Cách tốt nhất để launch startup

1. Đừng nghĩ quá nhiều về lần launch đầu tiên

Đây là một bài trong Startup School của Y Combinator. Người trình bày là Kat Mañalac, theo mô tả video là trưởng nhóm Outreach của YC, người tư vấn cho các founder giai đoạn đầu về chuyện launch trong suốt mỗi batch của YC. Kat mở đầu bằng việc giới thiệu chị là Head of Outreach tại Y Combinator. Theo lời chị (video đăng ngày 09/02/2023), chị đã ở YC khoảng chín năm, nghĩa là chị đã thấy hơn 3.500 công ty đi qua chương trình và launch. Ở YC, một trong những việc nhóm của chị làm là giúp các công ty với lần launch đầu tiên của họ.

Hôm nay, chị muốn thay đổi cách bạn nghĩ về việc launch. Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), phần lớn founder nghĩ quá nhiều về lần launch đầu tiên. Họ nghĩ rằng mình chỉ có một phát duy nhất để launch sản phẩm ra công chúng, rằng thông điệp phải hoàn hảo, nếu không thì sẽ chẳng ai mua, dùng hay đầu tư vào sản phẩm của họ nữa. Chị nói chuyện liên tục với những founder chuẩn bị lần launch của mình một cách đầy yêu thương trong nhiều tháng trời.

Nhưng theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), nếu bạn giống phần lớn các startup, bạn sẽ launch một thứ gì đó và chẳng ai quan tâm. Và nếu bạn mất sáu tháng mới đưa được phiên bản đầu tiên của sản phẩm đến trước mặt bất kỳ ai, startup của bạn có thể đã chết trước khi bạn có cơ hội launch lần nữa.

Vì vậy, cùng tinh thần với "always be shipping" (lúc nào cũng ship), chị muốn bạn nghĩ về launch như một việc bạn làm liên tục (video đăng ngày 09/02/2023). Kat nói hôm nay chị sẽ nói ba chuyện: thứ nhất là khi nào nên launch và vì sao; thứ hai là đi qua một số câu mô tả công ty một dòng (one-line description) mạnh, trong đó có vài câu chị lấy từ cộng đồng Startup School; và thứ ba là các kiểu launch bạn có thể làm trong thời gian tham gia Startup School.

2. Khi nào nên launch: càng sớm càng tốt

Trước hết, rất nhiều người hỏi: khi nào tôi nên launch? Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), câu trả lời là ASAP, càng sớm càng tốt. Có lẽ là ngay bây giờ.

Vì sao? Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), founder rất giỏi tự lừa dối bản thân. Nhiều người trong số các bạn có niềm tin rất mạnh vào thứ mình đang build. Điều đó tốt, founder cần niềm tin ấy. Nhưng nhiều người trong các bạn có những hình dung mạnh mẽ nhưng mang tính lý thuyết về cách mình sẽ giải quyết một vấn đề và cách mọi người sẽ tương tác với thứ mình build.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), đưa sản phẩm ra ngoài, ngay cả khi nó còn ở trạng thái sơ khai, sẽ giúp bạn xác định xem mình có đang giải quyết một vấn đề đủ lớn hay không: lớn đến mức có người sẵn sàng trả tiền cho bạn hoặc dùng bạn, ngay cả khi sản phẩm còn rất thô.

3. Điều tệ nhất có thể xảy ra, và Airbnb launch ba lần

Vậy nếu bạn launch quá sớm, kịch bản tệ nhất là gì? Kat liệt kê (video đăng ngày 09/02/2023): mọi người có thể nghĩ sản phẩm xấu, hoặc dở tệ. Nhà đầu tư có thể nghe nói về sản phẩm trước khi nó sẵn sàng. Đối thủ có thể nhìn thấy nó. Hoặc tệ hơn, chẳng ai nhìn thấy nó, hoặc chẳng ai quan tâm.

Và theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), như thế cũng không sao. Cứ launch lại. Airbnb đã launch ba lần trước khi họ thật sự bắt đầu có user. Launch mà chẳng ai quan tâm thì cảm giác rất tệ. Nhưng đó không phải lý do để bỏ cuộc. Đó là lý do để cải tiến (iterate) và launch lại.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023): launch rồi cải tiến. Launch rồi cải tiến, cho tới khi bạn có một nhóm user nòng cốt thật sự yêu bạn.

