AI và game: từ Halo chạy trên web tới game không bao giờ kết thúc

Anish Acharya và Jonathan Lai bàn AI trong làm game: model tự dùng Blender, mod và decompile game cũ, thể loại ngách, game không bao giờ kết thúc (video 12/11/2026).

Đã duyệt độc lập · cập nhật 15/11/2026 · 46 min

1. Mở đầu: từ GTA 6 tới câu hỏi cuối buổi

Đây là một tập của The a16z Show trên kênh YouTube a16z. Theo mô tả video đăng ngày 12/11/2026, hai General Partner của a16z là Anish Acharya và Jonathan Lai bàn về cách AI đang thay đổi việc làm game: từ tạo art và code tới việc trực tiếp vận hành các công cụ như Blender và game engine; vì sao làm game rẻ hơn có thể giúp studio dám chấp nhận rủi ro sáng tạo hơn, đồng thời mở cửa cho những người không có kỹ năng code hay thiết kế truyền thống; và cả modding, remix các game có sẵn, cùng những trải nghiệm AI-native tạo ra nhân vật, năng lực và cốt truyện ngay khi đang chơi. Buổi trò chuyện có một người dẫn chương trình ngồi cùng hai anh.

Video mở bằng một loạt câu trích từ chính cuộc trò chuyện. Jonathan nói Grand Theft Auto 6 cuối cùng cũng sắp ra mắt vào tháng sau; game này đã được sản xuất từ khoảng 2013, 2014, một chu kỳ phát triển chừng 12, 13 năm (theo video đăng ngày 12/11/2026). Có tiếng thốt lên: "Crazy."

Một tiêu đề báo về Grand Theft Auto trên nền mây
Một tiêu đề báo xuất hiện trong đoạn mở đầu: "'Grand Theft Auto' set for blockbuster return after 13 years", dòng phụ ghi GTA VI được kỳ vọng phá kỷ lục doanh số khi ra mắt ngày November 19 (theo video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói tiếp: từ lâu game đã là một trong những sản phẩm phức tạp nhất để làm ra. Nhưng vì AI có thể giúp lấp vào vai trò của một số kiến thức chuyên môn, bạn không còn cần phải là dân chuyên nghiệp (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Người dẫn chương trình nhắc tới chuyện để một agent nhìn vào một thứ gì đó rồi thử dựng lại cả một game từ đầu, và cả chuyện trộn, ghép hai game hoặc hai phong cách hình ảnh với nhau (video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói những franchise game trị giá nhiều tỷ đô la đã ra đời từ mod. Counter-Strike chẳng hạn là một mod của Half-Life. League of Legends lấy cảm hứng từ Defense of the Ancients (Dota), mà bản thân Dota lại là một mod của Warcraft 3 (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Logo và ảnh chụp gameplay của League of Legends, Dota và Warcraft III
Ba logo xếp cạnh nhau, mỗi logo kèm một ảnh gameplay: League of Legends, Dota và Warcraft III: The Frozen Throne, minh hoạ cho chuỗi mod mà Jonathan kể (video đăng ngày 12/11/2026).

Anish nói: hãy tưởng tượng game "12 năm" tiếp theo sẽ trông như thế nào. Jonathan nói AI giờ đang giúp làm được những game ngách, những thể loại khác thường (esoteric) mà trước đây không khả thi về mặt kinh tế (các nhận định trên theo video đăng ngày 12/11/2026).

Giao diện Create a world với một ô prompt và nút Create world
Trong đoạn mở đầu, video chiếu một giao diện có mục "Create a world": ô prompt ghi "First-person desert survival game at sunset, canteen in one hand, spear in the other, camp", một ô "Add reference image", nút "Create world", và dòng chú thích nói hình ảnh được tạo trước, rồi một model điền vào prompt, các vai trò và hành động, có thể sửa bất cứ lúc nào (theo giao diện trong video đăng ngày 12/11/2026).
Cảnh game góc nhìn thứ nhất giữa sa mạc lúc hoàng hôn, một tay cầm bi đông, tay kia cầm giáo
Cảnh đi kèm ngay sau đó: góc nhìn thứ nhất giữa sa mạc lúc hoàng hôn, một tay cầm bi đông, tay kia cầm giáo, xa xa là một khu trại có đống lửa, góc trên bên trái có các thanh máu, năng lượng, nước và thức ăn (video đăng ngày 12/11/2026).

Đoạn mở đầu khép lại bằng câu hỏi người dẫn sẽ đặt ở cuối buổi: mỗi người có game nào đã nghĩ tới chuyện làm từ nhiều năm, và giờ cuối cùng đã làm được?

Vào phần chính, người dẫn nói có vẻ như vừa có một sự dịch chuyển đáng kinh ngạc trong ngành game, và cả trong những gì đang thấy từ các solo dev và những người thích mày mò (tinkerer). Tim Sweeney của Epic đã lên tiếng và nói khá nhiều điều thú vị về AI. CEO của Xbox, Asha, cũng đã lên tiếng, và đại ý nói Xbox đang suy nghĩ nhiều về sự tương tác giữa phần cứng và phần mềm trên Xbox. Chị thấy có vẻ đang có một sự dịch chuyển, và muốn nói về chuyện đó (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói có lẽ anh sẽ mở đầu, rồi quay sang Anish: rất muốn nghe suy nghĩ của Anish, vì Anish đã làm vài game trong thời gian rảnh (theo video đăng ngày 12/11/2026). Có tiếng đáp lại rằng có, đúng vậy.

2. Astra và bước mở khoá: model tự dùng Blender, Unreal, Unity

Jonathan kể khoảng một tháng trước đó đã có một bước mở khoá công nghệ lớn với Astra, vì model này rất, rất giỏi trong việc trực tiếp sử dụng những phần mềm làm game rất phổ biến. Astra dùng Blender rất tốt, và thật sự có thể làm việc ngay bên trong Unreal và Unity (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Theo Jonathan, ở các thế hệ model trước, model chỉ giải thích cho người dùng, kiểu "bạn nên vào Blender và làm thế này", "bạn nên làm cái này trong Unreal". Còn Astra thật sự có thể vận hành phần mềm thay cho bạn, và đó là một bước mở khoá rất lớn (video đăng ngày 12/11/2026).

Và như vậy, lần đầu tiên, theo Jonathan, một người chơi nghiệp dư (hobbyist) chưa từng làm game nào có thể dùng Astra để soạn game design document, tạo một ít concept art, đưa concept art đó vào Blender, dựng model 3D từ đó, làm animation, rig, chuyển sang Unreal, rồi thêm nhạc và các file âm thanh, mà nhân tiện, những thứ này cũng có thể được tạo ra (generate). Sau đó bạn export thành một bản chơi được (playable), và theo đúng nghĩa đen bạn có một game mà bạn one-shot bằng Astra (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Một điều nữa rất có giá trị, theo Jonathan: Astra cũng có thể tự QA. Nó chụp ảnh màn hình game rồi học từ chính output của mình: "mình cần sửa bug này", hay "chỗ này trông không ổn". Anh nói đó là lý do những prototype đầu tiên mà mọi người làm trên X thật ra tốt một cách bất ngờ, và anh nghĩ đó là một bước mở khoá công nghệ rất lớn (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Game designdocument Concept art Blender: model 3D,animate, rig Unreal Nhạc vàâm thanh Export thành bản chơi được QA: chụp màn hình game,tự thấy bug và chỗ chưa ổn Một người chưa từng làm game, một lượt (one-shot) với Astra
Hình 2.1Chuỗi việc mà theo Jonathan một người nghiệp dư có thể giao cho Astra, cùng vòng tự QA bằng ảnh chụp màn hình (theo video đăng ngày 12/11/2026).

