Bức tranh startup năm 2026: từ bit sang nguyên tử, solo founder và doanh thu nhanh hơn

1. Mở đầu: hai con số gây sốc từ các batch YC

Đây là một tập của The Lightcone trên kênh Y Combinator, với bốn host Garry Tan, Jared Friedman, Diana Hu và Harj Taggar. Garry Tan là President & CEO của Y Combinator (theo thẻ tên trong video đăng ngày 17/09/2026).

Tập mở bằng vài câu của Garry. Nói thẳng ra, một số founder mạnh mẽ và "badass" nhất mà anh và các đồng nghiệp thấy gần đây có thể ở cuối độ tuổi 30, 40, thậm chí 50; có một sự trỗi dậy trở lại của founder có kinh nghiệm. Rất nhiều người nói họ muốn trở thành "YC cho solo founder", nhưng hóa ra chính YC là YC cho solo founder. Và thật là một khoảnh khắc kỳ lạ trong lịch sử: bạn thức dậy vào buổi sáng, nối một model mới vào, và những thứ mà chỉ một tháng trước bạn còn đang hỏi "sao nó không chạy?" bỗng nhiên chạy được (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Garry chào mừng người xem trở lại với một tập mới của The Lightcone. Ở YC, anh và các đồng nghiệp làm việc với hàng nghìn founder mỗi năm, nghĩa là cả nhóm bắt đầu thấy nhiều thứ trước khi chúng trở nên hiển nhiên. Hôm nay nhóm muốn chia sẻ một phần những điều đó: state of the art là gì, điều gì sắp tới, và bạn, người builder, nên biết gì. Rồi anh mời Diana, người có vài điều muốn chia sẻ (video đăng ngày 17/09/2026).

Diana kể nhóm đã làm một phân tích nhỏ trên tất cả các công ty YC nhận vào trong khoảng 12 đến 18 tháng qua, và có vài con số khá gây sốc. Một trong những con số lớn là tỷ lệ công ty hard tech trong batch: nó đã đi từ 8% lên 20%. Có nhiều lý do bên dưới, và nhóm sẽ đi sâu vào đó (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Con số thứ hai là tốc độ tăng trưởng của các công ty, và tác động của YC lên các công ty, đã tăng tốc. Công ty YC trung vị lúc được nhận có doanh thu bằng 0: chưa có doanh thu, chưa có sản phẩm. Trước đây, tới cuối batch, các công ty đạt doanh thu trung vị khoảng 8K. Giờ đây con số trung vị là 20.000 doanh thu mỗi tháng, so với 8K trước kia. Theo Diana, đó là hai điểm hàng đầu để cả nhóm đào sâu (video đăng ngày 17/09/2026).

2. Hard tech theo từng mảng, và cứ sáu founder có một người có bằng PhD

Jared đề nghị đào vào hard tech trước: đó là những công ty nào, và điều gì đang đẩy chúng lên? Garry chen một câu: đó là những thứ thật sự chạm vào nguyên tử, không chỉ là bit. Jared quay sang Diana: chị có bảng chia theo từng mảng của các công ty hard tech, đúng không (video đăng ngày 17/09/2026)?

Diana đi qua từng mảng (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026):

• Robotics là một mảng lớn: từ 1% batch lên khoảng 6%, 7% batch (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).
• Industrial manufacturing, tức xây dựng sản xuất trở lại ở Mỹ, là một xu hướng rất lớn: từ khoảng 4% lên 10% batch (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).
• Defense cũng là một mảng lớn, và Diana nói cả nhóm đều đang làm việc với rất nhiều startup defense: từ khoảng 1,5% lên khoảng 5% batch (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).
• Nhu cầu compute mà thế giới đang bước vào cùng AI: nhiều công ty xây semiconductor stack hoặc photonics, từ khoảng 1% batch một năm trước lên gần 4% (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).
• Ngay dưới tầng compute là năng lượng: rất nhiều hạ tầng điện, cũng từ 1% lên gần 3% batch (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Diana, tất cả các con số trên khắp "stack nguyên tử vật lý" này đã tăng gấp ba tới gấp năm lần (video đăng ngày 17/09/2026).

Garry nghĩ đây là thời đại của máy móc. Như châm ngôn của YC, in trên áo thun, là "make something people want", và người ta chắc chắn đang muốn những thứ đó vào lúc này (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Diana thêm một yếu tố thú vị khác ở các công ty đi sâu vào nguyên tử: YC đang rót vốn cho nhiều founder kỹ thuật hơn, có chuyên môn sâu hơn bao giờ hết. Chị quay sang Jared, người có một con số vui về batch mùa hè hiện tại (video đăng ngày 17/09/2026).

Jared cho biết trong batch mùa hè hiện tại, cứ sáu founder thì có một người có bằng PhD, cao hơn rất nhiều so với trước đây. Lý do là nếu bạn làm thứ gì đó như silicon photonics, bạn có lẽ sẽ cần một nền tảng nghiên cứu khá mạnh. Nên YC đã rót vốn cho nhiều founder như vậy hơn, và theo anh, những founder này đang làm đặc biệt tốt, một cách không cân xứng (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

3. Vì sao AI làm hard tech dễ hơn

Garry nghĩ AGI đang khuếch đại điều này theo một cách rất cuốn hút và tuyệt vời. Trước đây bạn có thể nghĩ hard tech khó vì có chuỗi cung ứng, và thường có cả một phần mềm cực kỳ lớn đi kèm. Palmer Luckey đã nói nhiều về chuyện này khi nhắc tới Anduril. Có code gen nghĩa là bỗng nhiên ngay cả mọi thứ người ta làm ở Anduril cũng có thể diễn ra nhanh hơn rất, rất nhiều (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Garry, chỉ ba hay bốn năm trước, người ta còn nói kỹ sư phần mềm, những kỹ sư phần mềm hàng đầu, là một trong những "chất phản ứng giới hạn" để làm được phần cứng full stack thật sự hàng đầu. Điều đó ngày càng ít đúng. Bạn vẫn cần một hai người như vậy, hoặc một team nhỏ, nhưng không cần tuyển một nghìn kỹ sư giỏi để cạnh tranh với Google, Meta hay bất kỳ ai khác. Và điều đó thật sự thay đổi bài toán kinh tế (video đăng ngày 17/09/2026).

