Dựng một startup ed-tech: trò chuyện với Mohan Lakhamraju của Great Learning

Mohan Lakhamraju (2018) kể đường từ IIT tới Great Learning, năm yếu tố của việc học chất lượng và lời khuyên cho người trẻ muốn khởi nghiệp.

Đã duyệt độc lập · cập nhật 13/11/2026 · 20 min

1. Tới văn phòng Great Learning ở Bangalore

Tập này của ChetChat do host Chetna Vasishth dẫn (tên host theo phần mô tả của video đăng ngày 24/08/2018). Chị mở đầu bằng việc đưa người xem tới Bangalore, vào văn phòng của Great Learning, để gặp nhà sáng lập Mohan Lakhamraju. Theo chị, câu chuyện này sẽ rất thú vị với người xem.

Chetna Vasishth nói trước camera, phía sau là bức tường có logo greatlearning và một timeline các mốc theo năm
Chetna giới thiệu khách mời trước camera; bức tường phía sau là logo greatlearning với dòng "Learning for Life" và một timeline các mốc theo năm của công ty, như lúc quay video đăng ngày 24/08/2018.

Chị tóm tắt hành trình của Mohan như sau (theo lời chị trong video đăng ngày 24/08/2018): Mohan học ở IIT, rồi học thạc sĩ ở UC Berkeley, sau đó làm một startup. Tiếp theo anh học MBA ở Stanford, rồi quyết định làm việc cho một quỹ VC. Sau tất cả những điều đó, và với chừng ấy kinh nghiệm, anh quyết định lập ra Great Learning. Chị nói hôm nay sẽ trò chuyện với anh về tất cả những trải nghiệm đẹp đẽ ấy.

Chetna nói thêm rằng Mohan cũng là CEO của Great Lakes Institute of Management (theo lời giới thiệu trong video đăng ngày 24/08/2018), và sẽ hỏi anh về cả phần đó.

Rồi chị cảm ơn Mohan đã dành thời gian tới với ChetChat và đã mời đoàn tới văn phòng tuyệt đẹp của anh ở Bangalore. Mohan đáp: "Cảm ơn chị, Chetna." Anh nói rất vui được ngồi cùng chị, anh thật sự ngưỡng mộ việc chị đang làm và hy vọng mình có thể đóng góp được gì đó. Chetna cảm ơn và nói chính những chia sẻ từ những người như anh mới làm nên chương trình như hôm nay (video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna Vasishth và Mohan Lakhamraju ngồi đối diện nhau trước bức tường greatlearning
Chetna (bên trái) và Mohan (bên phải) ngồi đối diện nhau, ngay lúc chị cảm ơn anh đã nhận lời và mời đoàn tới văn phòng ở Bangalore (video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna nhắc lại rằng Mohan đã có một cuộc đời khác thường: bắt đầu ở IIT, sang UC Berkeley, làm một startup, làm đủ thứ thú vị trước khi tới được chỗ anh đang đứng (theo lời chị, video đăng ngày 24/08/2018). Nhưng chị muốn quay hẳn về quá khứ, khi anh còn nhỏ, chừng 10 tuổi: hồi đó anh mơ gì, lớn lên muốn làm nghề gì?

2. Cậu bé mà gia đình muốn thành IAS officer

Mohan nói anh không nghĩ là mình từng thật sự nghĩ xem lớn lên muốn làm gì. Anh chỉ biết ông bà và cha mẹ muốn anh trở thành một IAS officer. Thời đó, theo anh, nếu bạn học giỏi thì bạn làm IAS officer; anh nghĩ đó là lẽ thường mà ai cũng tin (theo lời anh trong video đăng ngày 24/08/2018).

Anh xuất thân khá khiêm tốn, từ một gia đình thuộc tầng lớp trung lưu bậc thấp. Cha mẹ anh là công chức nhà nước. Mẹ anh mới 18 tuổi khi sinh anh. Chetna thốt lên: "Trời ơi, wow." Mohan kể tiếp: vì thế mẹ gửi anh cho bà, người mà khi đó, anh nghĩ, cũng chỉ khoảng 34 tuổi, vì mẹ anh được sinh ra khi bà mới 17 hay 18 tuổi. Anh lớn lên 5 năm đầu đời ở làng quê cùng bà (theo lời anh trong video đăng ngày 24/08/2018).