3. Rút ngắn đường từ ý tưởng tới prototype

Jonathan nghĩ bước mở khoá này có nhiều hệ quả mà mọi người đang bắt đầu thấy trong ngành game. Hệ quả đầu tiên là nó rút ngắn đáng kể thời gian giữa ý tưởng và prototype. Anh nói Tim Sweeney cũng nói về điều này trong vài bài đăng trên Twitter: AI giờ đang giúp làm được những game ngách, những thể loại khác thường mà trước đây không khả thi về mặt kinh tế (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Vì thời gian làm một game được rút ngắn, theo Jonathan, giờ bạn có thể làm ra ngay một prototype cho một ý tưởng game lạ, kỳ quặc, vì nó tốn ít tiền hơn và ít thời gian hơn. Anh nghĩ điều đó thật ra rất lớn với ngành game, vì theo anh một trong những thách thức mang tính cấu trúc của game là làm một game mất quá nhiều thời gian (video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nhắc lại một chuyện đã được nói tới trước đó: Grand Theft Auto 6 cuối cùng sẽ ra mắt vào tháng sau, và game này đã được sản xuất từ khoảng 2013, 2014, một chu kỳ phát triển chừng 12, 13 năm (theo video đăng ngày 12/11/2026). Có tiếng thốt lên: "Crazy."

Jonathan nói anh chắc đó sẽ là một game tuyệt vời. Nhưng theo bất kỳ chuẩn phát triển phần mềm nào khác, mất hơn 10 năm để làm ra, chẳng hạn, một phần mềm HR, một CRM hay một sản phẩm NLP, thì thật là điên rồ, phải không (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026)?

Toàn cảnh studio: ba người ngồi quanh một bàn tròn màu đen
Toàn cảnh studio: Anish Acharya (trái), Jonathan Lai (giữa, đang nói) và người dẫn chương trình (phải), lúc Jonathan so chu kỳ làm GTA 6 với chuẩn của các loại phần mềm khác (video đăng ngày 12/11/2026).

Vậy là rút ngắn thời gian từ ý tưởng tới prototype. Jonathan nói hãy xem liệu có thể đưa một chu kỳ phát triển 5 tới 10 năm xuống còn, anh không biết nữa, 2 tới 5 năm. Vẫn sẽ mất thời gian, nhưng anh nghĩ điều đó sẽ giúp các nhà phát triển game chấp nhận nhiều rủi ro hơn, có nhiều lượt thử (at-bat) hơn, làm nhiều thử nghiệm hơn, và nói chung làm tăng độ phong phú và đa dạng của các game được làm ra, điều anh thấy rất thú vị (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

4. Hai hướng hội tụ: three.js và tool use

Anish tiếp lời. Anh thấy thú vị là đã có hai cách tiếp cận xuất hiện. Anh nghĩ thứ đầu tiên thật sự áp dụng được cho game là khả năng thao tác three.js. Anh nghĩ đó là Opus 4.7, cũng có thể là Opus 4.8, nhưng model đó có một đặc tính mà nó không được thiết kế để có, ít nhất Anthropic nói là không: nó cực giỏi three.js, thứ 3D chạy ngay trong trình duyệt (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Điều thú vị, theo Anish, là cách nó làm: nó bố trí mọi thứ gần như theo từng phần tử một, theo một kiểu tỉ mỉ tới phát điên nếu là con người làm (video đăng ngày 12/11/2026).

Vậy coding là một con đường dẫn tới việc tạo game. Còn điều Astra làm rất tốt, như Jonathan đã nói, theo Anish là tool use: nó dùng Blender, và Blender trên cloud, rất, rất hiệu quả. Anish gọi đây là hai xu hướng lớn (megatrend) bên trong các model, một cái tự xuất hiện (emergent), một cái được lập trình (programmed), và chúng đang hội tụ để đẩy nhanh rất nhiều việc phát triển game (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

5. Chu kỳ dài, những game không bao giờ ra đời và rủi ro sáng tạo

Anish nói buồn cười là Jonathan vừa nói kiểu 12 năm để làm phần mềm HR. Anh nghĩ chính lượng thời gian bỏ ra là lý do có quá nhiều câu chuyện buồn trong ngành game. Hãy nghĩ tới tất cả những câu chuyện game chưa bao giờ được kể. Bao nhiêu game đã bị huỷ khi đã làm được ba năm trong một chu kỳ sáu năm, hay năm năm trong một chu kỳ sáu năm (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026)?

Jonathan chen vào: thị trường đã đi tiếp, gu của người chơi đã thay đổi. Có tiếng đồng tình. Anish nói tiếp: bạn đi qua những chu kỳ tài chính, đi qua những chu kỳ sáng tạo mà ở đó các ý tưởng từng thú vị về mặt sáng tạo ba năm trước giờ thấy nhạt. Làm một thứ suốt 13 năm, theo nó tới tận cùng rồi để nó trở nên tuyệt vời là quá khó. Theo anh, việc nó thành công được đã là một phép màu (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Có tiếng đáp: "Yeah, for sure." Jonathan nói thêm một khía cạnh khác của các chu kỳ phát triển dài mà anh thấy người ta ít nói tới, nhưng anh nghĩ có tác động rất thật trong ngành: chu kỳ dài làm nghẹt thở sự đổi mới. Nếu bạn là producer ở một studio game AAA và biết sẽ mất 10 năm cùng hàng trăm triệu đô la để ra một game, bạn sẽ rất bảo thủ trong những gì bạn bật đèn xanh, phải không (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026)?

Anish xen vào: "Interesting, right." Jonathan nói tiếp: bạn sẽ duyệt các phần tiếp theo thay vì một IP mới. Anh nghĩ chúng ta đang ở khoảng phần thứ 20 của Call of Duty. Đây là Grand Theft Auto 6, phải không, đâu phải một IP mới. Bạn sẽ nghiêng về những thể loại đã có sẵn nhu cầu, và anh nói đó là lý do ta thấy quá nhiều game bắn súng góc nhìn thứ nhất, góc nhìn thứ ba, thay vì một thể loại thử nghiệm nào đó (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Khi hạ ngưỡng để ra một game, theo Jonathan, nó sẽ mất ít thời gian hơn: năm năm thay vì 10. Thay vì hàng trăm triệu đô la, nó sẽ tốn hàng chục triệu. Vẫn sẽ đắt. Nhưng anh nghĩ điều đó có nghĩa mọi người có thể chấp nhận nhiều rủi ro sáng tạo hơn. Bạn thật sự có thể ra một IP mới. Bạn có thể đặt cược vào một số nhà phát triển game chưa từng ra mắt thứ gì, bật đèn xanh cho họ và cấp ngân sách để họ làm ra một thứ gì đó. Anh nghĩ đó là một câu chuyện rất thú vị cho ngành game, và thật sự sẽ mở ra rất nhiều đổi mới mang tính cấu trúc (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Chu kỳ dài (studio AAA) Khi hạ ngưỡng ra game 10 năm, hàng trăm triệu đô la 5 năm, hàng chục triệu đô la Bảo thủ: phần tiếp theo, thể loại đã có nhu cầu Vẫn đắt, nhưng dám làm IP mới, dám cấp ngân sách cho người chưa từng ra game
Hình 5.1Hai mốc Jonathan đưa ra khi nói về việc hạ ngưỡng ra một game, và hệ quả anh nêu cho mỗi mốc (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

6. Tham vọng lớn hơn, và ai được làm game

Anish nói một cách khác nữa để khai thác năng lực mới này là tăng tham vọng. Hãy tưởng tượng game "12 năm" tiếp theo sẽ trông như thế nào, như GTA 7. Anh nhắc lại chuyện đã được nói tới hôm đó về việc thành phố trong GTA 6 tinh xảo tới mức nào (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Người dẫn kể game có những đài radio riêng do đội làm game tự thiết kế, vì kiểu như họ nghĩ: còn một năm nữa, team này đang không làm gì, thôi thì thu luôn một loạt đài radio và những thứ tương tự (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026).