Jared nói đó mới là kịch bản lạc quan thật sự cho hard tech. Không chỉ là người ta đang ngại rót vốn vào các doanh nghiệp phần mềm, mà là những model siêu thông minh hiện có đang thật sự tăng tốc nghiên cứu khoa học, giúp startup có những đột phá nghiên cứu lớn hơn, sớm hơn. Vì vậy các công ty deep tech này sẽ thật sự vận hành tốt hơn (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

4. Xu hướng vĩ mô đầu tiên: không gian, và một thế hệ lớn lên cùng chiến tranh

Diana cho rằng có một yếu tố khác: về cơ bản có ba xu hướng vĩ mô đang đẩy tất cả sự tăng trưởng ở phía nguyên tử (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Xu hướng đầu tiên: việc thấy những công ty khổng lồ như SpaceX có một đợt IPO thành công như vậy đã tạo ra một thế hệ founder muốn build trong không gian. Có rất nhiều công ty đang build trên toàn bộ stack. Trong batch hiện tại, mùa hè 26, có Exosat, một công ty Diana và các đồng nghiệp làm cùng, đang cố build về cơ bản một giải pháp Starlink có chủ quyền. Một công ty khác chị làm cùng ở batch mùa đông 26 là Beyond Reach Labs, làm tấm pin mặt trời cho vệ tinh ngoài không gian. Nếu bạn hình dung những công ty như Starcloud muốn đặt các data center ngoài không gian, họ sẽ cần điện, nên đây là một giải pháp hiển nhiên (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Xu hướng vĩ mô thứ hai, theo Diana: hiện có một thế hệ founder đã lớn lên cùng chiến tranh. Chuyện đó đã ở ngay trung tâm sự chú ý, được nói tới rất nhiều trên mạng xã hội, và những người này muốn làm một điều gì đó (video đăng ngày 17/09/2026).

5. Defense: Icarus, 9 Mothers và cách làm mới

Garry kể hai trong số những công ty anh hào hứng nhất mà anh rót vốn trong vài batch gần đây: Icarus ở batch mùa thu năm ngoái và 9 Mothers ở batch mùa xuân vừa rồi. Cả hai đều làm defense (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Icarus đang làm một thứ giống như máy bay do thám U-2 chạy bằng năng lượng mặt trời, cho khả năng quan sát từ trên cao và có thể làm cả liên lạc, điều theo anh thật sự rất quan trọng. Tương lai của chiến tranh drone là có thể thật sự liên lạc được với drone của mình trên mặt đất và thấy chuyện gì đang diễn ra. Theo Garry, công ty đã đạt tới những hợp đồng bảy chữ số với Department of War mới (video đăng ngày 17/09/2026).

Cũng với chiến tranh drone, lực lượng Special Forces đang mua hệ thống chống drone của 9 Mothers. Về cơ bản đó là một tháp súng shotgun có CV (computer vision), nhưng theo Garry nó gần như là cách duy nhất để bảo vệ lực lượng đặc nhiệm ở sâu sau phòng tuyến địch. Đây là những người đã luyện tập năm này qua năm khác trong một lực lượng đặc biệt rất tinh nhuệ; nước Mỹ không có hàng nghìn người như vậy, mà chỉ có một nhóm rất, rất nhỏ. Nên bảo vệ họ khỏi thứ có thể chỉ là một cuộc tấn công bằng drone thông thường là chuyện sống còn với Department of War (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Garry, thật tuyệt khi thấy chính quyền mới tiếp cận defense theo một cách rất khác. Trước đây, nói thẳng ra, có rất nhiều sự "chiếm giữ" từ các defense prime lớn chỉ làm kiểu cost plus; họ tự coi mình là nhà tư vấn. Giờ được thấy những startup mới có thể tận dụng toàn bộ AI, toàn bộ công nghệ, toàn bộ những cách build mới để làm ra những thứ mà, nói thẳng ra, các defense prime không làm được, theo anh đó là một megatrend rất mạnh vào lúc này (video đăng ngày 17/09/2026).

6. Dual use và Nox Metals: kim loại ở tốc độ phần mềm

Diana nói điều đáng chú ý về defense là nó không chỉ gồm những giải pháp trọn gói bán cho chính phủ. Còn có cả một nhóm startup dual use, bán cho cả khu vực tư nhân lẫn chính phủ, và liên quan tới mọi thứ dọc chuỗi cung ứng: đưa sản xuất trở lại nước Mỹ, làm hàng theo yêu cầu. Chị quay sang Jared: anh có công ty Nox Metals, đúng không (video đăng ngày 17/09/2026)?

