đầu của Replit vẫn còn trên GitHub: replit/jsrepl.)

Host nhớ lại: anh còn nhớ bài đăng Hacker News gốc, và nó hiển nhiên tới mức "brain dead obvious" là thứ này phải tồn tại. Nó giống bài đăng gốc của Dropbox, kiểu "wow, một folder tự sync". Ở đây là: khoan, tôi không phải cấu hình môi trường, không phải có một IDE tách rời khỏi mọi thứ, tôi chỉ mở web browser là code. Anh đùa: đó là một trong những lúc người ta tự hỏi "khoan, có phải mình vừa bỏ qua một ý tưởng tỉ đô không?"

Amjad thừa nhận hồi đó nó còn khá thô sơ. Bạn không thể host app của mình. Về bản chất nó là một dạng giả lập việc lập trình, nhưng đủ tốt để dạy lập trình. Nên use case đầu tiên là giáo dục. Đúng lúc đó ở Mỹ có một loạt công ty mọc lên quanh ý tưởng "learn to code". Có một "learn to code moment" khoảng 2011, 2012. Amjad gia nhập công ty nổi bật nhất trong mảng đó là Codecademy, và theo anh, họ đã dạy lập trình cho hàng chục triệu người.

Ở Codecademy, anh bắt đầu thử nghịch AI. Lúc đó có một loạt paper mới ra, còn công ty thì đang thu thập rất nhiều data về cách người ta code và cách người ta học code. Anh bắt đầu có linh cảm rằng lập trình phải dễ hơn. "Programming is too damn difficult", lập trình khó quá mức cần thiết.

Những câu chuyện anh nghe từ người dùng củng cố linh cảm đó. Ví dụ: "tôi là huấn luyện viên fitness, tôi học một chút code ở Codecademy, tôi build một app và giờ kiếm thêm khoảng 100.000 USD bên lề chỉ nhờ bán app đó". Amjad nghĩ: wow, ý tưởng này lớn hơn nhiều so với anh tưởng lúc đầu.

Sau đó anh làm ở Facebook một thời gian ngắn, rồi thành lập Replit năm 2016 với tầm nhìn xoá nhoà ranh giới giữa học (learning) và làm (doing). Ý là bạn nên vào Replit và cứ thế build giấc mơ của mình.

Host quay lại chi tiết Hacker News: "anh có một lần tương tác nổi tiếng với PG trong phần comment trên Hacker News, đúng không?"

3. Paul Graham đọc blog, nhờ Sam Altman kéo Replit vào YC 2018

Amjad đính chính: không hẳn. Lúc đó PG đã ngừng comment trên Hacker News. Host chen vào giải thích cho khán giả: PG là Paul Graham, tất nhiên.

Amjad kể một chuyện ít người biết: Paul Graham tạo ra Hacker News vì ông đang cố thuyết phục mấy anh chàng Reddit làm subreddit. Reddit hồi đó không có mục cho lập trình, và họ không chịu ưu tiên làm. Nên ông nói kiểu: "tôi sẽ tự viết một cái bằng Lisp nhanh hơn các anh." Và ông làm thật. Nhưng sau đó ông bị burnt out với Hacker News. Thời Amjad đang build Replit, ông không còn comment nữa nhưng vẫn lurk, vẫn đọc, và vẫn moderate.

Trong lúc build Replit, Amjad viết blog về mọi thứ mình đang làm, và toàn là thứ rất hardcore tech. Ví dụ đang cố tìm cách làm sandboxing. Anh nhấn mạnh: toàn là những thứ cực kỳ liên quan tới hôm nay, nhưng anh đã phải tự mày mò chúng từ năm 2016. PG đọc những bài blog đó.

PG không liên lạc trực tiếp. Ông nhờ Sam (Sam Altman) liên lạc với Amjad. Mới đây Replit và OpenAI làm một partnership, Amjad quay một video với Sam, và Sam kể lại cho anh backstory. Chuyện là PG lúc đó cứ "thở sau gáy" Sam, liên tục nói: "này, ở YC không còn hacker nữa. Anh phải đi tìm những hacker thật giỏi, đang làm những bài toán kỹ thuật khó." Thế là Sam đi ra và tuyển Replit vào YC năm 2018 (trang Replit trên Y Combinator).

