Claude Opus 5.5: chọn đúng mức Effort và 6 điều Anthropic dặn

1. Cái nút ít ai đụng tới

Thanh Trần mở video bằng một quan sát: trong bản Claude Opus 5.5 vừa ra, có một nút điều chỉnh mà rất ít người dùng tới. Đa số để nguyên mặc định, hoặc kéo luôn lên mức cao nhất rồi thôi. Đó là nút điều chỉnh mức suy nghĩ, trong giao diện gọi là Effort. Nút này quyết định con AI nghĩ kỹ đến đâu trước khi bắt tay vào làm.

Để cho thấy nút này đáng quan tâm thế nào, anh làm một thí nghiệm ngay trong video. Anh giao cho Claude cùng một việc: dựng phần intro, tức đoạn mở đầu dài 15 giây của một video. Cùng một câu lệnh, anh cho chạy ở cả năm mức, từ thấp nhất đến cao nhất, rồi so thời gian, chi phí và sản phẩm.

Kết quả ở hai đầu chênh nhau rất xa. Ở mức cao nhất, Claude chạy mất khoảng 61 phút và tốn gần 23 đô. Còn ở mức trung bình, nó chỉ mất hơn 3 phút và tốn khoảng 1 đô. Điều quan trọng nhất theo anh là: dù rẻ hơn tới khoảng 20 lần, bản 1 đô vẫn dùng được. Con số đầy đủ của từng mức nằm ở phần bảng đo bên dưới.

2. Opus 5.5 vừa ra có gì

Với những ai chưa theo dõi, anh tóm lại bối cảnh. Ngày 22 tháng 9 vừa rồi, Anthropic ra mắt Claude Opus 5.5. Theo anh, model này làm việc ngang với model đắt nhất của Anthropic là Claude Fable 5.1, nhưng chi phí lại rẻ hơn Opus 5 khoảng 40%. Hiện nay Opus 5.5 là model mặc định trong app Claude và cả trong Claude Code.

Anh nói kỹ hơn chỗ này để người xem hiểu vì sao điều đó đáng chú ý. Fable là model cực kỳ tốn tiền. Ngay cả anh, đang dùng gói Max 20, tức gói 200 đô một tháng, cũng chỉ thỉnh thoảng mới dám dùng Fable cho những tác vụ thật sự khó. Một model rẻ hơn mà làm việc gần ngang tầm như vậy thì đáng để học cách dùng cho đúng.

3. Bản hướng dẫn riêng của Anthropic và thói quen cũ tốn gì

Cùng lúc ra mắt model, Anthropic đăng một bản hướng dẫn riêng dành cho Opus 5.5, tên là "Prompting Claude Opus 5.5", nằm trong bộ tài liệu Claude Platform Docs. Thanh Trần đọc kỹ bản hướng dẫn đó và rút ra một thông điệp chung: nhiều thói quen mà mọi người đang dùng với các model cũ, giờ đây lại đang làm họ tốn hơn hoặc chậm hơn khi chuyển sang Opus 5.5.

"Tốn hơn" có nghĩa khác nhau tuỳ cách bạn trả tiền. Nếu bạn dùng Claude theo kiểu trả phí API, tức trả theo token, theo lượng chữ mà AI đọc vào và viết ra, thì đó là tiền thật. Còn nếu bạn dùng gói subscription theo tháng thì không mất thêm tiền, nhưng lượt dùng trong gói sẽ hết nhanh hơn.

Tuy vậy, anh nói người xem không cần tự đọc hết bản hướng dẫn đó. Anh đã đọc rồi và đã chạy thử trên máy của mình. Trong video này, anh chỉ ra sáu điều nên làm ngay, dựa theo bản hướng dẫn.

4. Điều 1: thanh trượt Effort trong Claude Code

Điều thứ nhất chính là mức suy nghĩ, hay mức thinking. Anh minh hoạ bằng Claude Code chạy bên trong Antigravity. Ai chưa biết cách cài đặt phần này thì có thể xem lại video "Claude Code từ A đến Z" trên kênh của anh.

Trong Claude Code, bạn bấm vào tên model ở ô chat. Một danh sách model hiện ra: Opus 5.5 (For complex work and everyday tasks), Fable 5.1 (For your toughest challenges), Sonnet 5.5 (Most efficient for simpler tasks), Haiku 4.5 (Fastest for quick answers) và Sonnet 5 (Efficient for routine tasks). Ngay dưới danh sách này có một thanh trượt tên là Effort, với các nấc Low, Medium, High, Extra High và Max. Năm nấc này cũng có trong app Claude.