Có tiếng nói: thật khó tin, phải không? Anish nói tiếp: nhưng hãy tưởng tượng nếu sau đó họ dành 10 năm với các công cụ hiện tại. Quên chuyện một thành phố, hay thậm chí một thế giới đi: bạn có thể dựng cả một vũ trụ với mức chi tiết đó. Có tiếng nói thêm: sao lại không? (các nhận định trên theo video đăng ngày 12/11/2026)

Jonathan nói anh nghĩ điều đó hoàn toàn đúng: mở rộng phạm vi của game, tham vọng của game, chấp nhận nhiều rủi ro sáng tạo hơn. Anh nghĩ AI theo đúng nghĩa đen có thể tạo ra một sự dồi dào trong game mà trước đây không thể có, vì có thể làm những game chưa ai từng thấy, có thể chấp nhận nhiều rủi ro sáng tạo hơn (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Rồi anh nêu một yếu tố khác chưa được nói tới mà anh nghĩ quan trọng ngang vậy: AI cũng đang thay đổi ai là người có thể làm game. Vì từ lâu game đã là một trong những sản phẩm phức tạp nhất để làm ra, phải không? Đó là một nghề đa ngành thực thụ. Bạn cần biết code. Bạn cần biết art. Bạn cần biết game design. Bạn cần biết, chẳng hạn, nhạc và âm thanh. Nên mức thực thi để làm ra một game tuyệt vời là rất cao (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish xen vào: "Interesting." Jonathan nói mức đó cao hơn nhiều so với việc chụp một bức ảnh đẹp hay làm một video, những việc vốn cũng khó, nhưng anh nghĩ ở đây có một khác biệt về cấp độ (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Nhưng vì AI có thể giúp lấp vào vai trò của một số kiến thức chuyên môn mà bạn có thể không có, theo Jonathan, bạn không còn cần phải là dân chuyên nghiệp. Bạn không còn cần một team đầy đủ gồm những người chuyên từng vai trò khác nhau. Thay vào đó, bạn có thể để AI lấp một số lỗ hổng trong kỹ năng và kiến thức của mình. Anh nghĩ điều này đang dân chủ hoá việc làm game theo một cách trước đây không thể: một người chỉ có một ý tưởng và vài reference art có thể làm việc với Astra để lặp dần tới một prototype game (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Dĩ nhiên, Jonathan nói, đó là một prototype, chưa phải một game chơi được hoàn chỉnh. Rồi nhiều người sẽ không thật sự làm xong: những người đó sẽ chỉ làm level đầu tiên của cảnh rồi bỏ dở. Nhưng anh nghĩ một tỷ lệ nào đó trong số họ sẽ đi tới cùng, rồi nhận ra mình yêu việc làm game và muốn biến nó thành một nghề. Anh nghĩ sẽ thấy một sự bùng nổ về số người làm game, và anh thấy điều đó rất thú vị (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

7. AI có làm ra một game vui được không

Người dẫn hỏi: chắc hẳn hai anh có nói chuyện với các founder, những người hoặc đang làm công cụ cho lớp nhà phát triển game sắp tới dùng AI, hoặc đang tự làm những game phát triển bằng AI. Với chị, thứ có vẻ khó nhất là cân bằng game (game balance) và làm ra một thứ thật sự vui, cuốn hút. Có vẻ đó là một nghệ thuật, một thứ mà chị nghĩ cần đến trực giác và hiểu biết của con người, và một kiểu sáng tạo khác. Hai anh đang thấy gì ở mảng này (câu hỏi trong video đăng ngày 12/11/2026)?

Jonathan nói chị đã nói trúng. Anh nghĩ model AI sẽ không thay thế gu (taste) và khả năng phán đoán sáng tạo của con người; điều đó vẫn cực kỳ quan trọng. Ngành game có một câu: 20% cuối của một game là 80% công việc. Đó là chỗ mọi phép màu gộp lại, làm cho một thứ trở nên vui (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Theo Jonathan, 80% đầu có thể nói chỉ là ráp lại một game chạy được. Kiểu: được rồi, bạn bật game lên được, có một nhân vật trong đó, nó bắn được, có quái để bắn. Đó là 80% đầu. 20% cuối mới cực kỳ quan trọng: thế giới cho cảm giác như thế nào? Quay lại chuyện các đài radio riêng trong Grand Theft Auto 6: khi bạn bắn một khẩu súng, tiếng súng nghe ra sao; shotgun phải nghe khác pistol; khi dùng súng laser thì phải có độ giật tương ứng; và cứ thế. Tất cả những chi tiết nhỏ đó làm nên một trải nghiệm kỳ diệu (video đăng ngày 12/11/2026).

Anh nghĩ đó sẽ là lãnh địa của con người trong tương lai gần: một thứ cho cảm giác thế nào, người chơi muốn gì, khẩu súng này nên cho cảm giác ra sao. Nên theo anh, gu và khả năng phán đoán của con người vẫn sẽ rất quan trọng trong những tình huống đó (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

80% đầu: một game chạy được 20% cuối bật game lên được, có nhân vật, nó bắn được, có quái để bắn = 80% công việc tiếng súng, độ giật, thế giới cho cảm giác ra sao Theo Jonathan: phần này vẫn thuộc về gu của con người
Hình 7.1Câu nói "20% cuối của game là 80% công việc" mà Jonathan dẫn, cùng các ví dụ anh đưa cho mỗi phần (theo video đăng ngày 12/11/2026).

Người dẫn nói tiếp: điều gì khiến chị muốn bỏ ra một nghìn giờ chơi Grand Theft Auto, hay chơi Baldur's Gate 3, những game đáng kinh ngạc như vậy? Chị nghĩ đó thật sự là mức chi tiết, nhưng cũng là cảm giác về hệ quả và chiều sâu của một thế giới. Và có lẽ đó là thứ mà LLM thật sự có thể... (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026)

Anish chen vào: "giúp mở rộng". Người dẫn đáp: đúng, đúng, chính xác. Jonathan hỏi: anh nghĩ sao?

8. Khi việc sáng tạo chính là trò chơi

Anish nói anh đồng ý. Anh không chắc AI làm cho việc tạo ra một game thật vui trở nên dễ dàng, vì anh nghĩ đó là chuyện rất khó, là giao điểm của nhiều thứ: một phần là thiết kế, một phần là tình cờ, một phần thậm chí là văn hoá, một phần là xã hội. Có nhiều thứ góp vào việc làm ra một game vui (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Tuy vậy, Anish nghĩ trong kỷ nguyên mới này, đôi khi sáng tạo chính là tiêu thụ. Trong tương lai, tuyệt đại đa số game sẽ được chơi bởi một người, chính là người tạo ra nó. Và anh nói như vậy thật ra cũng ổn, vì anh nghĩ có việc lập trình hay tạo game để lấy output, lấy artifact, và có việc làm những thứ đó như một hoạt động (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Anh nói làm một game, làm việc trên một game và sáng tạo thật ra rất thư thái, nhất là vì nó có phần art: thấy các asset sống dậy, thấy các nhân vật nói những câu mà bạn không hề lập trình cho chúng nói. Anh thật sự nghĩ việc làm game có một khía cạnh giống làm vườn thiền (zen gardening), và nó sẽ ngày càng phổ biến (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói đó là một ý rất hay: chúng ta đang thấy đôi khi sáng tạo chính là chơi. Có thể thấy điều đó ở Minecraft, một trong những game thành công và lâu đời nhất mọi thời đại. Thậm chí đã thấy từ trước khi có video game, ở những thứ như Lego, nơi người ta hay trẻ con tạo ra đủ thứ chỉ để cho vui rồi chia sẻ với nhau (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Theo Jonathan, điều đó chắc chắn cũng đúng với AI hôm nay: chỉ riêng việc tạo ra một thứ gì đó, thổi sự sống vào nó, đã là niềm vui. Và AI chỉ đang tăng tốc (turbocharge) những gì mọi người có thể tạo ra, để làm nên một thứ mà bạn có thể tự hào và vui khi làm. Anish đáp: "100%." (theo video đăng ngày 12/11/2026)