Nhưng anh lúc nào cũng học giỏi, và rất thích cạnh tranh. Anh nghĩ chính điều đó thúc đẩy anh: anh muốn đứng nhất lớp, hay đại loại thế. Cha mẹ anh khen thưởng cho thói quen đó (theo lời anh, video đăng ngày 24/08/2018).

Anh nghĩ phải tới lớp tám, lớp chín, khi con trai của một đồng nghiệp của cha anh đỗ vào IIT ("Okay", Chetna đáp), thì mọi chuyện mới thay đổi. Theo anh, nếu con trai của đồng nghiệp làm được, và nếu bạn nghĩ con mình cũng làm được, thì điều đó trở thành mục tiêu. Rồi anh được kể về IIT, được nghe rằng đó là trường tốt nhất ở Ấn Độ (lời kể lại trong video đăng ngày 24/08/2018).

Và một lần nữa, tính hiếu thắng của anh trỗi dậy: "OK, nếu đích là ở đó thì đó là thứ mình muốn" (lời kể trong video đăng ngày 24/08/2018).

5 năm đầuở làng cùng bà học giỏi,muốn đứng nhất lớp lớp 8, 9: con mộtđồng nghiệp của chađỗ IIT IIT thànhmục tiêu Gia đình muốn anh làm IAS officer; anh không nhớ mình từng nghĩ sẽ làm gì
Hình 2.1Những bước đầu trên con đường của Mohan, theo lời anh kể trong video đăng ngày 24/08/2018.

3. IIT mở ra những thế giới mới, và chưa từng thấy sự xuất sắc

Theo Mohan, chỉ sau khi vào IIT thì đầu óc anh mới thật sự mở ra: à, hoá ra những điều này là có thể. Và suốt phần đời còn lại của anh cũng vậy: mỗi bước, mỗi giai đoạn, lại có những thế giới mới mở ra. Đó thật sự là lý do anh tin giáo dục là một thứ có sức mạnh lớn tới vậy, và là lý do anh làm giáo dục. Giáo dục mở ra những khả năng mà bạn không biết là chúng có tồn tại (theo lời anh trong video đăng ngày 24/08/2018).

Mohan Lakhamraju giơ hai tay khi nói về những thế giới mới mở ra sau mỗi chặng học
Mohan giơ hai tay khi nói rằng mỗi bước, mỗi giai đoạn lại mở ra những thế giới mới, và đó là lý do anh làm giáo dục (video đăng ngày 24/08/2018).

Điều thứ hai anh tin, và là điều anh học được sau khi trở về Ấn Độ: khi còn làm nhà đầu tư, anh gặp rất nhiều người, đi rất nhiều nơi. Anh thấy phần lớn người ở Ấn Độ chưa bao giờ được trải nghiệm sự xuất sắc (excellence). Nghĩa là họ thậm chí không có cơ hội để được truyền cảm hứng (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Anh cũng tin rằng về căn bản ai cũng muốn mình tốt hơn, dĩ nhiên rồi. Nhưng muốn tốt hơn thì bạn cần biết "tốt hơn" trông như thế nào, và phần lớn mọi người không bao giờ được biết điều đó (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Anh kể rằng chính nhờ những trải nghiệm học tập mà anh may mắn được tới thăm nhà Bill Gates và ăn trưa với ông, được gặp Bill Clinton, được tiếp xúc với Steve Jobs, với chính Jeff Bezos, với Warren Buffett. Tất cả là nhờ giáo dục (theo lời anh trong video đăng ngày 24/08/2018).

Còn những người anh lớn lên cùng, anh đã thấy con đường của họ, thấy họ đang ở đâu, và theo anh điểm khác biệt duy nhất là giáo dục (video đăng ngày 24/08/2018).

4. Không có chuyện lạc đường, và chữ "impact"

Chetna nói chị rất mừng khi nghe anh nói vậy, vì chị chắc nhiều người đang xem sẽ thấy mình trong câu chuyện của anh. Theo chị, hồi nhỏ nhiều người giống như con ngựa bị che mắt: cha mẹ bảo đi đường này, đi đường kia, và họ cứ thế làm theo. Rồi tới một lúc nào đó, hoặc họ tìm được tiếng gọi của mình, hoặc họ mất động lực. Và vì, như anh nói, họ chưa từng thấy sự xuất sắc, họ không biết phải đi đâu, họ chênh vênh, có khi ai đó đưa cho họ một ý tưởng không hay ho gì, và họ cứ thế đi theo con đường đó (theo chị, video đăng ngày 24/08/2018).