Riêng trong Claude Code còn có thêm một nấc nữa, là một công tắc tên Ultracode. Hôm nay anh không đụng tới công tắc này.

Anh thừa nhận có rất nhiều người, trong đó có cả anh, quen để mức cao nhất, vì nghĩ rằng mức cao hơn thì kết quả sẽ tốt hơn. Nhưng với Opus 5.5, Anthropic lại nói thẳng điều ngược lại.

5. Anthropic khuyên bắt đầu ở mức nào

Trên màn hình là mục "Calibrate effort" trong bản hướng dẫn của Anthropic. Đoạn này viết rằng Effort là nút điều khiển chính cho việc Claude Opus 5.5 nghĩ nhiều hay ít, và vì thinking luôn bật nên đây là thiết lập đầu tiên cần chỉnh khi cân giữa trí thông minh, độ trễ và chi phí. Lời khuyên là bắt đầu ở medium, mức mặc định của Opus 5.5 (Opus 5 thì mặc định là high), đặt mức đó một cách tường minh, rồi thử vài mức trên chính các bài đánh giá của mình thay vì mang nguyên thiết lập đã dùng với Opus 5 sang.

Đoạn này cũng ghi một so sánh mà Thanh Trần nhấn mạnh: tên các mức không tương ứng với cùng một lượng suy nghĩ giữa các model. Trong thử nghiệm của Anthropic, Opus 5.5 ở mức trung bình bằng hoặc hơn Opus 5 ở mức cao trên các bài lập trình và công việc tri thức. Và trên vài bài lập trình, Opus 5.5 ở mức thấp cũng gần bằng như vậy mà lại rẻ hơn cực kỳ nhiều.

Nhưng mức nào hợp với từng người thì không ai nói trước được, kể cả anh. Vì vậy, đi kèm với điều thứ nhất là một việc nữa: phải tự đo. Ở lần thử nghiệm đầu tiên, anh làm đúng như vậy: lấy một việc thật, chạy cùng một câu lệnh ở năm mức, rồi xếp các kết quả cạnh nhau.

6. Bảng 5 mức: thời gian và chi phí

Đây là bảng đầy đủ. Màn hình ghi rõ điều kiện đo: Claude Opus 5.5, việc dựng cảnh mở đầu cho một video 15 giây, đo ngày 04/10/2026, chi phí quy theo giá API. Theo phần mô tả video, anh chạy bằng Claude Code, thời gian và số token lấy từ log của phiên làm việc, còn giá là giá API của Opus 5.5 tra cùng ngày.

• Low: 2,5 phút, $1,12.
• Medium: 3,4 phút, $1,01.
• High: 12,3 phút, $3,16.
• Extra High: 28,5 phút, $8,19.
• Max: 60,8 phút, $22,87.

Khi đọc bảng, anh làm tròn: mức thấp khoảng hai phút rưỡi và khoảng 1 đô; mức trung bình khoảng ba phút rưỡi, cũng khoảng 1 đô; mức cao khoảng 12 phút, 3 đô; mức rất cao khoảng 28 phút, 8 đô; còn mức tối đa, Max, mất tới khoảng 61 phút và khoảng 23 đô.

Mỗi bậc điều chỉnh lên là cả thời gian lẫn tiền đều tăng lên rất nhiều lần. Còn chất lượng thì anh để người xem tự nhìn. Phần mô tả video cũng nói rõ giới hạn của phép đo: mỗi mức chỉ chạy một lần (riêng Medium chạy hai lần), trên đúng một việc. Con số "gấp 20 lần" là của việc này, trên máy của anh; việc của người khác có thể ra tỉ lệ khác, nên anh khuyên tự đo chứ không khuyên chép số của mình.

7. Năm bản kết quả đặt cạnh nhau

Màn hình tiếp theo đặt năm bản intro cạnh nhau, cùng một câu lệnh. Bản nào cũng có tiêu đề "Nghĩ càng nhiều = càng tốt?" và hình đồng hồ, chồng đĩa tượng trưng cho thời gian và chi phí, nhưng mỗi bản dàn trang theo một kiểu khác.

Theo Thanh Trần, thực ra cả năm bản đều đủ ý, đúng màu, chữ không bị lỗi. Khác biệt bắt đầu từ mức High trở lên: ở các mức này, Claude đã tự thêm được tiếng động vào đoạn intro. Bản ở mức cao nhất nhìn chỉn chu nhất thật, vì nó đã tự soi lại 43 khung hình của chính đoạn video và bắt được một số chỗ chữ bị nhoè.