Jared xác nhận: Nox Metals đang đưa sản xuất kim loại trở lại nước Mỹ. Nước Mỹ phần lớn đã mất ngành kim loại, nó bị rỗng ruột trong vài thập kỷ qua, và không có kim loại thì không build được gì. Nên Nox Metals đang dựng lại chuỗi cung ứng kim loại của Mỹ, và làm việc đó ngay ở vùng trung tâm nước Mỹ, tại Detroit, nơi có rất nhiều nhà máy bỏ trống đã nằm im ở đó (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Harj nói Nox Metals là một ví dụ của xu hướng không chỉ là người ta làm công ty phần cứng, mà chính các công ty phần cứng đang tăng trưởng nhanh hơn bao giờ hết. Anh nhớ đã thấy một tweet của PG nói Nox Metals đang tăng trưởng ở tốc độ của phần mềm. Anh hỏi Jared có hiểu vì sao công ty lại tăng nhanh như vậy không (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Jared đưa ra một lý do: rất nhiều khách hàng của Nox Metals là những startup defense tech mới mọc lên, cần kim loại để build mọi thứ. Còn các nhà cung cấp hiện có là những doanh nghiệp già cỗi, uể oải, phần lớn do người lớn tuổi điều hành, không theo kịp tốc độ mà các startup defense tech mới muốn build (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Điều này làm Jared nhớ tới thời bùng nổ Web 2.0, những ngày đầu của YC: các startup mới thích mua từ những startup mới khác, những bên có thể di chuyển cùng tốc độ và làm việc ăn ý với họ. Như Stripe chẳng hạn: bạn có thể dùng một nhà cung cấp thanh toán thẻ kiểu cũ, nhưng làm việc với Stripe thì tốt hơn rất nhiều. Theo anh, Nox Metals đang trở thành thứ như vậy cho cả hệ sinh thái defense tech (video đăng ngày 17/09/2026).

7. Compute đang thành một bài toán hạ tầng vật lý

Diana chuyển sang xu hướng thứ ba: compute là một quá trình rất nặng về nguyên tử vật lý, để đưa các data center vào hoạt động thật nhanh, vì nhu cầu AI mà nhóm vẫn bàn đang tăng vọt (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Chị nêu một con số rất thú vị: giá GPU của NVIDIA, chẳng hạn giá theo giờ của một GPU A100, đang thật sự tăng lên, điều rất bất thường. Chị nói A100 tới giờ đã khá cũ. Một host xen vào: chúng khá cũ rồi. Diana nói giá vẫn tăng vì có quá nhiều nhu cầu mà không đủ nguồn cung compute (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Vì vậy có rất nhiều startup đang làm việc để đưa data center vào hoạt động: từ xây dựng mặt bằng, phần mềm để lên kế hoạch, cho tới việc thật sự build data center, rồi các giải pháp thú vị về cách cấp điện cho chúng, kết hợp năng lượng và pin. Có đủ loại startup như vậy, và đi xuống tận lõi silicon compute, có một số startup đang build silicon mới để làm lựa chọn thay thế cho NVIDIA (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Diana nhắc Lamb Labs, một công ty mà một người khác ở YC làm cùng, đang build bộ xử lý mới cho compute. Một công ty khác chị đang làm cùng trong batch này đang cố build một kiến trúc phần cứng tùy biến mới, dùng biểu diễn ternary cho model (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Lý do, theo Diana, là một xu hướng khá buồn cười lúc này: nhìn các kiến trúc NVIDIA từ A100 tới H100 và giờ là B300, mỗi thế hệ đều đang giảm độ chính xác số thực dấu phẩy động so với trước: từ FP32, xuống 16, 8, v.v. Hóa ra kiến trúc LLM không cần độ chính xác số thực đầy đủ. Garry xen vào: FP2 thậm chí còn dùng được phần nào. Diana đáp đúng vậy, đó chính là điều công ty kia đang cố làm (video đăng ngày 17/09/2026).

Diana quay sang Jared: anh có một công ty thú vị làm interconnect bằng photonics (video đăng ngày 17/09/2026).

Jared kể về Dipole Labs trong batch hiện tại, công ty đang thay thế các switch trong data center, về bản chất là hệ thống định tuyến giữa các GPU. Nếu GPU A muốn nói chuyện với GPU B, chúng nói qua một thiết bị gọi là switch. Các switch hiện nay là điện tử, và có một vấn đề: switch không theo kịp GPU. Tốc độ GPU cứ tăng, còn switch thì đang là nút thắt cổ chai cho nhiều data center ở nhiều loại workload khác nhau (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Vì vậy Dipole Labs đang build switch hoàn toàn quang học đầu tiên, nơi mọi thứ đều là photon từ GPU A tới tận GPU B. Theo Jared, nó sẽ nhanh hơn nhiều so với các switch điện tử đang dùng hiện nay (video đăng ngày 17/09/2026).

8. Robotics, khoảnh khắc ChatGPT và hard tech về cội nguồn

Diana nói động lực cuối cùng của toàn bộ cuộc dịch chuyển sang nguyên tử là robotics sẽ thành hiện thực. Có rất nhiều công ty xây cả stack xung quanh nó: từ vertical robotics trong những ngành cụ thể, hạ tầng để triển khai robot, tới bán dữ liệu cho các lab robotics mới. Vì có một cảm giác mà mọi người trong ngành đều thấy: chúng ta sẽ đi tới khoảnh khắc ChatGPT của robotics. Nó chưa hẳn tới, và chị nghĩ ngành đang tìm ra một scaling law mới cho nó (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Diana nói cả nhóm tin điều đó sẽ xảy ra. Với robotics, một nửa là AI và một nửa là phần cứng (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Harj kể sáng nay anh nghe, và đọc, rằng ngay cả Astra cũng là một bước nhảy lớn cho robotics. Anh quên tên benchmark, nhưng có một benchmark mà Fable có lẽ ở khoảng 10%, còn Astra cho thấy làm được khoảng 60 tới 70% các tác vụ (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Garry tiếp lời: bạn chỉ cần thức dậy thêm vài tuần nữa, lại một đột phá khác xảy ra, và chúng ta lại gần thêm một chút (video đăng ngày 17/09/2026).