Chuyển sang công việc của anh, Chetna nói thật thú vị khi với chừng ấy học vấn và kinh nghiệm, anh đã quay về đây, và với nền tảng học online của mình, anh chia sẻ chúng với học viên một cách dân chủ, để họ có thể đi theo con đường anh từng đi (theo chị, video đăng ngày 24/08/2018). Chị hỏi: điều gì đã truyền cảm hứng cho tất cả những việc này?

Mohan xin được nói về một điều chị vừa nhắc trước. Theo anh, tin tốt là bạn có thể tìm thấy cảm hứng bất cứ lúc nào. Nên anh không nghĩ có chuyện bị lạc, vì bạn luôn có thể tìm được đường quay lại (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Quay lại câu hỏi, anh nói có một điều mà không hiểu sao luôn quan trọng với anh: impact. Đó là điều thứ nhất (theo lời anh, video đăng ngày 24/08/2018).

Điều thứ hai: giống phần lớn trẻ con, anh không tự đưa ra quyết định nào về việc học của mình. Anh làm theo lẽ thường. Có ai đó mình quen đã làm thế, thì mình đi theo con đường đó. Anh vào IIT. Anh đạt một thứ hạng đủ để vào ngành computer science, nên anh học computer science. Anh không có chút gắn bó đặc biệt nào với computer science; trước đó anh chưa từng dùng máy tính (theo lời anh kể trong video đăng ngày 24/08/2018).

5. Bỏ PhD ở Berkeley, từ chối Google và Stratify

Mohan kể tiếp: tất cả những đàn anh của anh, những người giỏi, đều đi học PhD ở các trường đại học hàng đầu. Anh cũng làm vậy, vào chương trình PhD ở Berkeley. Chỉ sau khi tới đó và quan sát, anh mới thấy những người ở đó đều có mặt vì họ chọn ở đó. "Chọn ở đó", Chetna lặp lại. Mohan nói đó là điều vỡ lẽ với anh. Chetna nói thêm: không có nghiên cứu sinh PhD nào vào đó do tình cờ. Mohan tả lại cảm giác của mình lúc ấy: "Ồ, okay, vậy ra các bạn thật sự muốn làm việc này" (theo lời kể trong video đăng ngày 24/08/2018).

Mohan Lakhamraju vừa nói vừa đưa hai tay ra trước khi kể về chương trình PhD ở Berkeley
Mohan kể về lúc ở chương trình PhD ở Berkeley, khi anh nhận ra mọi người ở đó đều tự chọn con đường ấy (video đăng ngày 24/08/2018).

Thế là quyết định độc lập đầu tiên về sự nghiệp của anh là bỏ chương trình PhD. Chetna nhận xét: "Okay, đó là một quyết định tốt." Anh rời giới học thuật. Khi nghĩ xem mình thật sự muốn làm gì, anh nhận ra đó là khởi nghiệp (entrepreneurship): hành động xây dựng một thứ gì đó, hành động tạo ra một thứ gì đó. Đó về cơ bản là điều khiến anh hứng thú (theo lời anh, video đăng ngày 24/08/2018).

Anh kể mình từng có cơ hội vào làm ở Google. Nếu nhận lời, anh sẽ là nhân viên thứ 36. Nhưng anh không muốn, vì anh muốn làm entrepreneur (theo lời anh kể trong video đăng ngày 24/08/2018).

Trong đoạn trao đổi ngắn ngay sau đó có câu gọi việc này là "một sai lầm rất đắt giá", và có tiếng đáp rằng không xem nó như vậy. Mohan nói anh chưa bao giờ hối tiếc. Chetna góp lời: nhìn lại thì có lẽ ESOP khiến người ta nghĩ vậy, nhưng vào lúc đó có lẽ điều anh làm là điều anh muốn. Mohan nói anh thậm chí không nghĩ tới chuyện đó, không thật sự cân nhắc nhiều (video đăng ngày 24/08/2018).