Host ngạc nhiên: vậy là lúc đó anh còn không hề nghĩ tới chuyện vào YC? Amjad trả lời: ngược lại, anh đã bị từ chối mấy lần rồi, nên là rất nghĩ tới là đằng khác. Host nói chắc có một bài học ở đây. Amjad đáp: "bài học cho YC thì đúng hơn." Host đùa tiếp: không biết là bài học cho YC, hay bài học về cách vào YC, hay là gì.

Amjad giải thích: anh nghĩ YC giờ đã khác, nhưng hồi đó YC "credentialist" (trọng lý lịch) theo một kiểu ngược đời. Không phải kiểu "anh phải từng làm ở IBM mới vào được YC", mà là kiểu "anh phải bỏ học Harvard", họ rất chuộng người bỏ học Stanford. Host thêm: đó chắc là giai đoạn cuối của thời DoorDash. Và tóm lại: vậy là anh bị chặn, rồi chính PG và Sam lại đi mời anh. Quá hay.

4. Chương một của Replit: gỡ từng nút thắt, và nút thắt cuối là chính coding

Host đề nghị kể nhanh chương đầu tiên của Replit: công ty trở nên rất lớn, rất nổi tiếng, gọi được rất nhiều vốn, định giá cao. Chuyện gì đã xảy ra?

Amjad nói tầm nhìn của Replit từ đầu là: bạn không cần nhiều kỹ năng mới build được phần mềm. Nên họ giải từng bài toán một. Đầu tiên giải chuyện setup môi trường phát triển. Rồi tới bước kế: bạn viết được một chút code, giờ bạn cần deploy và chia sẻ nó, họ đi giải tiếp chuyện đó.

Họ có rất nhiều người dùng, nhưng người dùng cứ bị kẹt. Họ học được một chút lập trình, nhưng không vượt qua được bước thật sự build và deploy một thứ gì đó. Nên cảm giác là: mình có thể giải hết mọi thứ xung quanh lập trình để lập trình dễ tiếp cận hơn, nhưng thứ chính, tức là bản thân việc code, vẫn là nút thắt cổ chai.

Khoảng 2021, 2022, Amjad trở nên "AI pilled", tức tin hẳn vào AI. Anh viết một bài blog về tương lai của coding, trong đó nói: coding sẽ không biến mất ngày mai, nhưng chúng ta đang đi trên con đường tới lúc coding có thể được tự động hoá hoàn toàn. Nên Replit bắt đầu làm rất nhiều AI research. Năm 2023 họ build một model chuyên cho coding, và cũng open source nó (replit-code-v1-3b trên Hugging Face).

Nhưng họ vẫn đứng ở rìa cuộc chơi. Business thì trì trệ. Lúc nào họ cũng có nhiều người dùng, người ta thích sản phẩm thật, nhưng chưa tới được điểm mà người dùng làm ra những thứ có giá trị kinh tế bằng sản phẩm.

Nên năm 2024, Amjad quyết: "chúng ta phải giải bài toán coding." Họ làm một đợt layoff nhỏ, nhưng rốt cuộc một nửa công ty tự ra đi, vì họ nghĩ: "chúng tôi vào đây là vào một công ty về coding, chúng tôi không muốn làm thứ sẽ khiến coding trở nên lỗi thời."

Host thêm: trong lúc đó anh còn có đủ mọi vấn đề kinh điển của một startup ở Silicon Valley, sắp hết tiền và đủ thứ khác. Amjad liệt kê: sắp hết tiền, nhà đầu tư không còn tin anh, bạn bè thì nghĩ anh là kẻ thất bại, anh không còn được mời đi tiệc nữa. Nhưng họ còn một nhóm nhỏ những người cảm thấy agent đã ở ngay đường chân trời.

5. 2024 chưa có agent nào: harness, GPT-3.5, Claude 3.5 Sonnet và vòng optimization

Amjad nhắc khán giả nhớ lại năm 2024: không có ví dụ nào về agent cả. Thứ duy nhất có thể nghĩ tới có lẽ là AutoGPT, nếu mọi người còn nhớ. Đó là khi ai đó đặt GPT vào một vòng lặp và nó làm được vài thứ thú vị. Nhưng nhóm của anh cảm thấy mình đang đứng trên một đường exponential, và agent sẽ trở nên khả thi.