8. Chạy cùng một mức hai lần

Có một chuyện làm anh hơi bất ngờ. Anh lỡ chạy mức trung bình hai lần, cùng một câu lệnh, cùng một mức. Vậy mà hai lần lại ra hai bản thiết kế khác hẳn nhau. Lần chạy sau còn tốn tiền hơn lần đầu khoảng 50%. Trên màn hình: lần đầu 3,4 phút và $1,01, lần thứ hai 5,6 phút và $1,58.

Nói cách khác, giữa các lần chạy vẫn có một độ may rủi nhất định. Ở bước này, anh nghĩ không cần làm gì to tát. Với mỗi việc bạn hay làm, hãy đo một lần, rồi đặt mức phù hợp làm mức mặc định. Chỉ tăng lên khi thấy kết quả thật sự còn thiếu, khi chất lượng thật sự cần cải thiện.

9. Điều 2: xoá câu "suy nghĩ thật kỹ" khỏi lời dặn

Điều thứ hai là xoá những câu thừa ra khỏi lời dặn cố định của bạn (system prompt, hay phần chỉ dẫn mà bạn để sẵn cho AI). Ngày trước, khi dùng AI, nhiều người hay thêm vào cuối những câu như "hãy suy nghĩ thật kỹ", "suy nghĩ từng bước", "nghĩ kỹ trước khi trả lời".

Với những model cũ, các câu đó thực sự có ích. Nhưng với Opus 5.5 thì không, vì model này luôn suy nghĩ, và còn tự quyết định nó phải nghĩ bao nhiêu. Anthropic đã thử bỏ câu đó ra khỏi một sản phẩm chat thật, và kết quả là câu trả lời bắt đầu xuất hiện nhanh hơn, còn chất lượng thì không bị giảm.

Vì vậy, nếu muốn nó suy nghĩ ít đi hay nhiều lên, bạn hãy hạ hoặc nâng mức Effort, chứ đừng ra lệnh bằng chữ trong prompt. Cái nút hạ mức hay nâng mức có tác dụng rõ ràng hơn nhiều.

10. Hai câu nên thêm, và cái giá của chúng

Ngược lại, có một thứ nên thêm vào với bản 5.5. Trong những cuộc trò chuyện dài, Opus 5.5 có một tật: nó rất hay quay lại xem xét những câu trả lời phía trước, kể cả khi bạn chỉ hỏi thêm một câu rất ngắn. Vì vậy, mỗi lượt chat cứ chậm dần và nặng dần lên.

Cách sửa tật này là thêm hai câu vào cuối lời dặn cố định. Thanh Trần đưa bản tiếng Việt lên màn hình:

Câu nào đã trả lời thì coi như xong. Chỉ tập trung vào điều mình đang hỏi bây giờ, trừ khi mình hỏi lại hoặc chỉ ra lỗi.

Câu gốc tiếng Anh trong tài liệu của Anthropic là:

Once you have answered something, treat that answer as done. On later turns, focus your thinking on what the user is asking now, and don't go back over an earlier answer unless the user asks about it or points out a problem with it.

Nhưng thêm hai câu này cũng có cái giá phải trả. Tài liệu của Anthropic ghi rằng câu dặn này giúp giảm suy nghĩ ở các lượt hỏi tiếp và làm câu trả lời bắt đầu sớm hơn mà không ảnh hưởng chất lượng, nhưng nó cũng có thể làm model ít chỉ ra lỗi trong một câu trả lời trước đó. Vì vậy, nên dùng hai câu này cho những cuộc hỏi đáp nhanh. Còn khi bạn đang nhờ nó phân tích một việc dài, nơi bạn muốn nó tự rà lại công việc trước đó, thì tốt nhất không nên đưa hai câu này vào.

Trước khi đi tiếp, anh nhắc người xem follow kênh 5 Phút AI nếu thấy nội dung hữu ích, và comment góp ý nếu thấy điều gì chưa hợp lý.

11. Điều 3: việc dài thì đưa cho nó một danh sách

Điều thứ ba cần thay đổi: với những công việc dài, hãy đưa cho nó một danh sách việc. Opus 5.5 có một thói quen mới là vừa làm vừa báo cáo cho bạn biết nó đã làm tới đâu. Nghe thì ổn, nhưng có một vấn đề: nhiều lúc nó báo cáo xong rồi đứng im luôn. Nó tưởng việc đã xong, hoặc nó đang chờ bạn phản hồi, trong khi còn rất nhiều phần chưa làm.