Anh cùng một số người rất giỏi bắt tay làm startup. Giữa chừng, anh và nhóm trải qua cả cú sụp đổ dot-com. Anh và nhóm phải pivot hai lần trước khi tìm ra mình thật sự là ai. Theo anh, anh và nhóm đã không sống đúng với bản chất của mình; hoàn cảnh buộc anh và nhóm phải thay đổi. Nên dù Stratify là một thành công, anh không nghĩ nó đã đạt được hết tiềm năng thật sự của nó. Nhưng đó là một bài học lớn (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

6. Bài luận Stanford, nghề đầu tư và năm 2009

Khi Mohan vào trường kinh doanh, Stanford yêu cầu một bài luận mà anh gọi là rất đẹp: điều gì quan trọng nhất với bạn, và tại sao. Theo anh, viết bài luận đó là một bước ngoặt trong đời anh. Chỉ một bài luận thôi, vì trước đó anh chưa từng tự hỏi câu ấy. Chetna đáp: "Đúng, đúng." Mohan nói phần lớn mọi người cũng không hỏi (theo lời anh trong video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna hỏi: thế có bao nhiêu học sinh thật sự đặt câu hỏi đó? Mohan đáp: thật ra, kể cả người lớn. Anh cho rằng phần lớn mọi người đi hết cả đời mà chưa từng tự hỏi câu đó (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Và một trong những điều quan trọng anh tìm ra là impact. Anh quan tâm sâu sắc tới impact, và impact trong bối cảnh Ấn Độ. Khi tốt nghiệp, anh nghĩ mình có thể tạo impact với vai trò nhà đầu tư. Theo anh, khi đó và kể cả lúc quay video (đăng ngày 24/08/2018), Ấn Độ cần rất nhiều tiền. Nếu anh có thể góp phần đưa tiền vào Ấn Độ một cách thông minh, thì đó là impact. Những gì anh được tiếp xúc, tất cả đều rất, rất tốt.

Chetna hỏi: rồi anh vào Tiger Global? Mohan nói anh ở DFJ trước, rồi mới tới Tiger. Theo anh, đó là một nền tảng rất tốt: bạn được tiếp xúc nhiều, gặp những người tuyệt vời. Trong lúc làm việc ở đó, anh cũng được tiếp xúc với nhiều điều đang diễn ra ở Ấn Độ (theo lời anh, video đăng ngày 24/08/2018).

Và anh thấy rằng với vai trò nhà đầu tư, anh là một người tham gia khá thụ động. Không có nhiều việc anh chủ động làm, nên công việc đó không mang lại cảm giác trọn vẹn như anh nghĩ. Năm 2009, sau cuộc khủng hoảng tài chính, có một giai đoạn không có nhiều việc để làm. Đó là lúc anh có thời gian suy nghĩ, và anh thấy rằng giáo dục là một thứ có tiềm năng tạo impact rất lớn (theo lời anh kể trong video đăng ngày 24/08/2018).

IITcomputer science PhD ở Berkeleyrồi bỏ startupStratify Stanfordbài luận DFJ rồi Tigernhà đầu tư 2009: thời gian để nghĩgiáo dục có tiềm năng impact rất lớn
Hình 6.1Các chặng Mohan kể trước khi đi tới giáo dục, theo video đăng ngày 24/08/2018. Lời giới thiệu của Chetna gọi chặng Berkeley là học thạc sĩ; Mohan kể đó là chương trình PhD mà anh đã bỏ.

7. Bài toán chất lượng trong giáo dục Ấn Độ

Vậy đâu là việc tạo ra impact mà anh có thể làm? Theo Mohan, thứ khan hiếm nhất của giáo dục ở Ấn Độ là chất lượng. Ấn Độ có rất nhiều giáo dục; cái không có là giáo dục chất lượng. Nên anh nghĩ: nếu mình giải được bài toán chất lượng bằng công nghệ, thì đó là impact (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Câu hỏi khi đó trở thành: làm sao đưa chất lượng tới càng nhiều người càng tốt, với một mức giá phải chăng, và dùng nó để giúp họ thay đổi cuộc đời chính mình. Anh nói việc này hoá ra khó hơn nhiều so với anh tưởng, và mất nhiều thời gian hơn rất nhiều so với anh nghĩ. "Nhưng đó là điều bạn học được", anh nói (video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna đáp: "Lúc nào cũng vậy mà." Mohan nói tiếp: rồi bạn học được rằng bất cứ điều gì đáng làm, bất cứ điều gì tạo impact mà bạn muốn làm, đều sẽ cần thời gian (theo lời anh, video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna kể huấn luyện viên thể hình của chị hay nói: nếu thấy dễ thì bạn đang làm sai, hoặc bạn chỉ đang làm chưa đủ, nên hãy cứ tiếp tục. Mohan nói có lẽ là vế sau: bạn đang làm chưa đủ. Thật ra, anh nghĩ việc của một entrepreneur là tìm ra cách dễ nhất để giải những bài toán khó. Chetna đồng ý và nói đơn giản hoá những thứ phức tạp nhất có lẽ là việc khó nhất (cả hai ý theo video đăng ngày 24/08/2018).