4. Một nhóm nhỏ user thật sự yêu sản phẩm

Kat dẫn lời Paul Buchheit, người tạo ra Gmail và là group partner lâu năm ở YC. Theo lời Kat (video đăng ngày 09/02/2023), Paul từng nói: làm cho một vài người thật sự hạnh phúc thì tốt hơn là làm cho rất nhiều người chỉ hạnh phúc một nửa.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), giai đoạn đầu, miễn là bạn đã làm ra một thứ mà một vài user cực kỳ yêu thích, bạn đang đi đúng hướng. Có được dù chỉ một nhúm user thật sự yêu những gì bạn đang làm sẽ tốt cho tinh thần của bạn. Và nó sẽ giúp bạn tìm ra mình nên tập trung vào đâu.

Những câu hỏi Kat gợi ý tự đặt ra (video đăng ngày 09/02/2023): điều gì ở sản phẩm khiến họ yêu nó? Làm sao bạn làm thêm được nhiều điều đó hơn? Bạn có thể tìm thêm những user yêu đúng kiểu việc bạn đang làm ở đâu?

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), nếu bạn có một nhóm user nòng cốt, dù chỉ 10 user thật sự yêu bạn, thì việc bạn phải làm chỉ là mở rộng con số đó. Có thể sẽ mất một thời gian. Nhưng nếu bạn cứ tiếp tục theo kiểu con gián ("cockroach style"), cuối cùng bạn có thể thắng.

5. Pitch một câu: rõ ràng là nền móng để tăng trưởng

Sau khi đã xác định rằng ai cũng nên launch, Kat chuyển sang một thứ mà theo chị (video đăng ngày 09/02/2023) mỗi người đều cần có trước khi launch: một câu pitch một câu thật mạnh. Để tạo ra nó, bạn cần sự rõ ràng về tầm nhìn.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), ở YC, chị và các đồng nghiệp tin rằng những người đã suy nghĩ thấu đáo về một ý tưởng có thể giải thích nó một cách rõ ràng và ngắn gọn. Họ dùng ít chữ hơn. Họ có thể giải thích những khái niệm phức tạp theo cách mà một đứa trẻ năm tuổi cũng hiểu được.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), có một ý tưởng rõ ràng là quan trọng, vì một ý tưởng rõ ràng là nền móng tốt nhất cho tăng trưởng. Những công ty và phong trào giỏi nhất tăng trưởng tự nhiên nhờ truyền miệng (word of mouth). Và đó là tin tốt, vì tăng trưởng nhờ truyền miệng là cách tăng trưởng rẻ nhất. Nếu bạn nghĩ lại lần đầu tiên mình nghe về một thứ như TikTok hay Slack, nhiều khả năng bạn đã nghe từ một người bạn hoặc một đồng nghiệp.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), nói về việc mình làm một cách rõ ràng và ngắn gọn sẽ là một trong những việc quan trọng nhất của bạn với tư cách founder. Đó là kỹ năng bạn cần để thuyết phục co-founder tiềm năng, nhà đầu tư, user, nhân viên, và cuối cùng, hy vọng là cả cổ đông, tin vào bạn. Đó cũng là kỹ năng bạn cần để tăng trưởng.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), để tăng trưởng, bạn cần khiến tất cả những nhóm người này nói về bạn để giúp bạn lan truyền. Vì thế cần làm cho bất kỳ ai, ông của bạn hay người bạn gặp ở sân bay, cũng dễ dàng nói về việc bạn đang làm, để tiếng tăm về bạn lan đi theo kiểu viral. Khi mọi người ngồi vào bàn ăn tối, họ nên nói về bạn và công ty của bạn.

Và theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), lúc đầu bạn không cần phải giỏi nói về công ty mình một cách tự nhiên. Một số founder ở YC phải mất nhiều tháng mới thấy thoải mái khi làm việc này.