Một chi tiết kỹ thuật đáng chú ý: harness ban đầu họ build cho Replit Agent bản đầu tiên, ra mắt tháng 9/2024 (Introducing Replit Agent), còn phức tạp hơn harness khó nhất họ đang có hôm nay. Lý do: hồi đó bạn phải làm rất nhiều việc để dẫn dắt model và giữ nó đi đúng hướng.

Host hỏi: ở thời điểm đó, năm 2024, các model đã được train cho coding tới mức nào, nếu có? Amjad nói có một phát hiện quanh GPT-3.5: nếu train trên code thì có đủ loại hiệu ứng bậc hai, model tốt lên ở những thứ khác. Host nhớ ra chuyện này và tóm lại: vậy động lực ban đầu không hẳn là "mình sẽ cho model làm software development", mà là "train trên code thì model giỏi hơn ở những thứ khác".

Amjad nói đúng vậy. Và Anthropic lúc đó mới bắt đầu, họ thì "fully coding pilled": coding rất quan trọng nên họ sẽ train cho nó. Khi Replit build agent đầu tiên, họ dùng GPT-3.5, nhưng nó thật sự không chạy được cho tới khi Claude 3.5 Sonnet ra đời.

Theo Amjad, Claude 3.5 Sonnet là một khoảnh khắc trong lịch sử computing khi AI coding trở nên thật sự tốt: model có thể viết ra nguyên một file code. Nhưng chúng vẫn chưa agentic. Chúng làm được khoảng hai phút rồi hoàn toàn trật đường ray, bắt đầu nói tiếng Trung, làm đủ thứ điên rồ. Context length cũng chưa rộng.

Sau khi Replit Agent ra mắt, cả ngành bước vào một vòng optimization mà ai cũng tối ưu cho agent. Lúc đó điều đó hiển nhiên lắm. Các lab bắt đầu build sản phẩm riêng như Claude Code và Codex. Công nghệ cứ thế tiếp tục tốt lên. Theo Amjad, agent trở nên dùng được khoảng tháng 3, tháng 4 năm 2025, trở nên xuất sắc sau đó, và tới khoảng tháng 10/2025 thì bạn có thể build nguyên một business quanh nó. Nên thật ra agent dùng được là chuyện rất mới.

6. Từ 2 triệu lên 10 triệu, và hạ tầng enterprise xây sẵn từ trước

Host đồng ý: agent là thứ người ta nói tới rất nhiều, nhưng anh không nghĩ các workload AI chạy trong production và được dùng nhiều là agentic cho tới khoảng Q1 năm nay. Amjad xác nhận, và nói đó là lý do chúng ta vẫn đang ở những hiệp rất sớm của cuộc chơi này.

Host kể một chi tiết riêng: anh và Amjad cùng ngồi trong advisory board của Hamilton Helmer ở quỹ đầu tư Strategy Capital. Anh nhớ hai buổi họp board quanh giai đoạn đó. Một buổi vào khoảng mùa thu 2024, đúng lúc mọi chuyện đang diễn ra. Và một buổi mùa xuân 2025, khi Amjad tới và kiểu như "tôi đang trải qua một chuyện điên rồ".

Amjad kể: mọi thứ bùng nổ vượt xa tưởng tượng. Doanh thu của Replit kẹt ở 2 triệu USD gần một năm. Rồi "we went from 2 to 10 in two days", từ 2 lên 10 trong hai ngày. Anh kể lúc đó anh kiểu: chuyện gì đang xảy ra vậy? Anh cố hiểu nó. Liệu cái này có thật không, có bền không?

Host muốn "double click", đào sâu vào đây: không chỉ là doanh thu nhảy vọt trong hai ngày. Vấn đề là 2 triệu USD doanh thu cũ đến từ business ban đầu, tức người dùng cá nhân học code, build vài app, trả một ít tiền để host. Giờ thì Replit có những khách enterprise như Zillow, mà theo host là một trong những khách lớn đầu tiên, chắc trả trong một hợp đồng còn nhiều hơn cả doanh thu định kỳ cũ của cả công ty. Vậy anh đã phải thay đổi hoàn toàn business model của công ty, đúng không?