9. Cửa hàng đĩa nhạc kiểu Habbo Hotel của Anish

Người dẫn hỏi: Anish, anh đã làm một cửa hàng đĩa nhạc theo chủ đề Habbo Hotel; quá trình đó như thế nào (câu hỏi trong video đăng ngày 12/11/2026)?

Anish kể mọi chuyện thật ra bắt đầu từ một cuộc trò chuyện với một người bạn làm DJ. Người bạn nói tất cả các cửa hàng đĩa nhạc online trông đều giống nhau, chỉ là một danh sách bài hát. Hai người nhớ lại hồi những năm 90 đi mua đĩa ở Toronto: tới cửa hàng đĩa giống như tới tiệm cắt tóc, vì bạn tới đó là thấy đầy người. Không thể nào không có năm cuộc trò chuyện. Có ai đó ở phía sau bật nhạc rất to. Có mixtape bán. Có các buổi rave được quảng bá. Cả không gian là một môi trường xã hội thật sự (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Người bạn hỏi: sao mua đĩa online không thể như vậy? Anish thấy ý đó hay và quyết định thử tạo ra nó. Anh làm với Opus 5.5: anh thử một lượt, chỉ đưa vài thành phần reference art của Habbo Hotel, và kết quả vượt xa kỳ vọng của anh. Không chỉ tạo ra căn phòng, nó còn bằng cách nào đó lấy về đủ loại nhạc thập niên 90: có R&B, có dancehall, có hip-hop, có soul (theo Anish kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Theo lời Anish, trong cửa hàng đó bạn có thể chọn bài, lướt qua các bài, bật chúng lên, rồi DJ ở phía sau sẽ lấy đĩa ra đặt lên máy, mọi người nhảy theo. Anh nói nó rất tinh xảo, và đó là nguồn cảm hứng cho cả dự án (demo Anish kể trong video đăng ngày 12/11/2026).

Từ đó, anh nghĩ: nếu mở rộng ra thì sao, biến nó thành phố Queen Street ở Toronto những năm 1990? Thế là anh biến nó thành cả một con phố. Nét hoàn thiện cuối cùng, mà anh nghĩ là thứ khoa học viễn tưởng nhất, thứ trước đây không bao giờ có thể làm được: anh làm cho mỗi cửa hàng khác trên phố là một thứ mà người chơi khác có thể tới và xây lên chỉ bằng prompt (theo Anish kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Điều thú vị, theo Anish, là người chơi không chỉ tùy biến được art mà còn tùy biến được cả năng lực (capabilities). Con trai anh vào đó tạo một trung tâm nhận nuôi thú cưng, chỉ khác là bạn có thể nhận nuôi thật, và thú sẽ đi theo bạn. Dĩ nhiên anh không hề thiết kế sẵn khả năng cho thú đi theo, nhưng coding agent đã cập nhật game engine của anh để tạo ra cơ chế đó. Anh nói trước đây, sinh màn chơi theo thủ tục (procedural level generation) đã là thứ rất truyền cảm hứng, nhưng đó chỉ là nội dung động; giờ chúng ta đang nói tới năng lực động (dynamic abilities) (theo Anish kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Có tiếng nói: cả một vũ trụ. Jonathan hỏi con trai Anish đã chơi Adopt Me trên Roblox chưa. Có tiếng đáp là chưa, và hỏi lại: có giống không? Jonathan nói đó là một trong những game Roblox phổ biến nhất (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026). Anish nói có thể con anh đã chơi rồi, và nghĩ ra ý tưởng từ đó.

10. Con trai Jonathan dựng Ghost of Tsushima trong Minecraft

Jonathan nói đó là một ví dụ tuyệt vời. Con trai anh gần đây cũng bắt đầu làm game bằng AI, và mọi chuyện bắt đầu vì cậu bé muốn chơi một game tên là Ghost of Tsushima. Theo Jonathan, đó là một game tuyệt vời, trong đó bạn đóng vai một samurai ở Nhật Bản thời phong kiến. Có thể hình dung, game rất đẫm máu và khá bạo lực (video đăng ngày 12/11/2026).

Cậu bé được bảo: không, con mới tám tuổi, con không chơi game samurai đẫm máu này. Nhưng cậu rất muốn chơi. Nên cậu bắt đầu nói chuyện với ChatGPT, hỏi về game, rồi bằng cách nào đó phát hiện ra mình có thể làm một mod Minecraft của Ghost of Tsushima (theo Jonathan kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Có tiếng thốt lên: không thể nào. Jonathan kể tiếp: cậu dùng GPT để mổ xẻ (deconstruct) game, vì trên mạng có đủ loại wiki phân tích cơ chế game, cách các trận đánh boss vận hành. Rồi về cơ bản Codex đã giúp cậu làm một mod Minecraft, và cậu cài nó vào. Thế là có Ghost of Tsushima, chỉ khác là dưới dạng một mod Minecraft (theo Jonathan kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Có tiếng hỏi: và nó chạy à? Jonathan đáp: nó chạy, chạy rất tốt. Cậu bé đã chia sẻ nó với bạn bè. Và giờ cậu không còn xin gia đình mua game mới nữa, mà kiểu: con muốn chơi game này, con sẽ làm nó thành một mod Minecraft. Anh nghĩ đó là một nguồn cảm hứng (theo Jonathan kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish nói điều anh cũng thích ở câu chuyện đó là nó cho thấy, khi nghĩ về cách game trở nên tốt hơn, độ chân thực (realism) không phải trục cải thiện duy nhất, thậm chí không nhất thiết là trục thú vị nhất. Chỉ riêng việc bạn có thể tạo ra một khái niệm từ hai khái niệm có sẵn, như mọi người đã nói với nhau, một thứ lẽ ra không bao giờ tồn tại, đã là điều phi thường (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish Acharya vừa nói vừa giơ tay, Jonathan Lai và người dẫn chương trình ngồi nghe
Anish Acharya (trái) nói về việc tạo một khái niệm mới từ hai khái niệm có sẵn, trong khi Jonathan Lai (giữa) và người dẫn chương trình (phải) lắng nghe (video đăng ngày 12/11/2026).