6. Nói "cái gì" trước "vì sao": ví dụ Pave

Kat chia sẻ cách YC nghĩ về việc đưa ra một mô tả ngắn, dễ nhớ cho công ty. Đầu tiên, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), YC khuyên hãy mở đầu bằng cái gì (what), không phải bằng vì sao (why). Điều này có vẻ ngược đời, vì chúng ta thường kể chuyện theo trình tự thời gian. Bắt đầu bằng chuyện bạn đã phát hiện ra vấn đề mình đang giải quyết như thế nào và vì sao nó quan trọng là điều rất tự nhiên.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), một lý do khiến nhiều người làm vậy là vì các bạn đều là những người rất tham vọng và muốn giải quyết những vấn đề lớn. Điều đó thật tuyệt, và founder cần tham vọng ấy. Nhưng khi bạn chỉ có một khoảng thời gian giới hạn với ai đó, điều quan trọng là phải cho họ bối cảnh ngay từ đầu. Vì vậy hãy bắt đầu bằng tên công ty và việc bạn làm. Không cần dựng vấn đề lên trước. Cứ đi thẳng vào vấn đề.

Kat lấy một ví dụ thật từ hồ sơ đăng ký YC của một công ty tên là Pave. Theo chị (video đăng ngày 09/02/2023), nếu họ bắt đầu bằng lý do mình build công ty này, họ sẽ nói đại loại: rất nhiều bạn bè của tôi cực kỳ bối rối về quyền chọn cổ phiếu (stock options) của họ, và tôi bực mình khi thấy họ căng thẳng thế nào mỗi khi nghĩ về chúng.

Nhưng theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), trước khi kể cho chị nghe câu chuyện đằng sau, một lần nữa, hãy bắt đầu bằng một câu cho chị biết bạn đang build cái gì trước đã. Báo chí, nhà đầu tư, và cả các founder khác bị pitch hàng chục lần mỗi ngày, chắc chắn là mỗi tuần, và họ có khoảng chú ý đặc biệt ngắn.

Đây là mô tả thật của Pave, theo lời Kat: Pave giúp các công ty lập kế hoạch, truyền đạt và benchmark chế độ lương thưởng (compensation) theo thời gian thực. Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), đây là một mô tả thẳng thắn về việc họ đang build gì và build cho ai. Họ đang build công cụ để làm cho lương thưởng minh bạch hơn cho các công ty và nhân viên của họ. Hy vọng là người bạn đang nói chuyện sẽ hỏi thêm, và khi đó bạn mới đi tới phần "vì sao".

7. Không jargon, không lan man: Indy Cloud và Airbnb

Sai lầm thứ hai founder hay mắc, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), là nhồi thật nhiều ngôn ngữ marketing vô nghĩa vào câu pitch. Chị dẫn một tweet của Garry Tan: jargon vô nghĩa là vấn đề số một mà anh ấy tốn thời gian chống lại khi giúp các startup.

Rồi Kat đưa ra mô tả thật của một công ty, và nói rõ đây không phải công ty của Startup School hay công ty YC: "Indy Cloud is a know-how and synergy platform" (Indy Cloud là một nền tảng know-how và synergy). Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023): đừng nói những thứ vớ vẩn kiểu này. Câu đó chứa đúng không chút thông tin nào về việc bạn thực sự làm.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), khi bạn mô tả công ty của mình, người nghe nên có chút hình dung về việc họ sẽ phải build gì để tái tạo lại thứ bạn đang nói. Một "know-how synergy platform" có thể là bất cứ thứ gì. Nó có thể là một công ty ed tech cộng tác, hoặc một marketplace cho chuyên gia. Bạn hoàn toàn không biết mình phải build gì để tái tạo lại một "know-how synergy platform".

Một sai lầm khác của founder, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), là nói lan man. Họ cứ nói mãi, nói mãi. Đừng làm vậy: người bạn đang nói chuyện sẽ đã ngừng nghe từ lâu.

Đây là mô tả thật mà Airbnb dùng trong hồ sơ đăng ký YC của họ, theo lời Kat: "We built the first online marketplace that lets travelers book rooms with locals instead of hotels" (chúng tôi đã build marketplace online đầu tiên cho phép khách du lịch đặt phòng ở nhà người dân địa phương thay vì khách sạn). Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), đây là một mô tả chặt chẽ. Nó mô tả vấn đề họ đang giải quyết và họ giải quyết nó cho ai.

8. Hai mô tả lấy từ diễn đàn Startup School

Kat lấy một mô tả từ diễn đàn Startup School: OpenQ, "Find and talk to your target B2B users fast" (tìm và nói chuyện nhanh với những user B2B mục tiêu của bạn). Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), một lần nữa, họ cho bạn biết vấn đề họ giải quyết và giải quyết cho ai: họ giúp các công ty B2B dễ dàng tiếp cận khách hàng tiềm năng. Và bạn có thể phần nào hình dung mình sẽ phải build gì để tái tạo thứ họ đang làm.