Điều bực nhất là khi bạn giao việc cho nó rồi đi ngủ, tưởng sáng mai dậy mọi thứ đã xong xuôi. Đến khi ngủ dậy thì thấy nó đang dừng ở một bước rất vớ vẩn. Anh kể chính mình cũng đã dính cảnh này lúc nửa đêm.

Cách sửa là dặn nó giữ một danh sách việc: làm xong mục nào thì đánh dấu mục đó, cuối mỗi lượt thì nhìn lại danh sách, việc gì chưa xong thì phải làm nốt. Tài liệu trên màn hình cũng gợi ý coi một lượt kết thúc chỉ bằng chữ là một bản báo cáo, chứ không phải bằng chứng việc đã xong, và đưa ra một ví dụ tin nhắn nhắc model làm tiếp:

Your task list still has open items: migrate the remaining two endpoints and update their tests. Continue with them. If one is blocked, say what is blocking it.

12. Nói cho nó biết thời gian quan trọng

Một điều nữa là phải dặn nó rằng thời gian quan trọng. Opus 5.5 để ý tới thời gian rất kỹ. Nên nếu bạn ước lượng được một việc mất bao lâu, hãy nói thẳng cho nó. Ví dụ, bảo nó làm việc này trong 20 phút, nó sẽ tự chủ động chia nhịp làm việc cho kịp.

Với những việc bạn chưa ước lượng được, Anthropic gợi ý thêm đúng một câu, nói với nó rằng thời gian quan trọng, đừng tốn thời gian không cần thiết, ra kết quả đúng càng sớm càng tốt. Câu gốc trong tài liệu:

Time matters here: do not spend time that can be avoided, and the earlier a correct result is obtained, the better.

Anh lưu ý ba điều. Thứ nhất, mẹo này hiệu quả nhất khi bạn cho nhiều AI cùng làm chung một việc, đúng như tiêu đề mục này trong tài liệu nói về multiagent. Thứ hai, kể cả khi bạn đưa ra hạn giờ thì đó cũng chỉ là gợi ý: tới giờ đó nó không tự dừng. Thứ ba, khi bạn giục nó thì nó sẽ kiểm tra kém kỹ đi một chút.

13. Muốn đẹp thì phải cấm cho cụ thể

Điều thứ tư: nếu không muốn nó làm gì thì phải nói cho cụ thể. Ví dụ bạn nhờ nó làm một website hay một bộ slide mà không đưa cho nó một phong cách nào, nó sẽ lấy luôn phong cách mặc định. Cái hay ở đây là Anthropic cũng thừa nhận điều đó.

Họ còn nói luôn rằng nếu bạn chỉ bảo nó "đừng làm giống AI", "đừng viết theo giọng AI" thì vô ích. Khi nói chung chung như vậy, nó chỉ đổi từ kiểu mặc định này sang một kiểu mặc định khác. Cách đúng là gọi tên chính xác những thứ bạn không muốn: không dùng nền màu kem, không dùng chữ nghiêng in đậm trong tiêu đề, không đánh số mục kiểu 01, 02, không dùng nút bo tròn hình viên thuốc, không dùng gạch ngang dài, không dùng chấm tròn đầu dòng.

Prompt mẫu trong tài liệu của Anthropic:

Output a vanilla HTML/CSS personal website with placeholder data. Do not use a cream or off-white background, italic accent words in headlines, numbered "01/02/03" section labels, monospace labels, or pill-shaped buttons.

14. Thử thật: hai trang web cạnh nhau

Thanh Trần thử luôn. Cùng một yêu cầu: làm trang giới thiệu cho một người làm nội dung về AI. Bản bên trái không dặn gì thêm. Kết quả ra đúng nền màu kem, chữ nghiêng trong tiêu đề ("Giải thích AI bằng tiếng người."), nút bo tròn, đúng những thứ mà tài liệu đã liệt kê. Anh nói khi chỉ dặn chung chung thì AI ra toàn những website có giao diện kiểu này, ai thử cũng sẽ thấy.

Còn bản bên phải là cùng yêu cầu đó, chỉ thêm vào năm dòng cấm. Nó ra một trang khác hẳn: nền xanh đậm, chữ dày, các góc vuông. Mỗi bản chạy chưa tới 3 phút.