Amjad nói: ở một số khía cạnh thì đúng. Nhưng có một điều mà nhìn lại anh thấy là tốt cho sự trưởng thành của anh với vai trò CEO, và cho công ty nói chung: họ đã thử rất nhiều thứ. Ngay đầu 2024, họ đã có một chuyến thử sức vào enterprise, vì không tìm được thành công thương mại nào với người dùng cá nhân. Họ nghĩ: có lẽ nhiều công nghệ mình đã build sẽ hữu ích cho enterprise. Nên họ đi làm SOC 2, làm rất nhiều thứ về compliance và security, build ra sản phẩm Teams.

Vì vậy, khi tìm được product market fit với agent, họ đã có sẵn khá nhiều hạ tầng đã xây nhưng hoàn toàn chưa dùng tới. Nó nằm đó, chờ sẵn.

7. Quản lý sự hỗn loạn agent gây ra: transactional file system và security ở tầng mạng

Nên khi các công ty bắt đầu quan tâm và nói "chúng tôi đang dùng cái này nội bộ, làm sao để quản lý nó? làm sao để…", Replit trả lời được ngay: "có, chúng tôi có thứ dành cho bạn."

Host nối sang một phép so sánh mà anh nói sẽ quay lại khi nói về Nvidia: cách Nvidia vào được data center là nhờ mảng cloud gaming. Họ có sẵn chuyên môn và know-how tổ chức về việc vận hành trong data center nhờ cloud gaming, rồi hoá ra đó chính là thứ họ cần cho làn sóng kế tiếp. Replit có một khoảnh khắc tương tự. (Acquired có cả loạt tập về Nvidia, ví dụ Nvidia: The GPU Company (1993–2006).)

Amjad nói chuyện đó đang lặp lại ngay bây giờ. Replit đã build rất nhiều công nghệ trong 10 năm qua, đặc biệt là hai năm gần đây, xoay quanh việc quản lý sự hỗn loạn mà agent gây ra.

Anh nhắc lại: trước cả những vụ hack liên quan tới OpenAI hay gì đó, một trong những khoảnh khắc khiến người ta nhận ra "agent có thể đi rogue" chính là chuyện xảy ra trên Replit với Jason Lemkin, founder của SaaStr. Tin đó lên headline khắp nơi: agent xoá database của anh ấy và "phát điên" với anh ấy.

Nhưng mọi thứ đều khôi phục được. Điểm hay là Replit đã build sẵn công nghệ cho chuyện này. Ví dụ shared file system của Replit là một transactional file system, trong đó mọi hành động đều đảo ngược được. Họ checkpoint mọi hành động, nên agent mắc lỗi gì cũng có thể reverse. Database cũng được build trên nền đó. Cả hệ thống đều transactional, kể cả VM. Nên bạn có thể restart và quay ngược thời gian bao xa tuỳ ý. (Tài liệu chính thức: Checkpoints and Rollbacks.)

Họ cũng build rất nhiều security primitive ở tầng wire, tức tầng mạng. Anh dẫn ví dụ: nếu đọc các sự cố kiểu vụ Hugging Face, bạn sẽ thấy đủ thứ agent cố làm trên mạng, như tìm cách hack vào Artifactory. Replit đã build rất nhiều công nghệ để bắt những hành vi như vậy, vì chính trong nội bộ Replit, agent đã đi rogue từ lâu rồi.

Và giờ, khi Replit ngày càng ăn sâu vào các enterprise, khách hàng không chỉ nhìn Replit như thứ tạo ra app và viết code. Họ hỏi: "anh có thể giúp chúng tôi quản lý tất cả agent không?" Amjad nghĩ đó có thể là chặng tăng trưởng lớn tiếp theo của business.

8. Sản phẩm nhiều tầng, và 7 Powers của Hamilton Helmer

Host hỏi một câu về pricing và packaging hơn là về sản phẩm: anh sẽ bán mảng quản lý agent này như một sản phẩm riêng, hay gói nó vào Replit Agent?