Một ví dụ khác Kat lấy từ diễn đàn Startup School là một công ty mà chị khen là có cái tên khéo, với câu mô tả "Adaptive ML-Driven Mental Health for Your Team" (sức khoẻ tinh thần thích ứng, dựa trên ML, cho team của bạn). Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), chị hiểu đây là gì: những công cụ sức khoẻ tinh thần số để giúp team của bạn đối phó với căng thẳng và kiệt sức (burnout).

Nhưng theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), bạn có thể mài giũa câu này thêm một chút. Nếu bạn đưa nó cho khách hàng tiềm năng, chị nghĩ họ sẽ ít quan tâm tới việc sản phẩm chạy bằng ML, mà quan tâm hơn tới việc nó là liệu pháp số được cá nhân hoá. Vì vậy chị sẽ đổi nó thành: các chương trình liệu pháp số cá nhân hoá cho team của bạn ("personalized digital therapy programs for your team").

9. Khi nào dùng được cấu trúc "X for Y"

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), có người hỏi chị liệu cấu trúc "X for Y" có quá sáo mòn để mô tả công ty hay không. Và thành thật mà nói, những cụm như "Uber for X" hay "Airbnb for X" đã bị dùng hơi quá đà. Chị muốn nhấn mạnh rằng tất cả các bạn nên có một câu mô tả một dòng không dùng cấu trúc X for Y. Nhưng cấu trúc X for Y vẫn có thể dùng trong một số trường hợp.

Ví dụ, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), Payze, một công ty cựu thành viên YC, có thể tự mô tả là "Stripe cho các nước thuộc Liên Xô cũ". Nhưng họ cũng có thể mô tả mình là dịch vụ xử lý thanh toán (payment processing) cho các nước thuộc Liên Xô cũ.

Vậy khi nào thì dùng cấu trúc X for Y là ổn? Quay lại Payze, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), nếu các founder đang nói chuyện với người ở Silicon Valley, chẳng hạn nhà đầu tư hoặc báo chí, thì có thể hợp lý. Bạn có thể dùng phép so sánh X for Y nếu nó thật sự là cách tốt nhất để vẽ ra rất nhanh một bức tranh về thứ bạn đang build.

Nếu chọn cấu trúc này, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), bạn cần ba thành phần. Thứ nhất, X phải là một cái tên ai cũng biết (household name). Thứ hai, phải tương đối rõ vì sao Y có thể cần X. Và thứ ba, Y phải là một thị trường khổng lồ.

Kat kể một công ty YC từng tự mô tả lúc đầu là "Buffer for Snapchat". Theo chị (video đăng ngày 09/02/2023), dù Buffer đang làm ăn tốt, đó không phải công ty mà ai cũng biết. Khi đọc mô tả này trong hồ sơ YC của họ, chị đã phải lên Google tìm Buffer là gì. Trong trường hợp như vậy, bạn nên mô tả vấn đề mình đang giải quyết thì hơn.

Còn đây là một ví dụ X for Y từ cộng đồng Startup School mà Kat thấy là ổn: Harkalive là "Airbnb for dance and movement classes", Airbnb cho các lớp nhảy và vận động. Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), câu này vẽ ra rất nhanh Harkalive là gì. Nhưng thành thật mà nói, bạn cũng có thể nói dễ dàng không kém rằng Harkalive là một marketplace cho các lớp nhảy và vận động.

Tổng kết lại, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), những câu một dòng tốt nhất thì mang tính mô tả: chúng mô tả việc bạn làm, vấn đề, và bạn giải quyết nó cho ai. Chúng mang giọng trò chuyện và không dùng jargon hay ngôn ngữ marketing. Và chúng không có phần dẫn dắt dài dòng: ngắn gọn, súc tích, đơn giản.