11. Mod: nơi các franchise tỷ đô ra đời

Người dẫn nói đây là chỗ chuyển tiếp hay để nói về decompile (decompilation), thứ mà chị thấy thật sự giống một xu hướng mới. Có vẻ có nhiều dòng decompile khác nhau: có kiểu để một agent nhìn vào một thứ gì đó và thử dựng lại một game từ đầu; có kiểu trộn, ghép hai game hay hai phong cách hình ảnh. Chị muốn gỡ rối tất cả những thứ đang diễn ra (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói có hai xu hướng đang diễn ra và đang được AI tăng tốc. Thứ nhất, ngành game từ lâu đã được thúc đẩy bởi modding. Modding là khi bạn lấy một game bạn đã yêu thích, rồi xây một thứ như add-on hay extension cho nó để thay đổi gameplay theo cách nào đó. Rồi nó trở thành một game riêng. Nó trở thành một thể loại riêng (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Trong lịch sử, theo Jonathan, một số game lớn nhất của ngành đến từ mod. Counter-Strike chẳng hạn, một tựa esports rất lớn, từng là một mod của Half-Life. League of Legends, một trong những MOBA thành công nhất mọi thời đại, lấy cảm hứng từ Defense of the Ancients (Dota), mà bản thân Dota là một mod của Warcraft 3. Và ví dụ anh thích nhất: Fortnite và PUBG lấy cảm hứng từ một mod battle royale của PlayerUnknown cho ARMA. Vậy là những franchise game trị giá nhiều tỷ đô la đã được tạo ra từ mod; đó là lịch sử ra đời của một số game hay nhất và lớn nhất thế giới (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Half-LifeCounter-Strike (mod) Warcraft 3Dota (mod)League of Legends ARMAmod battle royalecủa PlayerUnknownPUBG, Fortnite
Hình 11.1Ba chuỗi Jonathan kể: Counter-Strike là mod của Half-Life; Dota là mod của Warcraft 3 và là nguồn cảm hứng của League of Legends; mod battle royale của PlayerUnknown cho ARMA là nguồn cảm hứng của PUBG và Fortnite (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Và AI đang làm cho việc mod game trở nên cực kỳ dễ, theo Jonathan (tính đến video đăng ngày 12/11/2026). Đúng như cách con trai anh đã làm, một người chơi bình thường, hay một người yêu một IP hay một game, về cơ bản có thể chỉ AI vào game đó và nói: này, làm cho tôi Ghost of Tsushima, nhưng thêm cái này, thêm crafting dựa trên voxel, thêm hệ thống quan hệ từ Animal Crossing. Rồi bạn có thể làm ra nó luôn và xem nó có vui không. Nếu vui, những người khác bắt đầu chơi, nó trở thành một thể loại riêng, và kiểu như bùng nổ lớn (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Theo Jonathan, một phần của chuyện này là quay lại vòng lặp sáng tạo. Rất khó để một người tạo ra một thứ mới từ một trang giấy trắng. Nếu bạn chỉ đặt một ô text prompt trước mặt ai đó và nói "này, làm cho tôi một game", họ sẽ không biết bắt đầu từ đâu. Anh nói đó là lý do làm việc bên trong khuôn khổ của một game có sẵn do người khác làm, rồi chỉ nói "thêm thứ này", "remix nó với thứ kia", trở nên rất mạnh: nó cho bạn một điểm xuất phát và một thứ để remix (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

12. Decompile, Knights of the Old Republic và Halo chạy trên web

Anish nói thú vị là Jonathan đã nhắc tới modding; anh thấy thêm hai mảng khác. Một là decompile để có được source code và asset. Anh nghĩ điều này trở nên rất thú vị với những game cũ nhưng được yêu mến. Lấy Knights of the Old Republic làm ví dụ: theo Anish, dĩ nhiên BioWare đã ngừng hoạt động, và BioWare sẽ không bao giờ làm thêm một game Knights of the Old Republic nữa. Rồi bạn nghĩ tới chuyện mở rộng nó hay fork nó, và anh thấy như vậy rất hay (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Mảng thứ ba, có lẽ là mảng tương lai nhất mà anh từng thấy: có một người trên X đã làm nhiều thứ tuyệt vời theo kiểu lấy asset từ hai game có sẵn rồi ghép chúng thành một game thứ ba. Anh nói đó là một khái niệm hoàn toàn ngoài sức tưởng tượng, nhưng nó chạy được, và một số game trong đó thật sự vui (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Modding add-on, extensionthay đổi gameplaycủa game bạn yêu thích Decompile có source code và assetcủa game cũ được yêu mến,rồi mở rộng hoặc fork Ghép hai game lấy asset từ hai gamecó sẵn, ghép thànhmột game thứ ba Jonathan nêu modding; Anish nêu hai mảng còn lại
Hình 12.1Ba mảng được nêu trong phần này: modding do Jonathan nói, decompile và ghép asset của hai game do Anish nói (theo video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói về mảng game retro, anh nghĩ điều đã khơi ra thông báo Xbox Labs, khi Asha nói muốn hỗ trợ AI và những biên giới mới của việc phát triển game, chính là việc có quá nhiều dự án do người chơi tự làm xuất hiện, lấy Halo bản gốc, anh nghĩ là game Xbox năm 2001, rồi decompile và recompile nó cho các nền tảng hiện đại (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Anh nghĩ có bốn dự án như vậy mà anh từng nghe tới đã biến Halo thành một game WebGPU chơi được, về cơ bản là giờ có thể chơi Halo ngay trên web. Anh thấy điều đó thật khó tin. Và nó quay lại điều Anish nói lúc trước về three.js: anh nghĩ 3D trên web chưa bao giờ mạnh và dễ tiếp cận như vậy (theo Jonathan, tính đến video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nghĩ Xbox có lẽ đã thấy những chuyện như vậy xảy ra, và đang nói: trước đây chúng ta có cả những team chỉ để lấy một game Windows rồi port sang hệ sinh thái iOS, hay lấy những game cũ đã ngừng phát hành để remaster. Nhưng giờ AI có thể giúp rất nhiều trong các nỗ lực đó, và về cơ bản bạn đang lấy một IP đã có và đưa nó tới một lớp khán giả mới. Có những đứa trẻ hôm nay lớn lên mà chưa từng có cơ hội chơi Knights of the Old Republic, nhưng giờ thì có thể (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Có tiếng đồng tình. Anish nói thêm: có thể là trên console, trên PC, hay trên một thiết bị phù hợp với các em. Anh thấy điều đó thật sự rất hay (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

13. Thời phục hưng của các thể loại ngách

Anish nói anh cũng nghĩ có những thể loại game có chi phí sản xuất rất cao, hoặc trước giờ vẫn vậy, nơi bạn đơn giản là không thu được ROI. Mọi người yêu game RTS. Ai cũng từng mê RTS. Đã có rất nhiều nỗ lực làm một game RTS thật hay trên iPad, và theo anh chúng ta chưa bao giờ thật sự có được một game như thế. Giờ anh nghĩ sẽ thấy một thời phục hưng trọn vẹn của những thể loại như RTS (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói anh nghĩ Tim Sweeney cũng đã nói về chuyện này, và đây là điều cá nhân anh rất hào hứng. Anh yêu một thể loại game rất ngách gọi là job simulator, một khái niệm rất lạ: về cơ bản bạn chơi một ngày trong đời của một nghề cụ thể. Thường đó không phải một nghề hào nhoáng; bạn đâu phải tổng thống hay gì đó (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Game anh chơi gần đây nhất là một game mô phỏng người lái tàu. Người dẫn thốt lên: trời ơi, tuyệt quá. Jonathan kể trong game đó, về cơ bản bạn có thể làm người lái tàu điện ngầm và tàu hoả ở nhiều thành phố trên thế giới, và anh đã làm người lái tàu JR, tàu điện ngầm Tokyo. Đúng như tên gọi, chẳng hào nhoáng chút nào: bạn đi làm, có một thời gian biểu phải theo, phải lái tàu, phải dừng ở mọi ga dọc đường để đón khách, và phải làm cho hoàn hảo. Nếu bạn dừng trễ, toa cuối không vào được ga, nên không phải ai cũng lên được tàu, và bạn bị trừ lương vì chuyện đó (theo Jonathan kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Theo Jonathan, đó đúng là một thể loại ngách. Anh không hình dung nổi có nhiều người muốn làm người lái tàu. Nhưng nếu có, thì giờ có thể làm những game như vậy, và những người như anh, rất yêu thể loại này, sẽ trả nhiều tiền để chơi (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026). Có tiếng hỏi: có vui không? Jonathan đáp: anh thấy nó rất vui.