Jared nói với anh, thấy hard tech trỗi dậy trở lại là điều rất tuyệt. YC đã rót vốn cho các công ty hard tech từ năm 2014, đó là lúc thật sự bắt đầu, nhưng trước đây rất khó để các công ty này gọi được vốn. Anh nhớ trước đợt trỗi dậy gần đây, YC rót vốn cho những thứ tuyệt vời mà cả nhóm rất hào hứng, như tên lửa, máy bay, chip, data center, rồi các VC chỉ đáp: "ồ, chúng tôi chỉ làm B2B SaaS". Mà một công ty như vậy thì rất khó tự bootstrap; bạn thật sự cần các nhà đầu tư vòng sau có thể tài trợ cho cả một quá trình xây dựng tốn vốn (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Nên theo Jared, thật tuyệt khi có vẻ như Silicon Valley, nơi về mặt lịch sử ngành venture được dựng lên để tài trợ hard tech, nhưng đã trôi xa khỏi nó trong một hai thập kỷ vì rót vốn cho các công ty SaaS quá có lời, giờ đang quay về cội nguồn (video đăng ngày 17/09/2026).

9. Nhà đầu tư, cổ phiếu SaaS và agent như khách hàng

Về chuyện các nhà đầu tư lại muốn làm hard tech, Harj nói anh chưa từng thấy điều gì xảy ra nhanh như vậy. Có vẻ nó diễn ra khá tức thì khi cổ phiếu SaaS đi xuống hồi đầu năm nay, lúc Claude Code đang bùng lên. Anh cảm giác nó xảy ra khoảng giữa batch mùa đông đầu năm, và tới demo day thì các nhà đầu tư đã quan tâm tới các công ty hard tech nhiều hơn rất nhiều; rồi xu hướng đó cứ thế lan rộng (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Nhưng theo Harj, cũng nên biết mặt bên kia: từ đó tới nay, rất nhiều cổ phiếu SaaS đã hồi phục và đang làm tốt hơn bao giờ hết. Salesforce là ví dụ điển hình. Anh nghĩ Snowflake gần đây, khoảng hai ngày trước, vừa có kết quả kinh doanh vượt xa kỳ vọng (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Dù vậy Harj vẫn nghĩ nhóm đang thấy những thay đổi thật. Rõ ràng phần mềm được build trong tương lai và thứ có giá trị sẽ khác; nó buộc phải khác. Một phần những gì đang thấy ở Salesforce là lập luận kinh điển về system of record đang thật sự diễn ra. Garry xen vào: các moat vẫn còn nguyên, vào lúc này (theo Harj và Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Harj đồng ý. Nếu bạn có một thứ mà agent dùng được, thứ đó thật sự có giá trị. Thậm chí, agent sẽ dùng phần mềm nhiều hơn con người rất nhiều, và điều đó có vẻ đang đẩy tăng trưởng của Salesforce. Nó đưa nhóm quay lại một xu hướng khác: nếu bạn coi agent là khách hàng của mình, làm ra thứ agent muốn, và phần mềm của bạn là thứ agent muốn dùng, thì đó có vẻ là đúng loại phần mềm (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

10. Cuộc chiến AI harness và ARC-AGI-3

Garry thấy Salesforce rất thú vị vì theo anh, công ty đã bắt đầu tung ra Slack AI harness của riêng mình. Anh nghĩ chúng ta đang ở ngay đầu của cuộc chiến AI harness tiếp theo: Codex muốn là nó, Claude Code muốn là nó, OpenCode có thể là nó, rồi Hermes. Có vẻ sẽ có cả một loạt, và nó sẽ không hẳn giống Browser Wars, nơi cuộc chiến trình duyệt có xu hướng dồn về một người thắng. Nhưng ai mà biết được (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Garry, Benioff có một lợi thế khá lớn: rất nhiều người và công ty "AI-pilled" nhất thế giới vẫn dùng Slack. Nếu harness nằm ngay trong đó, và nó là system of record cho cách mọi người cộng tác, bạn có một "mega data moat". Khi đó SaaS vẫn có thể có giá trị như nó từng được định giá, nếu những moat đó giữ được (video đăng ngày 17/09/2026).

Harj nhắc một tweet rất thú vị của Garry khoảng một tuần trước, về việc các công ty phần mềm, hay system of record, sẽ phải trở thành harness (video đăng ngày 17/09/2026).

Garry nói tweet đó về cơ bản là về Slack. Nếu bạn là một system of record, hoặc bạn sẽ bị "săn mồi": bạn ra một MCP, rồi có thể mất moat quanh dữ liệu, dữ liệu đi nơi khác, chuyển đổi trở nên cực kỳ dễ. Hoặc bạn phải trở thành một harness: là cách mọi người không chỉ đọc và ghi, mà thật sự làm việc bên trong system of record của bạn và lấy được nhiều giá trị nhất từ nó (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Harj thấy chuyện này hơi giống với các công ty model. Có một benchmark, Diana chen vào gọi tên là ARC-AGI v3, nơi model ChatGPT trước Astra làm không tốt lắm, nhưng sau đó người ta nói đó chỉ vì nó được cắm vào sai harness. Theo lời Harj, model cộng với harness mới cho ra kết quả (video đăng ngày 17/09/2026).

Garry thêm: với một harness tùy biến, người ta tuyên bố Astra đạt trên 90% trên ARC-AGI-3. Diana xác nhận, và nói vài tháng trước con số này còn ở mức hai chữ số thấp, một bước nhảy ấn tượng (video đăng ngày 17/09/2026).