10. Vì sao nên launch liên tục

Giờ bạn đã biết cần gì cho một câu pitch một câu tốt, Kat chuyển sang chuyện vì sao bạn nên launch liên tục, ngay cả trước khi có một sản phẩm chạy đầy đủ. Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), launch sớm cho bạn cơ hội luyện tập và mài giũa ý tưởng. Bạn có thể A/B test ý tưởng hoặc thông điệp trên người khác, và có dịp xem mọi người phản ứng thế nào với nó.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), khi đã có sản phẩm, launch qua những kênh khác nhau sẽ cho bạn cơ hội xem mọi người phản ứng thế nào với chính sản phẩm. Launch trên nhiều kênh cũng giúp bạn xác định liệu mình có đang nói chuyện với đúng user hay không, vì các kênh khác nhau tự nhiên sẽ tiếp cận những nhóm người khác nhau.

11. Silent launch: một landing page tối thiểu

Kat đi qua các kiểu launch bạn có thể làm ở giai đoạn đầu, mỗi kiểu một chút. Kiểu đầu tiên là silent launch (launch lặng lẽ). Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), đây là việc mỗi người trong các bạn nên làm khi đang tham gia Startup School. Chị kể rằng trong hôm chị nói bài này, chị đã bấm thử vào 10 công ty Startup School ngẫu nhiên, và chỉ một nửa trong số đó có landing page.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), bạn không cần gì cầu kỳ. Tối thiểu bạn cần:

• một tên miền (domain name) (theo Kat, video đăng ngày 09/02/2023);
• tên công ty (theo Kat, video đăng ngày 09/02/2023);
• một câu mô tả ngắn (theo Kat, video đăng ngày 09/02/2023);
• một cách để user liên hệ với bạn (theo Kat, video đăng ngày 09/02/2023);
• và một lời kêu gọi hành động (call to action), ví dụ đăng ký nhận bản tin, hoặc đăng ký để được báo khi sản phẩm launch (theo Kat, video đăng ngày 09/02/2023).

Kat đưa ra ví dụ landing page của một công ty Startup School. Theo chị (video đăng ngày 09/02/2023), trang có tên miền, tên công ty, một câu mô tả ngắn và một call to action: đăng ký vào danh sách chờ (waitlist). Và đó là tất cả những gì bạn thật sự cần.

12. Launch cho bạn bè và gia đình

Kiểu launch tiếp theo là launch cho bạn bè và gia đình. Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), ngay cả khi bạn mới ở giai đoạn ý tưởng, bạn vẫn có thể thử câu pitch một đến hai câu của mình với bạn bè và gia đình. Và khi đã có MVP, bạn nên làm một lần launch cho bạn bè và gia đình càng nhanh càng tốt.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), trong những ngày đầu tiên, Reddit được chia sẻ giữa các founder của batch YC đầu tiên. Chị đã dùng Wayback Machine để tìm phiên bản sớm nhất của Reddit mà chị tìm được, từ năm 2005. Đó là từ trước cả khi họ gọi upvote là upvote.

Lời khuyên của Kat (video đăng ngày 09/02/2023): chia sẻ sản phẩm với bạn bè và gia đình, xem họ dùng sản phẩm, và xin họ feedback. Nhưng có một điều về kiểu launch này: đừng ở lại giai đoạn này quá lâu, vì bạn bè và gia đình có thể không phải user lý tưởng cho thứ bạn đang build. Và đôi khi feedback của họ sẽ không hữu ích bằng feedback của một user thật.

13. Launch tới người lạ: DoorDash nói chuyện với 200 chủ cửa hàng

Kiểu launch tiếp theo là launch tới người lạ. Kat chia sẻ MVP của DoorDash, phiên bản đầu tiên của trang DoorDash. Theo câu chuyện Kat kể (video đăng ngày 09/02/2023), khi mới bắt đầu, các founder đang build những thứ khác: công nghệ cho chủ doanh nghiệp nhỏ. Vì thế họ bắt đầu tìm tới các chủ cửa hàng để xin feedback.

Họ dành nhiều thời gian nói chuyện với một quản lý cửa hàng, người quản lý một tiệm bánh macaron ở trung tâm Palo Alto. Qua những cuộc nói chuyện đó, họ nhận ra app mình đang build thật ra không giải quyết vấn đề nào của chị ấy. Nhưng đúng lúc họ sắp ra về, chị ấy nói: này, có một thứ tôi muốn cho các anh xem. Đó là một cuốn sổ dày với hàng trang đơn giao hàng. Chị ấy nói: cái này làm tôi phát điên. Tôi không có tài xế nào để giao chúng, và tôi là người tự đi giao tất cả (theo Kat, video đăng ngày 09/02/2023).