Jonathan Lai vừa nói vừa đưa tay, Anish Acharya cười, người dẫn chương trình chống cằm nghe
Jonathan Lai (giữa) đang nói về game mô phỏng người lái tàu mà anh chơi, bên cạnh Anish Acharya (trái) và người dẫn chương trình (phải) (video đăng ngày 12/11/2026).

Người dẫn nói buồn cười là nếu xem các tạp chí máy tính cũ và bảng xếp hạng phần mềm hàng đầu, số một thường là VisiCalc, còn số hai là Microsoft Flight Simulator, các game bay đời đầu. Chị thật sự nghĩ mô phỏng (simulator), như một thể loại, có sức hút rất lớn với mọi người. Mọi người yêu game sim. Đó là một thể loại game không bao giờ lỗi thời (evergreen) (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói có lẽ có một nghề cụ thể nào đó chạm tới từng người, nhưng có thể bạn chưa từng có dịp khám phá ra, vì thể loại mô phỏng chưa lớn tới vậy. Còn giờ bạn có thể nhập vai một ngày trong đời của gần như bất kỳ nghề nào trên thế giới mà bạn hình dung được. Chẳng phải như vậy rất tuyệt sao (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026)?

Anish hỏi: mọi người đã ai chơi Untitled Goose Game chưa? Người dẫn nói chị biết game này. Jonathan nói đó là một game mô phỏng con ngỗng. Anish nói có lẽ anh đang mê thể loại sim lúc này. Người dẫn nói game đó từng rất nổi trong thời đại dịch. Có tiếng nói: không biết điều đó nói lên gì về mình (video đăng ngày 12/11/2026).

14. Quản lý agent như chơi một game RTS

Người dẫn nói quay lại và nối với chuyện game RTS: một thứ chị đã thấy là các kiểu điều phối agent (agent orchestration) trông giống RTS cổ điển, như có một lớp skin Age of Empires phủ lên phần điều phối agent của bạn (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish nói đúng, cũng có một bản kiểu Minecraft nữa. Người dẫn hỏi tiếp: hai anh nghĩ gì về những thứ đó? Đó chỉ là một kiểu hiển thị cho vui (toy)? Đó chỉ là sự nối dài của cảm giác rằng quản lý agent như vậy cũng giống chơi game? Hay đó là khởi đầu của một thể loại sim mới (câu hỏi trong video đăng ngày 12/11/2026)?

Anish nói anh nghĩ có thể. Làm general manager của một mảng kinh doanh ở bất kỳ công ty nào, ở Credit Karma, ở Google hay ở đâu khác, cũng là một kiểu sim. Bạn làm việc với đủ các team, bạn có một mức kiểm soát giới hạn, bạn có thông tin không đầy đủ và không hoàn hảo, rồi bạn có các lực thị trường. Nên anh không chắc nó khác tới mức nào (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish nghĩ giờ bạn có thể tạo ra những giao diện rất tham vọng một cách dễ dàng. Nên trong thế giới đó, bạn có thể làm vậy và có khi nó lại là cách tối ưu; còn trong thế giới cũ, chi phí cao tới mức thật điên rồ (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026). Có tiếng nói thêm: nó chẳng hợp lý chút nào.

Jonathan nói các GUI (giao diện đồ hoạ) lấy cảm hứng từ game đang được dùng để quản lý agent khiến anh nghĩ tới một điều: người tiêu dùng trung bình thấy việc điều phối agent là không trực quan. Làm việc từ command line, cố quản lý các agent qua một giao diện chủ yếu là text, là không trực quan (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Nên anh đồng ý rằng có lẽ sẽ có một giao diện trực quan đại chúng hơn để một người tiêu dùng bình thường dùng quản lý cả một nhóm agent. Còn nó trông giống StarCraft hay một game nào khác thì anh không chắc về cách triển khai cụ thể. Nhưng anh có cảm giác chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu của việc tìm ra giao diện người dùng cho những workflow chủ yếu là agentic (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Command line,giao diện chủ yếu là textkhông trực quan với số đông Giao diện trực quancho người dùng bình thườngquản lý một nhóm agent có lẽ sẽ có Hình dạng cụ thể (giống StarCraft hay game khác?): Jonathan nói anh không chắc
Hình 14.1Nhận định của Jonathan về giao diện quản lý agent: có lẽ sẽ có một giao diện trực quan đại chúng hơn, nhưng anh không chắc về cách triển khai (theo video đăng ngày 12/11/2026).

15. Chuyện kinh doanh: mod, phân phối, Spawn, Minecraft và Roblox

Anish quay sang Jonathan: một điều anh rất tò mò muốn nghe. Rõ ràng Tim và Asha đã lên tiếng, thật sự ủng hộ khối người chơi đang làm game bằng AI, điều đó rất tuyệt. Nhưng Jonathan có nghĩ công ty và hệ sinh thái của họ đã được thiết kế để thật sự nắm được giá trị từ xu hướng này, hay họ đang ở một thế khá khó xử, biết rằng mình phải thay đổi (câu hỏi trong video đăng ngày 12/11/2026)?

Jonathan nói đó là một câu hỏi hay. Nếu chỉ lấy modding làm ví dụ: trong lịch sử, chủ sở hữu ban đầu của IP không hưởng lợi nhiều từ các mod được tạo ra trên IP của họ. Anh nghĩ những người tạo ra Dota gốc không thật sự hưởng lợi nhiều từ League of Legends khi game đó ra đời. Anh không chắc các nhà phát triển Half-Life gốc sở hữu được bao nhiêu từ Counter-Strike (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Nên anh nghĩ có một khoảng trống về business model cần được giải. Nếu bạn thật sự đón nhận AI như một động cơ remix, modding, decompile, recompile giúp trao quyền cho người chơi của mình, thì bạn, với tư cách một công ty, hưởng lợi về mặt thương mại từ đó như thế nào? Anh nghĩ mọi người vẫn còn ở giai đoạn đầu với câu hỏi đó. Anh có nghe nói có người đang cố tìm xem liệu có thể có một kiểu chia sẻ doanh thu hay royalty quay về công ty, qua đó trao quyền cho creator, nhưng anh nghĩ vẫn còn nhiều thứ phải tìm ra (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish nói dạng mạnh nhất trong đầu anh là Minecraft: Minecraft thật sự hưởng lợi từ hệ sinh thái mod. Nhưng thú vị là mọi người đã dùng lẫn lộn hai chữ remix và extend. Anh thật ra nghĩ tất cả những phần bổ sung giúp mở rộng (extend) game lõi, và có thể cùng chia sẻ một nền tảng chung gồm khối người chơi cộng với một game nền, thật sự có lợi cho chủ sở hữu IP. Còn khi bạn fork game thì không có lợi gì; thậm chí bạn có thể đang chia tách khối người chơi (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Có tiếng đáp: đúng vậy, đúng vậy. Jonathan nói anh nghĩ nó quay lại một chuyện mà anh biết anh và Anish đã bàn riêng: làm sao tạo ra những hình thức phân phối mới cho thế hệ game AI tiếp theo, hay những game được làm bằng AI? Anh nghĩ hôm nay nhiều game như vậy vẫn đi qua các kênh phân phối truyền thống: được đăng lên Steam, lên App Store. Và nếu bạn làm một thứ trên Roblox, nó vẫn nằm trong hệ sinh thái Roblox (theo Jonathan, tính đến video đăng ngày 12/11/2026).