Diana nói đó là một điểm rất hay về phần mềm: không phải phần mềm và SaaS đã chết như người ta nói trên Internet, mà nó đã biến đổi. Nhóm thật sự thấy điều này trong batch: tỷ lệ công ty được nhận làm kiểu full stack, end-to-end cho một công việc hay một tác vụ, đã đi từ chỉ 10% lên hơn 25% batch (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

11. Agent làm trọn công việc, doanh thu tăng nhanh hơn

Theo Diana, chuyện này gắn với việc thật sự làm công việc: agent làm công việc, chứ không chỉ là một point solution. SaaS kiểu cũ năm, tám năm trước chỉ là một point solution, và bạn cần một người vận hành phần mềm SaaS đó. Giờ thì nó tự chạy (video đăng ngày 17/09/2026).

Và trong batch, đây là chỗ nhóm thấy phần lớn tăng trưởng doanh thu. Diana nhắc lại con số: startup trung vị lúc vào YC có doanh thu bằng 0. Trước đây, tới cuối batch, con số đó khoảng 8K MRR; giờ là khoảng 20K MRR (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Garry xen vào: đó là một bước nhảy lớn, một bước nhảy không hề nhỏ cho con số trung vị, đúng không? Con số trung bình còn cao hơn nữa. Diana nói nó gắn với việc làm trọn công việc end-to-end, chẳng hạn làm phần việc của một môi giới bảo hiểm, thật sự làm khâu tiếp nhận bệnh nhân, làm trọn workflow end-to-end của, chẳng hạn, thanh toán y tế. Đó là những công ty đang tăng trưởng rất mạnh (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Diana thêm một yếu tố nữa: lúc này đã gần một năm kể từ khi agentic coding bắt đầu chạy được, từ Opus 4.5, và nhóm đang thấy những workflow này nở rộ hoàn toàn. Kết quả là về cơ bản người ta chỉ muốn công việc của mình được làm xong, và sẵn sàng mua phần mềm làm xong việc (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Jared nghĩ khi nghe những con số doanh thu tăng nhanh như vậy, một lời chê dễ dãi là có lẽ đó chỉ là cơn sốt AI, và các công ty chỉ đang chi tiền cho sản phẩm AI vì đó là việc "ngầu" nên làm. Công bằng mà nói, có lẽ có một phần như vậy (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Nhưng theo Jared, kịch bản lạc quan thật ra là điều nhóm đã nói từ khoảng hai năm trước, khi agent mới bắt đầu thành hiện tượng: các sản phẩm sẽ có giá trị hơn. Nếu chúng tự động hóa toàn bộ công việc, chúng sẽ có giá trị hơn một system of record theo dõi công việc mà không làm công việc, và vì vậy các công ty sẽ trả nhiều tiền hơn cho sản phẩm. Anh chắc chắn thấy điều đó ở các công ty anh làm cùng: họ tới gặp một công ty, và giá trị mang lại lớn tới mức các doanh nghiệp lớn sẵn sàng ký những tấm séc lớn từ rất, rất sớm (video đăng ngày 17/09/2026).

12. Juicebox: từ people search tới agent tuyển dụng

Harj kể một công ty anh thấy có hiệu ứng này là Juicebox, một công cụ tuyển dụng AI với tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc trong vài năm qua. Ban đầu, theo anh, về cơ bản nó là people search chạy bằng LLM: bạn gõ mô tả kiểu người bạn muốn tuyển, và nó kéo ra rất tốt những hồ sơ đáng để bạn liên hệ. Nhưng sau đó bạn vẫn phải tự đi liên hệ với từng người (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Gần đây Juicebox ra một sản phẩm agent đang thật sự cất cánh. Theo Harj, agent không chỉ tìm người, nó liên hệ với người đó, rồi bạn có thể lên lịch phỏng vấn và làm thêm nhiều việc khác. Có tiếng xen vào: nghe hay đấy (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Harj nói công ty đang thấy, tính trên từng account, doanh thu từ một khách hàng sẽ tăng gấp đôi hoặc gấp ba, vì khách hàng muốn ngày càng nhiều agent như vậy. Và anh không nghĩ nói nó đang tự động hóa công việc của recruiter là công bằng; nó chỉ đang thay đổi công việc đó (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Harj, recruiter vốn dĩ cũng không muốn làm cái việc rập khuôn là liên hệ tới khoảng 500 người. Thứ làm công việc recruiter cần kỹ năng hơn và thú vị hơn là chuyện culture fit: một cuộc phone screen đánh giá một người hợp văn hóa tới đâu sẽ rất khó để AI làm, cùng với yếu tố con người trong đó. Nên Juicebox thấy chính các recruiter thật sự rất hào hứng dùng agent, vì nó giải phóng họ để làm phần việc họ thấy là độc đáo của mình (video đăng ngày 17/09/2026).

13. Từ 0 lên bảy chữ số trong một batch, và các công ty bán dữ liệu cho lab

Diana nêu một con số gây sốc khác: các công ty thật sự tăng tốc ngay trong batch, chúng thật sự cất cánh. Một điều nhóm bắt đầu gặp năm nay mà chưa từng gặp trước đây là có những công ty đi từ 0 lên doanh thu bảy chữ số ngay trong batch, và đó là trong vòng ba tháng. Trước đây một công ty sẽ mất khoảng 18 tháng hoặc hơn mới tới được mức đó (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Diana, một phần là vì các công ty này đang giải quyết những vấn đề thật. Và nhờ agentic coding, họ build được những sản phẩm trưởng thành hơn nhiều. Những founder cực kỳ "AI-pilled" này chạy, chị ước chừng, 20 phiên coding agent để đạt độ trưởng thành sản phẩm đó (video đăng ngày 17/09/2026).