nhiều giáo dục,thiếu chất lượng chất lượng tớicàng nhiều người,giá phải chăng giúp họ thay đổicuộc đời mình giải bằng công nghệ: khó hơn và lâu hơn anh tưởng
Hình 7.1Bài toán Mohan đặt ra cho mình sau năm 2009, theo lời anh trong video đăng ngày 24/08/2018.

8. Năm yếu tố làm nên việc học chất lượng cao

Chetna hỏi tiếp về chất lượng. Chị đồng ý rằng học viên đang có vô số lựa chọn để học đủ thứ (theo chị, video đăng ngày 24/08/2018). Nhưng anh sẽ mang chất lượng tới bằng cách nào, anh lưu ý những gì, đặt những gì vào chỗ để bảo đảm chất lượng anh mang lại thật sự vượt trội so với những gì họ đã có?

Chetna Vasishth đưa tay ra khi đặt câu hỏi cho Mohan
Chetna đặt câu hỏi: Great Learning sẽ bảo đảm chất lượng vượt trội so với những lựa chọn học viên đã có bằng cách nào (video đăng ngày 24/08/2018).

Mohan nói đó là một câu hỏi rất hay. Khi mới bắt đầu, đây là điều anh phải suy nghĩ và thật sự nghiên cứu: chất lượng nghĩa là gì, nó gồm những gì, điều gì thật sự dẫn tới việc học chất lượng cao. Theo anh có vài yếu tố (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018):

  • Motivation (động lực). Một yếu tố lớn: tạo ra động lực, tạo ra một tâm trí cởi mở với việc học, sẵn lòng tiếp thu, sẵn lòng bỏ công sức. Động lực là một phần lớn (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).
  • Inspiration hay authority. Tin vào nguồn mà bạn đang học. Vì nếu bạn không tin, không thấy nguồn đó đáng tin, thì tâm trí bạn sẽ không đón nhận (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).
  • Hand-holding và hướng dẫn. Khi gặp chướng ngại, gỡ được chướng ngại đó nhanh là điều quan trọng; nếu không, nó dẫn tới bực bội và bỏ cuộc giữa chừng (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).
  • Feedback. Nhận feedback ngay và đều đặn, feedback có thể hành động được, cho bạn biết mình đang làm đúng chỗ nào và chưa đúng chỗ nào (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).
  • Một con đường phía trước. Cho bạn thấy mình đang đi đâu và con đường đó sẽ dẫn bạn tới đâu (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Theo anh, đây đều là những yếu tố của việc học mà thật ra chẳng liên quan gì tới nội dung (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

nội dung motivation inspiration / authority hand-holding, hướng dẫn feedback con đường phía trước
Hình 8.1Năm yếu tố Mohan liệt kê, theo video đăng ngày 24/08/2018; anh nói chúng chẳng liên quan gì tới nội dung (ô nét đứt ở giữa).

9. Nội dung, và con người trong trải nghiệm học

Theo Mohan, ở một nơi dạy học chất lượng cao, tất cả những yếu tố này đều có mặt. Nhìn Stanford, nhìn IIT, nhìn Berkeley: những người mà bạn học từ họ có rất nhiều uy tín. Có rất nhiều thông tin về chuyện gì xảy ra khi bạn học ở đó. Con đường được vạch sẵn cho bạn, rất rõ ràng. Bạn liên tục nhận feedback vì có các bài đánh giá, có feedback được đưa cho bạn. Bất cứ khi nào có thắc mắc, bạn có thể giơ tay, nói chuyện với giảng viên, nói chuyện với bạn cùng lớp (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Anh nói đây là thứ không có trong phần lớn nền giáo dục ở Ấn Độ. Vậy câu hỏi là: làm sao đưa được những điều này vào trải nghiệm học mà anh và nhóm tạo ra? Vì ngoài những thứ đó ra, nội dung thật ra là miễn phí. Chetna đáp: "Đúng." Mohan nói tiếp: nhưng bản thân nội dung chỉ là một trong những thành phần để việc học thật sự, việc học tạo impact, xảy ra (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna nói chị thấy được các thách thức: là một nền tảng e-learning, phải cố đưa động lực vào, phải bảo đảm feedback được cá nhân hoá, và khi còn là startup thì phải đưa ra một con đường đáng tin cho mọi người. Chị chắc đây đều là những thách thức anh đang vật lộn, nhưng điều anh đặt ra để làm thật đẹp (theo chị, video đăng ngày 24/08/2018).