Theo Jonathan, có một cơ hội cho một công ty nào đó tạo ra một nền tảng phân phối khai thác và trao quyền một cách tự nhiên cho tất cả những người đang làm game bằng AI. Nền tảng đó chưa thật sự tồn tại hôm nay, vì tất cả các game vẫn đang đi qua kênh truyền thống (theo Jonathan, tính đến video đăng ngày 12/11/2026).

Anish nói thật ra Jonathan nên xem Spawn. Anh nói anh và a16z không phải nhà đầu tư của Spawn, nhưng anh rất thích những gì họ đang làm. Đó là Jacob và team, và họ đã tạo ra một nền tảng kết hợp không gian chung cho người chơi với việc tạo game. Ở đó bạn làm việc với một agent có hình hài (embodied agent) tên là Savi. Cô ấy ở trong tất cả các game cùng bạn. Cô ấy không chỉ nhận bug report trên nền tảng mà còn có thể sửa game ngay khi bạn đang ở trong đó (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói: như một co-pilot. Có tiếng đáp đúng vậy. Anish kể tiếp: cô ấy có thể tạo các cổng (portal) để bạn bước sang game khác, và bạn có thể mang người chơi khác theo; mọi game đều là multiplayer theo mặc định, với cùng một khối người chơi. Anish nói nó còn sớm, nhưng là nỗ lực ấn tượng và tham vọng nhất mà anh từng thấy cho kiểu việc này, và anh chắc sẽ có thêm những nỗ lực khác (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói điều đó thú vị; anh là fan của Jacob và đã theo dõi công ty một thời gian. Anh nghĩ cơ hội rộng hơn là: làm sao tạo ra một khối người chơi tồn tại xuyên qua các game? Để không phải là vài người chơi game này, vài người chơi game kia mà không nối với nhau. Anh nghĩ đó là một cơ hội rất lớn, và Minecraft cùng Roblox là ví dụ tốt: khi bạn đã ở trong hệ sinh thái Roblox, nếu bạn chán một game, hay đã phá đảo một game, vẫn còn hàng trăm nghìn, nếu không phải hàng triệu, trải nghiệm khác để bạn tham gia (theo Jonathan, tính đến video đăng ngày 12/11/2026).

Anish hỏi Jonathan có thể so sánh hai bên không, vì có một điều anh để ý. Ở Roblox, tất cả các game đều cực kỳ khác nhau, nên có cảm giác phần game lõi dùng chung, nếu có thể gọi như vậy, thật ra khá mỏng. Còn ở Minecraft, game lõi dùng chung rất phong phú. Có cần một game lõi thật phong phú không? Vì anh có cảm giác những thế giới thuần dựa trên portal, không có một cơ chế game lõi dùng chung, thì khó cất cánh hơn; hay điều đó không đúng (câu hỏi trong video đăng ngày 12/11/2026)?

Jonathan nói anh nghĩ lợi ích của mô hình Minecraft là nó tập trung hơn: ai cũng bắt đầu bằng việc chơi cùng một game, và như Anish nói, rồi bạn fork, bạn mod, bạn biến nó thành của riêng mình khi làm mod Minecraft. Lợi ích của điều đó là ai cũng có một trải nghiệm chung, bạn quen với IP, và bạn rẽ ra từ đó. Mod Minecraft gần giống fan fiction, khi mọi người đều đã xem cùng một bộ Game of Thrones: họ biết Daenerys, Jon Snow là ai, biết Night's Watch là gì, và cứ thế. Minecraft có rất nhiều văn hoá chung như vậy, như Enderman, như những con rồng (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Theo Jonathan, điều đó rất khác một cách tiếp cận phi tập trung hơn, cách anh mô tả Roblox: người ta có thể bước vào hệ sinh thái Roblox từ bất kỳ game nào, như Jailbreak mà anh nhắc lúc trước, hay cả loạt game khác như Brookhaven. Rồi bạn có một trải nghiệm rất khác, và phải học xem đi đâu tiếp từ đó, và làm creator ra sao. Nhưng cả hai cách đều hoàn toàn khả thi; anh nghĩ đó chỉ là một khác biệt về triết lý trong cách bạn muốn mở rộng game và khai thác khối người chơi (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish nói: và cả hai đều có thể thành công. Jonathan đáp: đúng, chắc chắn cả hai đều có thể thành công (theo video đăng ngày 12/11/2026).

Extend game lõichung nền: người chơi + game nềncó lợi cho chủ IP (Anish) Fork gamekhông có lợi cho chủ IP,có thể chia tách người chơi (Anish) Minecraft: tập trung hơnai cũng bắt đầu từ cùng một game,văn hoá chung (Jonathan) Roblox: phi tập trung hơnvào từ bất kỳ game nào,trải nghiệm rất khác (Jonathan)
Hình 15.1Hai cách phân biệt được nêu trong phần này: extend và fork theo Anish; mô hình Minecraft và Roblox theo Jonathan, người nói cả hai cách đều khả thi (theo video đăng ngày 12/11/2026).

16. Studio hào hứng gì, lo gì, và game không bao giờ kết thúc

Người dẫn quay lại chuyện các studio và publisher: theo hai anh, điều họ hào hứng nhất và điều họ lo nhất lúc này là gì (câu hỏi trong video đăng ngày 12/11/2026)?

Anish nghĩ việc giảm được chi phí hẳn là rất hào hứng, và chỉ riêng việc có thể tạo thêm IP với ít rủi ro tài chính hơn cũng có vẻ cực kỳ hào hứng. Anh nói với nhiều studio, kể cả chính các studio, họ kiểu như sống chết với việc giành được quyền làm một game cho một publisher. Rồi nếu game không thành công, họ có thể không được giao nữa. Vậy là có hàng trăm người làm việc quá sức tới phát điên. Anh nghĩ đó hẳn là một trong những môi trường có chất lượng sống tệ nhất, chỉ riêng việc ở trong ngành đó. Người ta vẫn làm vì họ yêu nó, nhưng rất vất vả (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Nên anh nghĩ chất lượng sống của người trung bình trong ngành, và thật lòng mà nói cả chất lượng của việc kinh doanh, sẽ tăng lên rất, rất nhiều. Điều có lẽ khiến họ lo, anh đoán là Xbox (anh đoán Microsoft đang sở hữu Minecraft) ước có một tài sản như vậy nhưng gần với một mạng lưới và một sản phẩm xã hội hơn là một sản phẩm giải trí thuần. Anh chắc rằng Fortnite, dù từng là game được yêu thích nhất thế giới năm năm trước, giờ không còn được bàn tới nhiều như thế (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Nên anh nghĩ có một chén thánh, thứ mà Jonathan gọi là game không bao giờ kết thúc (never-ending game) hay game mãi mãi (forever game), nhưng rất khó đi tới đó, và có lẽ với các công nghệ này, họ sẽ có cơ hội tốt hơn (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói trong các cuộc trò chuyện của anh với nhà phát triển game, nói chung, tất cả đều đã dùng AI. Anh nghĩ AI đã thành thứ tối thiểu phải có (table stakes) trong số các công cụ giúp làm việc năng suất hơn: dùng AI để tạo game design doc, tạo concept art, lặp nhanh trên một ý tưởng để đi tới prototype. Như anh đã nói, đó là rút ngắn khoảng cách thời gian giữa ý tưởng ban đầu và prototype, và anh nghĩ ai cũng rất hào hứng với điều đó (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Anh coi đó như làn sóng thứ nhất của việc các studio game áp dụng AI. Làn sóng tiếp theo, thứ Anish đang hướng tới và còn thú vị hơn, là làm sao dùng AI để tạo ra những kiểu gameplay mới, cơ chế game mới, thể loại game mới chưa có hôm nay nhưng có thể mở rộng thị trường game rất mạnh. Không chỉ làm GTA 6 nhanh hơn và rẻ hơn, mà làm ra một kiểu game trước đây không thể tồn tại (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nhắc tới bài anh đã viết trước đây về khái niệm game không bao giờ kết thúc; đó là điều cá nhân anh tâm huyết và rất muốn thấy xảy ra. Theo anh, chén thánh cho một MMO là một game tự thích nghi một cách vô hạn với những gì người chơi muốn (video đăng ngày 12/11/2026).