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), trong vài tuần sau đó, các founder đã phỏng vấn hơn 200 chủ doanh nghiệp nhỏ khắp vùng Bay Area, và họ cứ nghe đi nghe lại cùng một vấn đề: giao hàng rất khổ. Sau khi đã thu thập đủ thông tin, họ build cái này, MVP của họ, chỉ trong vài giờ.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), nếu họ chờ quá lâu mới lấy feedback trực tiếp từ khách hàng, họ có thể đã mất nhiều thời gian hơn rất nhiều, sáu tháng hoặc hơn, để build ra một giải pháp sai cho các chủ doanh nghiệp nhỏ.

Vì vậy Kat khuyên (video đăng ngày 09/02/2023): hãy ra ngoài, ngay cả khi điều đó làm bạn hơi không thoải mái, và bắt đầu nói chuyện với khách hàng tiềm năng càng sớm càng tốt. Làm như DoorDash đã làm: nói chuyện với 200 người.

14. Launch trong online community: Bookface, Hacker News và Robinhood

Kiểu tiếp theo là một trong những cách launch Kat thích nhất: launch qua các online community. Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), bạn nên lên kế hoạch một lần launch cho từng community mà bạn là thành viên.

Ví dụ, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), khi một công ty đi qua YC, họ có lựa chọn launch trên Bookface trước khi launch ra công chúng. Bookface là nền tảng nội bộ của YC dành cho founder, giống như Facebook gặp LinkedIn gặp Quora, tất cả dành cho founder YC. Tính tới lúc video đăng (09/02/2023), theo Kat có hơn 6.000 founder trên Bookface.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), với nhiều công ty trong YC, đây là cách tốt để có những user đầu tiên và feedback sớm. Và đó là một cách launch khá ít rủi ro, vì bạn launch trước một community thân thiện gồm các founder khác. Có vô số ví dụ về những công ty đã launch và có được những khách hàng đầu tiên, hoặc nghìn khách hàng đầu tiên, nhờ các online community.

Một community khác mà bạn tiếp cận được là Hacker News. Hacker News có một mục gọi là Show HN. Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), rất nhiều cựu thành viên YC, ví dụ Dropbox và GitLab, cùng hàng trăm công ty khác, đã launch trên Hacker News.

Robinhood là một ví dụ khác về công ty đã launch thành công trên HN. Theo câu chuyện Kat kể (video đăng ngày 09/02/2023), hồi tháng 12/2013, họ có một trang web rất đơn giản, và tất cả những gì trang ghi là: giao dịch không mất phí hoa hồng (commission-free trading), đừng trả tới 10 đô mỗi lần giao dịch nữa. Lúc đó, trang chỉ có một nút cho phép bạn vào waitlist. Waitlist sẽ cho bạn thấy có bao nhiêu người đứng trước bạn trong hàng và bao nhiêu người đứng sau.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), hôm đó là một tối thứ Sáu, và họ đang làm cái waitlist này để chuẩn bị cho một lần launch dự định vào tuần sau. Thế rồi một người hoàn toàn ngẫu nhiên đăng họ lên HN, và bùm: họ lên vị trí số một trên HN, có được 10.000 lượt đăng ký ngay ngày đầu, rồi hơn 50.000 trong tuần tiếp theo.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), mỗi community một khác. Chúng có giọng điệu, đối tượng và mối quan tâm khác nhau. Hãy launch ở những community mà bạn thật sự, thật sự gắn bó. Hãy chân thật (be authentic). Đừng sa đà vào quá nhiều ngôn ngữ marketing và quảng bá, vì theo chị, dạo này người ta cứ thấy thứ đó là tắt ngay. Hãy tìm hiểu kỹ, nắm được điều gì sẽ khiến thành viên của community đó quan tâm tới việc bạn đang làm.

15. Có mặt ở mọi nơi, pre-order và waitlist

Kat nói không có thời gian để đi sâu vào những kiểu launch tiếp theo, nhưng chị muốn lướt qua chúng và chia sẻ vài tài liệu và những thứ chị mới tìm thấy (video đăng ngày 09/02/2023).

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), trong một buổi Q&A mà YC làm với các founder của Replit vài tuần trước đó, các bạn đã hỏi Amjad và Haya: làm sao các bạn có được những user đầu tiên? Và họ trả lời: bạn phải có mặt ở mọi nơi, Hacker News, Twitter, Reddit, vân vân.