Mohan cảm ơn và nói thêm: anh và nhóm nhận ra từ rất sớm rằng muốn có những yếu tố chất lượng này thì không thể bỏ con người ra khỏi bức tranh. Anh và nhóm không cố thay thế con người. Ngược lại, anh và nhóm cố giữ con người là một phần không thể thiếu của trải nghiệm học. Rồi dùng công nghệ để đưa ngày càng nhiều người vào hành trình học. Đó là sự kết hợp giữa công nghệ và con người, làm theo cách có thể scale. "Đó là điều chúng tôi đang làm", anh nói (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018). Chetna đáp: "Tuyệt vời."

con người: phần không thểthiếu của trải nghiệm học công nghệ: đưa ngày càngnhiều người vào hành trình học kết hợp, theo cách có thể scale
Hình 9.1Con người cộng công nghệ, theo cách Mohan mô tả việc anh và nhóm ở Great Learning đang làm (video đăng ngày 24/08/2018).

10. Đừng khởi nghiệp chỉ để khởi nghiệp

Chetna nhắc rằng Mohan đã có những trải nghiệm đẹp mang lại cho anh những bài học quý. Anh từng có một startup trước đó, từng làm cho quỹ VC, kiểu như ngồi ở tầng cao hơn để nhìn toàn cảnh trước khi nhảy hẳn xuống biển (theo lời chị, video đăng ngày 24/08/2018). Nhưng ngoài kia có những học viên muốn làm startup mà không có được kinh nghiệm ở đúng những nơi như vậy. Có thể họ đang đi học, hoặc còn trẻ, mới đi làm một hai năm. Chị hỏi: lời khuyên của anh cho họ là gì, nên làm startup khi nào và thế nào, cần lưu ý gì, đâu là những điều kiện cần có trước khi nhảy xuống vùng nước sâu?

Mohan nói anh nghĩ bạn không bao giờ nên làm startup chỉ vì muốn làm startup. Chetna đáp: "Hay quá." Anh nói nhiều người rơi vào cái bẫy đó. Có một sự lãng mạn và hào nhoáng gắn với việc làm entrepreneur. Nên điều đầu tiên là nhận ra điều đó và cưỡng lại nó (lời khuyên của Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Điều thứ hai: phần lớn startup thất bại. Ngay từ lúc bắt đầu, cơ hội thành công của bạn vào khoảng mức một con số phần trăm. Nên suy nghĩ của bạn phải xoay quanh việc làm sao giảm rủi ro (de-risk). Anh luôn nói rằng bạn nên học bằng chi phí của người khác (lời khuyên của Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Anh nghĩ sẽ có vài trường hợp bạn có một ý tưởng xuất sắc tới mức làm nên chuyện, như Facebook, Mark Zuckerberg, Bill Gates, nhưng những trường hợp đó cực hiếm. Thường thì cách đó không hiệu quả. Và ngay phía sau họ cũng có rất nhiều người khác không thành công. Rất nhiều thứ phải cùng khớp thì điều đó mới xảy ra (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Nên lời khuyên của anh là: trước hết chọn một lĩnh vực bạn thấy thú vị, rồi tìm một chỗ để bạn có thể tham gia vào hệ sinh thái đó, đụng vào vấn đề đó bằng chi phí của người khác. Hãy vào làm ở một công ty, giống như Sachin và Binny từng làm ở Amazon trước khi lập công ty thương mại điện tử của riêng họ (lời khuyên của Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Mohan Lakhamraju đưa hai tay ra trước khi đưa lời khuyên cho người muốn khởi nghiệp
Mohan đưa lời khuyên đầu tiên cho người trẻ muốn khởi nghiệp: chọn một lĩnh vực mình thấy thú vị, rồi học về hệ sinh thái đó bằng chi phí của người khác (video đăng ngày 24/08/2018).