Mẹo nhỏ ở đây là làm theo vòng. Làm xong bản đầu tiên, bạn nhìn xem nó đang dùng kiểu mặc định nào, rồi thêm luôn kiểu đó vào danh sách cấm. Làm hai, ba vòng như vậy là đã cấm hết những kiểu AI mặc định. Chỉ cần cấm hết những kiểu đó là kết quả nhìn đã không còn giống AI làm nữa. Đó là điều thứ năm.

15. Điều 6: đừng đòi toàn bộ quá trình suy nghĩ

Điều thứ sáu: đừng bắt nó viết ra toàn bộ quá trình suy nghĩ. Nếu prompt của bạn đòi nó trình bày hết những suy nghĩ bên trong, Opus 5.5 có thể từ chối thẳng. Anthropic gọi đây là một lớp bảo vệ mới; trong bản hướng dẫn, mục "Safeguard refusals" ghi rằng Opus 5.5 chạy các bộ phân loại an toàn, trong đó có một bộ cho việc trích xuất quá trình suy luận (reasoning extraction).

Thanh Trần nghĩ đây là cơ chế giúp các công ty khác không sao chép được cách model suy nghĩ. Tất nhiên bạn vẫn có thể yêu cầu nó giải thích chi tiết vì sao lại ra kết quả này. Chỉ là đừng đòi nó chép lại toàn bộ đầu óc, toàn bộ quá trình suy nghĩ của nó.

16. Max có đẹp hơn gấp 20 lần không, và vì sao giữ mức cũ lại tốn hơn

Quay lại thí nghiệm ban đầu. Mức tối đa tốn gấp khoảng 20 lần mức trung bình. Vậy nó có đẹp hơn gấp 20 lần không? Anh đặt hai bản cạnh nhau. Bản tối đa đẹp hơn, điều này anh công nhận. Nhưng nó đẹp hơn theo kiểu thêm nhãn, thêm bóng đổ, chứ không tới mức một bản dùng được còn bản kia phải vứt đi.

Có một dòng trong hướng dẫn của Anthropic giải thích rõ điều này, và anh đọc nó tới hai lần: ở cùng một mức, Opus 5.5 suy nghĩ nhiều hơn Opus 5, đặc biệt ở hai mức cao nhất. Tức là tên mức thì giữ nguyên, nhưng lượng suy nghĩ đằng sau đã tăng lên. Trong tài liệu, câu này nằm ở mục "Calibrate effort": ở cùng một mức, Opus 5.5 có xu hướng nghĩ nhiều hơn mỗi lượt so với Opus 5, nhất là ở xhigh và max; nếu giữ nguyên giá trị effort đã đặt cho Opus 5, hãy chờ đợi các lượt dài hơn và nhiều token đầu ra hơn.

Cho nên nếu cứ để nguyên mức tối đa như cách dùng cũ, mỗi lượt sẽ dài hơn, tốn thời gian hơn, tốn chữ, tốn token hơn, mà kết quả chưa chắc đã tốt hơn. Anthropic dặn rõ: chỉ dùng hai mức cao nhất cho những việc mà bạn đã đo được là chất lượng tăng lên thật. Còn lại thì nên bắt đầu ở mức trung bình. Model ngày càng thông minh hơn, nên việc chọn đúng mức cho nó càng trở nên đáng tiền.

17. Ba việc làm ngay hôm nay

Thanh Trần kết bằng ba việc cụ thể cho ai đang dùng Claude:

1. Mở app Claude, đặt Opus 5.5 về mức trung bình (Medium). Với những việc hay làm, hãy thử đo một lần ở hai đến ba mức.
2. Mở thư viện prompt mặc định của bạn, bỏ bớt những câu kiểu "suy nghĩ thật kỹ", và thêm câu "câu cũ coi như xong" nếu bạn chủ yếu dùng để hỏi đáp nhanh.
3. Lần tới khi nhờ nó làm website, làm slide hay làm video, nhớ dặn cụ thể những thứ bạn không muốn xuất hiện, đừng chỉ nói "làm cho đẹp".

Cuối cùng anh hỏi người xem lâu nay đang để chế độ suy nghĩ ở mức nào, và rủ mọi người thử hạ xuống mức trung bình trong khoảng một tuần, xem có thấy khác không, rồi comment cho anh biết. Anh mời người xem follow kênh 5 Phút AI, nơi anh giải thích những gì đang xảy ra trong thế giới AI bằng ngôn ngữ đơn giản nhất, để hiểu AI đủ mà dùng cho đúng chứ không chỉ chạy theo các model mới.