Kat chia sẻ một thread mà Kathryn Cross, cựu thành viên YC, đăng trên Twitter về việc xây community của chị ấy trên TikTok. Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), Anja Health, công ty của Kathryn, giúp các bậc cha mẹ trữ đông dây rốn và nhau thai của em bé để lấy tế bào gốc. Kathryn viết thread này về việc chị ấy cam kết đăng TikTok để bắt đầu xây một community trước khi công ty launch. Và chỉ trong một tháng, chị ấy đạt 10.000 follower. Kathryn chia sẻ thread này với các mẹo xây community trên TikTok.

Tất nhiên còn có pre-order launch (launch nhận đặt trước). Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), nếu bạn làm phần cứng hoặc sản phẩm vật lý, bạn có thể chạy một chiến dịch pre-order trên một nền tảng như Kickstarter hay Indiegogo. Chuẩn bị cho một lần pre-order launch, thành thật mà nói, có thể là cả một bài thuyết trình riêng.

Và thành thật mà nói, theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), tính đến lúc video đăng, người ta hoài nghi về crowdfunding và pre-order hơn một chút so với, ví dụ, năm năm trước. Vì vậy đáng để cân nhắc xem nó có phải là lựa chọn đúng cho công ty bạn không. Kat nhắc rằng ShipBob, một cựu thành viên YC, đã viết một hướng dẫn về pre-order nói về việc vì sao bạn nên hoặc không nên làm kiểu chiến dịch này. Theo chị, trên mạng cũng có nhiều hướng dẫn tốt dẫn bạn qua các chiến dịch pre-order và cách chuẩn bị cho chúng.

Và rồi có waitlist launch (launch bằng danh sách chờ). Kat nhắc lại ví dụ rất hay của Robinhood ở trên, và theo chị (video đăng ngày 09/02/2023) còn có những ví dụ khác như Superhuman đã launch thành công với một waitlist.

Một lưu ý của Kat về waitlist launch (video đăng ngày 09/02/2023): bạn càng chờ lâu mới launch sản phẩm thật, và càng chờ lâu mới onboard mọi người, thì càng khó chuyển đổi (convert) người trong waitlist. Vì vậy xin đừng ngồi giữ waitlist quá lâu.

16. Vì sao không nói về press, và tự xây community của mình

Vậy vì sao bài này không nói gì về báo chí (press)? Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), vào thời điểm đó, nếu bạn là một công ty giai đoạn đầu chưa gọi vốn được, chẳng hạn, khoảng một triệu đô trở lên, thì sẽ cực kỳ khó có được bài báo về mình, ít nhất là ở Mỹ.

Nhưng theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), ngay cả khi bạn có được bài báo, đó cũng không phải viên đạn bạc. Nó không phải cách scale được để có user. Nó có thể giúp bạn xuất hiện trước mặt một số user và nhà đầu tư đầu tiên. Nhưng không thể trông vào press cho tăng trưởng bền vững. Nó sẽ không đưa bạn tới product market fit. Vì vậy đừng dành quá nhiều thời gian trong Startup School để lo chuyện lên báo.

Điều Kat muốn nhấn mạnh (video đăng ngày 09/02/2023) là trong lúc tham gia Startup School, bạn nên bắt đầu xây community của riêng mình. Nó có thể đơn giản như lập một danh sách email những người ủng hộ bạn và tìm cách gắn kết họ một cách thường xuyên. Bạn có thể ngạc nhiên về những ai đọc email đó và xuất hiện để giúp bạn.

Theo Kat (video đăng ngày 09/02/2023), về sau, mỗi lần bạn ra một sản phẩm mới hay một tính năng mới, bạn có thể dùng tất cả những kênh này để launch lại trên đó. Theo chị, Stripe xưa nay luôn giỏi gắn kết với community mỗi lần một sản phẩm mới launch: họ viết blog về nó, các founder lên Hacker News và nói chuyện với community HN, họ lan truyền trên mạng xã hội, và họ pitch báo chí. Kat gọi Stripe là bậc thầy về launch hết lần này tới lần khác.

Để tổng kết, Kat muốn bạn thôi nghĩ về launch như chỉ một khoảnh khắc. Nếu bạn launch mà chẳng ai để ý, hãy làm như Airbnb: launch lại, hết lần này tới lần khác (video đăng ngày 09/02/2023).