11. Giá trị dịch chuyển trong hệ sinh thái, và 10 đến 20 người cần thuyết phục

Theo Mohan, khi tham gia vào hệ sinh thái, bạn sẽ biết điều gì hiệu quả, điều gì không. Giá trị được tạo ra trong hệ sinh thái đó như thế nào: điều này rất quan trọng để bạn tìm hiểu. Trong bất kỳ hệ sinh thái nào cũng có những phần mà giá trị được tạo ra nhiều một cách không cân xứng (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Anh lấy ví dụ: từ lâu lắm rồi, chừng 30, 40 năm trước, chip là nơi giá trị được tạo ra. Còn lúc anh nói (video đăng ngày 24/08/2018) thì memory đã thành hàng hoá đại trà (commoditized), hoàn toàn như vậy. Rồi giá trị chuyển sang software. Rồi rất nhiều software cũng thành hàng hoá đại trà và được open source. Rồi giá trị chuyển sang applications. Theo anh, trong hệ sinh thái công nghệ, ở mỗi thời điểm khác nhau, bạn cần hiểu điều đó.

chip(30, 40 năm trước) software(rồi phần lớn bị commoditized) applications giá trị dịch chuyển; hiểu nó ở từng thời điểm
Hình 11.1Ví dụ của Mohan về nơi giá trị được tạo ra trong hệ sinh thái công nghệ, theo video đăng ngày 24/08/2018.

Bạn cũng cần hiểu việc phân phối (distribution) diễn ra thế nào, cần hiểu hệ sinh thái. Hãy học những điều đó bằng chi phí của người khác (lời khuyên của Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Khi bạn nghĩ mình có một ý tưởng, hãy cố nói chuyện với đủ nhiều người sẽ phản biện bạn về nó. Theo anh, trừ khi bạn thuyết phục được ít nhất chừng 10 đến 20 người giỏi, những người hiểu mình đang nói gì, rằng ý tưởng có giá trị, thì chẳng có lý do gì để làm gì với nó cả (lời khuyên của Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna nói thêm: nhiều khi trong lúc làm vậy, bạn cũng đang thuyết phục chính mình, bạn đang kiểm chứng xem mình có thật sự tin vào điều này không. Mohan đồng ý: "Yes." (video đăng ngày 24/08/2018)

12. Ý tưởng rẻ như cho, mentor và một nguyên nhân để theo đuổi

Mohan nói nhiều entrepreneur, lại là những người khởi nghiệp lần đầu, nghĩ rằng: nếu mình nói chuyện với người khác, họ sẽ biết ý tưởng của mình. Nhưng đoán xem: ý tưởng thì nhiều vô kể (a dime a dozen). Nếu bạn có một ý tưởng, thì anh đã thấy điều này suốt 20 năm, sẽ có 20 người khác từng có đúng ý tưởng đó (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna chen vào: "It's the execution" (là ở khâu thực thi). Mohan nói ý tưởng bị đánh giá quá cao. Ý tưởng có quan trọng ("Yes", Chetna đáp), nhưng tự bản thân chúng thì không đủ: anh dám cá rằng với bất kỳ doanh nghiệp nào đang được lập ra lúc đó, đã có rất nhiều người từng nghĩ tới nó (theo Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

Một điều liên quan, theo anh, là tìm mentor. Nếu bạn thuyết phục được 20 người kia, vài người trong số họ có thể trở thành mentor của bạn. Có được mentor từ sớm là cực kỳ quan trọng (lời khuyên của Mohan, video đăng ngày 24/08/2018).

một ý tưởng(20 người khác đã có) thuyết phục ít nhất10 đến 20 người giỏisẽ phản biện bạn vài người trong đóthành mentor không thuyết phục được thì chẳng có lý do làm gì với nó
Hình 12.1Chuỗi lời khuyên của Mohan về ý tưởng, phản biện và mentor, theo video đăng ngày 24/08/2018.

Chetna nói thêm: giống như đứng trên vai người khác; khi làm được vậy, sao lại đứng dưới đất? Rồi chị nói điều anh vừa nói rất hay, vì chị gặp nhiều người trẻ nói với chị: "Em muốn làm startup." Chị hỏi lĩnh vực nào, họ đáp: "Em không biết, nhưng em muốn làm startup." Nên chị luôn bảo họ: đừng muốn làm startup. Bạn nên muốn thay đổi thế giới ở một lĩnh vực nhất định (theo chị, video đăng ngày 24/08/2018).