Jared nói còn một nhóm công ty nữa cũng đang tăng trưởng siêu nhanh gần đây: các công ty bán dữ liệu hoặc RL environment cho các lab. Đây có thể là chủ đề thú vị vì nhiều công ty này khá kín tiếng. Họ có động cơ để không nói ra mình đang làm tốt thế nào, khác với phần lớn các công ty thích nói về việc mình làm tốt ra sao. Nên anh nghĩ người ngoài có thể không nhận ra nhóm này đã lớn tới mức nào (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Khi YC rót vốn cho Scale năm 2016, theo Jared, đây là một ngách nhỏ xíu, thậm chí chưa phải một nhóm ngành. Ban đầu về cơ bản chỉ có Scale làm việc này. Rồi Mercor bắt đầu làm, rồi thêm vài công ty khác, và vài năm gần đây nó trở thành một nhóm ngành lớn. Nhóm vừa kéo số liệu: chỉ trong hai năm qua, YC đã rót vốn cho hơn một chục công ty, mỗi công ty kiếm hơn 10 triệu đô mỗi năm từ việc bán dữ liệu hoặc RL environment cho các lab (video đăng ngày 17/09/2026).

Có tiếng xen vào: trong nhiều trường hợp là hàng trăm triệu đô. Jared nhắc lại: trong nhiều trường hợp là hàng trăm triệu đô, và đây là những công ty mới chỉ vài năm tuổi. Garry nói thật lòng đó là tốc độ ra doanh thu khá nhanh; Jared gọi nó là "khá điên rồ" (video đăng ngày 17/09/2026).

Jared hỏi Garry có muốn nói về công ty nào không. Garry nhắc những cái tên lớn: AfterQuery và Datacurve, cả hai đều thật sự rất tốt. Còn có lẽ quá nhiều để kể tên, và thật lòng có những công ty có khi còn không muốn được nhắc tới, vì khi bạn có thứ đang chạy tốt, bạn gần như không muốn người khác biết (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Garry, chuyện này cũng khá tự nhiên để hiểu. Dữ liệu là một trong những chân của scaling law; người ta đã nói nhiều về compute, nhưng không có dữ liệu thì làm sao làm các model tốt hơn nhiều như vậy (video đăng ngày 17/09/2026)?

Garry thấy RL environment là chuyện thú vị, có rất nhiều thứ ở đó. Có rất nhiều tùy biến thuần túy cho từng use case cụ thể: chẳng hạn RL environment cho tài chính, và người ta có thể đi sâu vô tận vào đó. Nó cần một chút chuyên môn, rất nhiều khoa học máy tính, và một phần systems work. RL có vẻ là một trong những động cơ lớn; người ta có lẽ đang "benchmark maxing" hơi nhiều hơn mức nên làm, nhưng việc đó tốn tiền, và có vẻ nó sẽ ở lại trong cách các công ty model lớn tiếp cận vấn đề (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

14. Dữ liệu cho robotics: hợp đồng tám, chín chữ số

Diana nói theo các nguồn tin, các lab lớn đang chi khoảng một tỷ đô cho việc này. Đó không phải chuyện nhiều người biết, nhưng thật sự có một doanh nghiệp thật để build quanh nó. RL environment là dạng hiện tại, có những thứ với tác vụ dài hạn đang được dựng lên, và chị nghĩ nó cũng bắt đầu xuất hiện trong robotics (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Diana, các lab cũng muốn giải bài toán làm cho AI hoạt động trong thế giới vật lý, nên họ cần rất nhiều môi trường trong thế giới thật: dữ liệu egocentric, tele-op, các tác vụ robot. Đây đang nổi lên thành một nhóm dữ liệu lớn, nơi các lab ký những hợp đồng tám, chín chữ số với các công ty này. Trong batch có một số công ty làm mảng này và đã chốt được doanh thu (video đăng ngày 17/09/2026).

Diana kể vài ví dụ trong batch hiện tại, mùa hè 26 (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026):

• Praxis Robotics (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).
• Một công ty chị đang làm cùng, có một mạng lưới các địa điểm khắp thế giới nơi diễn ra sản xuất công nghiệp, và thu thập dữ liệu từ đó (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).
• Một công ty khác mà một người khác ở YC làm cùng, cũng làm dữ liệu, gắn với những doanh nhân địa phương khắp thế giới (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Jared thêm Human Archive ở batch mùa đông 26, và nói gần đây có cả một loạt công ty như vậy (video đăng ngày 17/09/2026).

15. Tự train model riêng, và model chuyên biệt cho robotics

Garry thử đưa ra một dự đoán. Quay lại ý mọi system of record đều cần trở thành AI harness: có thể chúng cũng cần bắt đầu train model của riêng mình. Đó là chỗ những thứ như Tinker bắt đầu trở nên rất thú vị (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Garry, ngay từ đầu bạn có thể ngồi trong Claude Code; còn anh thì dùng OpenClaw để train model của riêng mình, rất vui, nó tự làm cả khâu làm sạch dữ liệu và mọi thứ. Tới giờ, đó chưa phải yếu tố lớn, nhưng anh thấy nó có thể trở thành một yếu tố lớn hơn rất, rất nhiều. Khi bạn có dữ liệu độc quyền và có thể train, mà các model open weight thật sự đã gần chạm frontier, nếu bạn train chuyên biệt chúng để làm tốt hơn cả những gì frontier làm được, thì điều đó sẽ cực kỳ mạnh (video đăng ngày 17/09/2026).