Amjad nói họ đang tìm câu trả lời ngay lúc này. Điểm vào sẽ vẫn là Replit Agent, vì đó là cách họ vào được các tổ chức. Nhưng rốt cuộc nó là một sản phẩm nhiều tầng. Tầng đầu tiên mà đa số người dùng nhìn thấy là một trải nghiệm tuyệt vời để build và deploy ứng dụng, AI app, agent. Còn đội IT, đội security, đội compliance thì anh nghĩ sẽ quan tâm tới hạ tầng bên dưới: bộ rails dùng chung để chạy tất cả những thứ này, monitor chúng, tắt chúng khi chúng gây sự cố, đặt policy và rule. Nên những người mua khác nhau, hay những persona khác nhau trong tổ chức, sẽ nhìn thấy những thứ khác nhau.

Host nói đây là đoạn chuyển rất hợp, vừa vì Acquired lúc nào cũng hỏi câu này, vừa vì mối liên hệ chung của họ với Hamilton. Câu hỏi về "Power" trong business của Replit: rõ ràng Codex đang có, Claude Code đang có, còn nhiều software development agent khác nữa. Anh nghĩ về chuyện này thế nào? Power của Replit sẽ là gì? Vì sao Replit sẽ giữ được lợi nhuận biên vượt trội bền vững so với đối thủ?

Amjad nói về Hamilton, người thầy chung mà họ ngồi trong advisory board của ông, và anh đùa rằng ngồi đó mà tưởng mình có thể cho ông lời khuyên gì thì thật buồn cười, vì ông biết hết. Ông hay nói: ở Silicon Valley ai cũng nói về moat, "moat của tôi là cái này", nhưng không ai dùng từ đó cho đúng. Theo ông, về cơ bản chỉ có bảy con đường tạo ra Power trong kinh doanh (khung 7 Powers). Nếu khảo sát lịch sử kinh doanh, sẽ ra bảy thứ, giờ thì ai cũng biết: network economies, economies of scale, và những thứ kinh điển tương tự.

Amjad kể lại một điểm thảo luận anh từng có với Hamilton: người sáng lập thật ra có bao nhiêu ảnh hưởng, có bao nhiêu "degrees of freedom"? Câu hỏi đó làm Hamilton suy nghĩ khá nhiều. Quan điểm của Amjad là cấu trúc thị trường quyết định rất nhiều thứ. Nhưng có những thời điểm nhất định bạn đứng trước một quyết định lớn.

9. Switching costs: vì sao coding agent không "dính", và Replit muốn dính ở đâu

Quyết định lớn đó chính là quyết định Replit đang đưa ra ngay lúc này. Nếu đặt lên khung của Hamilton, nó xoay quanh switching costs. Amjad nói thẳng: nếu bạn là một vibe coding tool, nếu bạn là một coding agent, thì không có gì khiến sản phẩm "dính" với người dùng cả.

Bằng chứng anh đưa ra: Codex giờ đã có nhiều usage hơn Claude Code chỉ trong ba tháng, "in three months", ít nhất là theo nhiều số liệu công khai. Host thêm: nhìn lại một năm trước đó thì ai cũng dùng Cursor, và trước nữa là Copilot.

Amjad giải thích vì sao: đặc biệt là với cách các harness này được thiết kế, chúng nằm trên local file system của bạn. Bạn có thể giật chúng ra dễ dàng. Bạn có thể chạy hai cái song song. Chuyện dùng cái nào không thực sự quan trọng.

Nên khi Amjad nghĩ về điều gì khiến Replit quan trọng với enterprise và khó rời bỏ, anh nói rõ đó không phải kiểu cố tình "engineer lock-in". Mà là: đây là thứ bạn thật sự phụ thuộc vào, tức bộ rails hạ tầng trung tâm để enterprise quản lý tất cả những agent sẽ chạy tràn lan khắp nơi.

Đó là góc nhìn chiến lược của anh. Replit sẽ tiếp tục cạnh tranh và build một agent tuyệt vời. Họ sẽ build một môi trường deploy tuyệt vời, và theo anh Replit đang có chiều sâu lớn nhất về những thứ đó. Nhưng thứ tạo ra Power thật sự là trao cho đội bảo mật và người giám sát trong enterprise một thứ mà nếu bị lấy đi thì họ sẽ thấy đó là một mối lo thật sự.