Mohan đáp: "Đúng vậy." Chetna nói tiếp: rồi hãy xem việc đó nên do chính bạn làm dưới dạng một startup, hay do ai đó khác làm, hay cách nào khác. Nhưng hãy đam mê với nguyên nhân đó. Mohan nói điều đó rất có lý. Chetna thêm: rồi tìm xem phải làm gì với nó. Mohan đáp: "Hoàn toàn đúng, rất có lý." (video đăng ngày 24/08/2018)

13. Hai lời khuyên cho chính mình hồi trẻ

Chetna nói chị sẽ khép lại chương trình bằng câu hỏi này: nhìn lại khoảng 10 hay 15 năm trước, nếu có một điều anh có thể thay đổi, hay một lời khuyên anh muốn gửi cho chính mình hồi trẻ, thì đó là gì (video đăng ngày 24/08/2018)?

Mohan nghĩ đó sẽ là hai điều. Điều thứ nhất là kiên nhẫn. Hồi đó anh rất thiếu kiên nhẫn. Chetna nói: "Trông anh rất kiên nhẫn mà." Mohan đáp: "Bây giờ thì có." Anh nói đó là điều có lẽ anh lại phải học theo cách khó khăn. Anh đã ở chế độ chạy nước rút (sprint) thay vì chế độ chạy marathon. Rồi anh nhận ra rằng làm một việc đáng làm sẽ là một cuộc marathon, không phải chạy nước rút. Anh trở thành một con người tốt hơn, khả năng tương tác với người khác của anh tiến bộ đáng kể (theo lời anh, video đăng ngày 24/08/2018).

Điều thứ hai, anh nghĩ, là chấp nhận nhiều rủi ro hơn. Anh sẽ bảo bản thân mình hồi trẻ hãy liều hơn. Dĩ nhiên, bản thân việc khởi nghiệp đã là chấp nhận rủi ro, nhưng rồi bạn lại liên tục tìm cách giảm thiểu rủi ro đó. Nên anh thấy lẽ ra mình đã có thể chấp nhận nhiều rủi ro hơn (theo lời anh, video đăng ngày 24/08/2018).

1. kiên nhẫnmarathon, không phải sprint 2. chấp nhận nhiều rủi ro hơnlẽ ra đã có thể liều hơn
Hình 13.1Hai điều Mohan muốn nói với chính mình hồi trẻ, theo video đăng ngày 24/08/2018.

Chetna nói: như người ta vẫn bảo, những điều duy nhất bạn hối tiếc trong đời là những điều bạn đã không làm hoặc không thử. Có lẽ đó là điều anh đang nói. Mohan đáp: "Đúng, đúng." (video đăng ngày 24/08/2018)

Chetna cảm ơn Mohan đã chia sẻ, và nói những chia sẻ ấy thật quý giá, vô giá. Mohan cảm ơn, nói anh rất vui và rất thích được nói về những chuyện này. Rồi anh nói: "Vậy đó, hãy tìm đam mê của mình. Tôi nghĩ khởi nghiệp rồi sẽ tới, nhưng hãy tìm đam mê của mình." (video đăng ngày 24/08/2018)

Mohan Lakhamraju mỉm cười ở cuối cuộc trò chuyện
Mohan mỉm cười khi cảm ơn và nói anh rất thích cuộc trò chuyện, ngay trước lời nhắn hãy tìm đam mê của mình (video đăng ngày 24/08/2018).

Chetna cảm ơn người xem đã theo dõi tới cuối.

Nguồn và liên kết 5 nguồn

  1. Tên gốc: How to Set Up an Ed-Tech Start Up with Mohan Lakhamraju, CEO, Great Learning
  2. Sự kiện: YouTube
  3. Video gốc: https://www.youtube.com/watch?v=BYVRhGsFqyU youtube.com
  4. Kênh YouTube ChetChat (host Chetna Vasishth): youtube.com/channel/UCjnJwlSN4_FuoE-6RWX_Eaw youtube.com
  5. Trang About Us của Great Learning, ghi Mohan Lakhamraju là Founder and CEO (đọc ngày 13/11/2026): mygreatlearning.com/about-us mygreatlearning.com