Diana nghĩ chuyện này thậm chí còn lớn hơn trong robotics. Chị nói đây là một giả thuyết chưa được chứng minh: các robotic foundation model có đặc tính rất khác so với LLM. Với LLM, toàn bộ ý tưởng là mô hình hóa thực tại bằng ngôn ngữ. Với robotics, bạn mô hình hóa thực tại trong không gian 3D vật lý, nơi có nhiều bậc tự do hơn rất nhiều (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Diana, có lẽ để robot hoạt động trong một vertical cụ thể, chẳng hạn robot làm vận hành trong data center, sẽ tốt hơn nếu có một model được fine-tune và train trên dữ liệu riêng, chạy trong môi trường đó. Chị có công ty Boost Robotics build robot cho data center, làm việc đi dây cáp (video đăng ngày 17/09/2026).

Diana nói một điều khó nữa với robotics là robot cần chạy real time, phản ứng thật nhanh với kích thích và có kế hoạch hành động, khác với LLM. Với LLM bạn có thể để nó chạy rồi quay lại sau, còn với robotics thì không thể. Chẳng hạn bạn đang nối một sợi cáp trong data center, rồi có người đi vào và va vào robot, mọi thứ có thể bị cắm nhầm ổ (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Jared nói theo hiểu biết của anh, tất cả các công ty YC đang dùng model của Physical Intelligence để triển khai robotics đều đang fine-tune các model Pi. Anh không nghĩ có công ty nào dùng được model Pi ngay khi lấy về. Dù đó là điểm khởi đầu tuyệt vời, bạn phải thật sự fine-tune cho trường hợp cụ thể của mình, như cáp data center, thì nó mới chạy (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Diana hỏi Jared có làm cùng công ty Ultra không. Jared xác nhận: Ultra bắt đầu từ model Pi, nhưng có hàng nghìn giờ video cảnh xếp đồ vào hộp, khiến nó làm việc xếp đồ vào hộp rất giỏi (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Garry kể anh từng nghe một lập luận: Claude Code có thể dùng dữ liệu từ các phiên code của nó để tìm ra ai là những người code hàng đầu, rồi đảo ngược lại để train model coding tiếp theo còn giỏi hơn. Nếu bạn tình cờ sở hữu TikTok, bạn có toàn bộ dữ liệu về những gì người ta xem, bấm vào, và thứ gì hấp dẫn, và bạn có thể dùng nó để làm ra những video hấp dẫn hơn nhiều trong Seedance. Theo anh, chuyện đó đã và đang diễn ra, và xu hướng này sẽ tiếp tục theo một cách khá ngoạn mục từ đây (video đăng ngày 17/09/2026).

16. Solo founder lên gần một phần năm batch

Garry nói một điều mà anh nghĩ cả bốn người đều đã nhận ra: nói thẳng ra, một số founder mạnh mẽ và "badass" nhất mà nhóm thấy gần đây có thể ở cuối độ tuổi 30, 40, thậm chí 50; có một sự trỗi dậy trở lại của founder có kinh nghiệm. Rất nhiều người nói họ muốn là "YC cho solo founder", nhưng hóa ra YC chính là YC cho solo founder. Anh mời Diana nói về vài con số chị thấy bất ngờ (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Diana cho biết, khi phân tích các công ty được nhận từ một năm trước, trước đây chỉ khoảng 5% số công ty được nhận là solo founder. Giờ con số đó đã hơn 18, 19%, một bước tăng rất lớn, mức tăng vọt cao nhất nhóm từng thấy (theo Diana, video đăng ngày 17/09/2026).

Garry nói đó là gần một phần năm batch, và có vẻ nó sẽ còn tiếp tục. Trước đây bạn phải có rất nhiều kỹ năng khác nhau: phải là một hustler giỏi, phải giải thích được; anh và các đồng nghiệp ở YC từng nói founder phải là người nói giỏi, cần một người có thể bước vào và thuyết phục người khác về một điều gì đó. Rồi nếu ghép người đó với một nhà công nghệ đẳng cấp thế giới, đó là tổ hợp lý tưởng (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Garry, vì vậy trước đây bạn cần co-founder để làm được điều đó. Không hẳn là bắt buộc phải có, nhưng nó tăng cơ hội của bạn lên rất, rất nhiều. Và anh cảm giác phần lớn chuyện đó đang thay đổi tới mức: biết prompt gì và biết build gì đang khó hơn và có giá trị hơn rất nhiều so với chỉ việc có một CTO viết code được (video đăng ngày 17/09/2026).

Harj nghĩ điều đang diễn ra là YC thật ra luôn có những single founder thành công vang dội; người ta không nhận ra điều này về YC. Có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng xét cho cùng, Instacart, hay Brian Armstrong với Coinbase, ít nhất lúc batch bắt đầu, đều là single founder (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Garry thêm: Parker Conrad vào YC với tư cách single founder, rồi chính Garry đã phỏng vấn người sau này trở thành CTO của Parker. Harj nói ngưỡng để vừa có ý tưởng, vừa bán được nó, vừa tự mình build được tất cả là thật sự, thật sự cao. Garry chen vào: và điều đó thật ra hoàn toàn làm được (video đăng ngày 17/09/2026).

Harj đồng ý, theo anh đó là điều đang diễn ra. Trong các trường hợp kia, ba người đó là những người cực kỳ xuất chúng, và có rất, rất ít người làm được như vậy. Còn giờ bạn thật sự có thể bắt đầu. Bạn không cần xuất chúng tới mức đó, ít nhất ở một trong các chiều, phần build, để có thể bắt đầu (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Garry nói xét cho cùng, có co-founder vẫn có giá trị. Nó vẫn là một thước đo: nếu co-founder của bạn cực kỳ giỏi, nghĩa là bạn có lẽ cũng cực kỳ giỏi, và điều đó tăng cơ hội thành công lên rất nhiều (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Harj chỉ ra trong từng trường hợp kia, họ đều có mời thêm co-founder. Anh nghĩ trong từng trường hợp, họ cứ bắt đầu, có traction, rồi thêm co-founder tại một thời điểm nào đó. Nên có lẽ tỷ lệ sở hữu cổ phần sẽ khác, hoặc động lực giữa các founder hơi khác so với kiểu truyền thống: hai người ngồi trong một căn phòng ngay từ đầu và chia đều 50/50 (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

Jared nói anh không có số liệu, nhưng chắc chắn đã thấy xu hướng rõ hơn là người ta thêm co-founder muộn hơn trong vòng đời công ty, sau khi sản phẩm đã cất cánh (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Harj nghĩ đó sẽ là xu hướng: sẽ có nhiều single founder hơn trong batch, điều nhóm đã thấy ngay lúc batch bắt đầu, nhưng ít nhất ở những công ty thành công, anh vẫn dự đoán họ sẽ thêm co-founder khi công ty phát triển (theo Harj, video đăng ngày 17/09/2026).

17. Founder có kinh nghiệm đang trở lại

Jared mời Garry nói thêm về xu hướng có nhiều người giàu kinh nghiệm hơn khởi nghiệp (video đăng ngày 17/09/2026).

Garry nói có vẻ những người đã "đi vài vòng" đang làm tốt hơn rất, rất nhiều. Anh coi Peter Steinberger là ví dụ điển hình: anh tin Peter đang ở đầu độ tuổi 40, từng là dev manager, từng làm startup trước đó. Rồi Peter "AI-pilled" cực độ với "các clanker" từ rất sớm, theo một cách khá độc đáo, rồi thử rất nhiều thứ, và anh ấy biết phải build gì (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Garry, đó là một điều thật sự đáng khích lệ: nếu bạn đã đi vài vòng, bạn biết rồng nằm ở đâu, bạn có gu, và những người như vậy đặc biệt mạnh vào lúc này (video đăng ngày 17/09/2026).

Garry nói có quá nhiều thứ "bị gác cổng" kiểu kinh điển: nào là bạn phải có co-founder, phải có một nhóm nhà đầu tư "xịn" nào đó quan tâm tới bạn. Giờ điều đó ngày càng ít đúng. Thứ thật sự cần là bạn phải biết build gì; đó là yếu tố quyết định lúc này. Nếu bạn đã trải đời một chút, từng ở nhiều nơi và có chính kiến rất rõ, thì giờ có lẽ bạn không còn lý do gì để biện hộ. Lý do của bạn là gì? Bạn đã là người to mồm trên Internet bao lâu nay, sao bạn không build một thứ gì đó? Cứ mở OpenCode ra và làm thôi, nói được thì làm được (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Jared tự hỏi phải chăng quản lý coding agent, ở một số khía cạnh, cũng không khác lắm so với quản lý con người. Garry xen vào: ồ, đúng vậy. Jared nói tiếp: những người như Peter, như Garry, hay Tobi của Shopify, những người đã có cả sự nghiệp quản lý các team kỹ sư, thật sự bắt nhịp với chuyện này rất tốt. Họ có thể dựng cả những team coding agent khổng lồ và quản lý chúng, có lẽ còn hiệu quả hơn cả một bạn 19 tuổi rất thông minh chưa có những năm kinh nghiệm đó (theo Jared, video đăng ngày 17/09/2026).

Garry nói nhóm có thể bớt "bạo hành" agent của mình một chút, thử hiểu xem chúng đang nghĩ gì. Bạn phải để ý tới cảm xúc của chúng ít hơn khoảng 99,9%, nên nó khá có ích (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

18. Lời khuyên cho người muốn bắt đầu ngay lúc này

Diana hỏi: lời khuyên cụ thể cho ai đó muốn bắt đầu và build một công ty ngay lúc này, trong thời đại hiện tại, là gì (video đăng ngày 17/09/2026)?

Garry nói cứ bắt đầu prompt đi. Mở GPT-6 ra hôm nay là một trải nghiệm khá choáng: cái khoảnh khắc mà agent của bạn thông minh hơn một cách rõ rệt. Có cả loạt thứ bạn bực mình bấy lâu, như những bug mà bạn chưa có thời gian tự đào sâu (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo lời Garry, bạn nói với nó kiểu: thật ra, bạn có thể quay lại danh sách những thứ bạn chưa tìm ra không? Xem lại tất cả các cuộc chat gần đây của chúng ta, thứ gì có vẻ bạn chưa giải được thì thử giải ngay bây giờ. Và nó làm được (theo Garry, video đăng ngày 17/09/2026).

Theo Garry, thật là một khoảnh khắc kỳ lạ trong lịch sử: bạn thức dậy vào buổi sáng, nối một model mới vào, và những thứ mà chỉ một tháng trước bạn còn đang hỏi "sao nó không chạy?" bỗng nhiên chạy được. Và nghĩ rằng đây có thể là điều chúng ta được làm trong 18, 24, 36 tháng tới; anh không biết khi nào nó kết thúc, nhưng anh đoán đó là coding trong thời đại AGI (video đăng ngày 17/09/2026).

Garry khép lại tập: đó là tất cả thời gian của hôm nay. Nếu người xem chưa nhận ra thì cả bốn người đều đang rất hào hứng với những gì đang diễn ra, và bạn cũng nên như vậy. Cả nhóm rất mong được thấy những gì bạn build (video đăng ngày 17/09/2026).