Anh lấy ví dụ: bạn đặt chân lên một bãi biển trong một MMO, và theo kịch bản bạn phải đi vào rừng, vì game bắt đầu như vậy. Nhưng có thể bạn rất yêu biển, quyết định ở lại bãi biển, đóng một con thuyền và ra khơi. Theo Jonathan, MMO hôm nay không xử lý được chuyện đó vì nó được viết kịch bản theo tuyến tính: game kỳ vọng bạn đi vào rừng, và có thể có một sự kiện xảy ra ở đó để mở cho bạn một nhiệm vụ. Nhưng trong một MMO thích nghi, có thể được dựng bằng world model chẳng hạn, bạn có thể tạo ra nguyên một chuỗi nhiệm vụ cho người thích biển: giờ có cướp biển tấn công bạn, có yếu tố hải chiến, và vân vân (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Đặt chân lên bãi biển MMO tuyến tính MMO thích nghi kịch bản bắt bạn vào rừng,ở đó mới mở nhiệm vụ bạn ở lại, đóng thuyền, ra khơi:game tạo chuỗi nhiệm vụ mới,cướp biển, hải chiến
Hình 16.1Ví dụ bãi biển và khu rừng mà Jonathan dùng để nói về chén thánh của MMO, một game tự thích nghi với điều người chơi muốn (theo video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói anh thấy đôi khi những cuộc bàn kiểu này luôn trôi về khoa học viễn tưởng, nhưng chắc mọi người nhớ trong Ender's Game có khái niệm mind game: game cứ thế thích nghi với điều Ender muốn làm ở bất cứ thời điểm nào. Anh nghĩ có thể một lúc nào đó chúng ta sẽ thấy phiên bản mind game của riêng mình, và đó sẽ là game bạn không thể ngừng chơi, vì nó tự thích nghi với bất cứ điều gì bạn muốn làm ở bất cứ thời điểm nào (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish nói: có khi chúng ta đang chơi nó ngay lúc này. Người dẫn đáp: đúng, chính xác (video đăng ngày 12/11/2026). Anish nói thêm: hoặc chính Ender's Game, phải không? Có tiếng nói tiếp: câu chuyện là cậu ấy ở trong game.

17. Những game mỗi người đã chơi nhiều giờ nhất

Người dẫn hỏi: hai anh đã chơi game nào nhiều giờ nhất?

Anish nói với anh là Witcher 3. Anh nói đã phá đảo nó hai lần, rồi nói đã phá đảo nó rất nhiều lần, và anh hoàn toàn yêu game đó. Một game khác anh thật sự mê là Dune 2000, game RTS anh thích nhất hồi lớn lên, rất, rất hay. Và thật ra đã có người port nó sang để chơi trên Mac, và nó vẫn hay như ngày xưa. Nên với những ai mê RTS mà chưa chơi, anh rất khuyên chơi Dune 2000 (theo Anish, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói có lẽ anh đã bỏ hàng nghìn giờ vào League of Legends. Anh nghĩ một số người bạn thân nhất và những tình bạn của anh được tạo ra trong game đó, nên có lẽ đó phải là game anh chơi nhiều nhất. Theo sát phía sau có lẽ là StarCraft: anh chơi tất cả các phiên bản, tới StarCraft 2 và các bản khác (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Theo Jonathan, đó là một ví dụ kinh điển về một game mà khán giả RTS hardcore cứ thu hẹp dần theo thời gian, vì đây là một thể loại quá khó chơi. APM của bạn là bao nhiêu thì rất quan trọng. Bạn không thể chơi đối kháng mà không thấy tệ về bản thân, vì mọi người khác đều chơi nhanh hơn và giỏi hơn anh rất nhiều. Không có nhiều nhà phát triển đang cố làm những game RTS mới, hiện đại, vì quy mô khán giả không đủ nếu chỉ nhìn thuần theo phân tích quy mô thị trường. Nhưng với AI, anh hào hứng chờ thấy một sự bùng nổ game RTS, và anh sẽ chơi được bao nhiêu thì chơi bấy nhiêu (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Người dẫn nói chị là fan lớn của Crusader Kings 3, không hẳn là RTS. Khi mô tả cho người chưa biết, chị nói nó giống The Sims trộn với Age of Empires, vì bạn có kiểu quản lý tính cách. Jonathan chen vào: chẳng hạn quan hệ, chính trị. Người dẫn đáp đúng, chính xác; rồi bạn còn có cả một thế giới lớn bên trên để quản lý triều đại và vương quốc của mình, những thứ như vậy. Theo chị, nó rất sâu (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026).

18. Game mỗi người muốn làm từ nhiều năm nay

Người dẫn nói để khép lại: game nào mà mỗi người đã nghĩ tới chuyện làm từ nhiều năm, và giờ cuối cùng đã làm được?

Anish nói anh có thể kể nhanh. Anh lớn lên với việc vận hành một hệ thống bulletin board (BBS), chuyện đó cho thấy tuổi của anh. Hồi trước internet, người ta quay số để kết nối vào, và BBS nổi tiếng với các game multiplayer bất đồng bộ (async), vì mỗi lúc chỉ một người gọi vào được. Bạn chơi các lượt của mình: gọi lên, kết nối, chơi lượt, ngắt kết nối; hôm sau lại chơi các lượt tiếp theo và thấy lượt của mọi người khác cùng lúc (theo Anish kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish kể có cả một thể loại game multiplayer bất đồng bộ tuyệt vời, trong đó có hai game được viết bởi một trong những nhân viên đầu tiên của Google, khi người này còn ở Stanford: Amit Patel. Theo Anish, Amit Patel đã làm một game tên Barren Realms Elite và một game tên Solar Realms Elite. Tiếc là ông đã mất source code của Solar Realms Elite, game hay hơn trong hai game, nhưng ông còn giữ game design doc và một file EXE (theo Anish kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Anish kể với các model, lần nào anh cũng thử hỏi: này, bạn tạo lại game này được không? Và nó đã không làm được. Giờ anh có một bản tái tạo có cảm giác trung thành với game gốc, đang chạy trên máy tính của anh (theo Anish kể, video đăng ngày 12/11/2026). Có tiếng trầm trồ.

Jonathan nói đó là một câu chuyện hay, và có lẽ của anh cũng cùng hướng. Anh chơi Civilization rất nhiều, và anh nghĩ bản Civ gốc đã tạo nên một số kỷ niệm tuổi thơ đáng yêu nhất của anh. Đó là bản Windows 16-bit của Civ, phải có đĩa mềm mới chơi được. Giờ không còn chơi được nữa, vì nó là một file thực thi 16-bit. Nhưng anh rất muốn tạo lại game đó trên một nền phần cứng hiện đại (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Anh cũng đã nghĩ từ lâu về chuyện Civ với agent sẽ trông như thế nào. Vì giấc mơ của game là bạn được làm người cai trị một đế chế. Nhưng giấc mơ đó kiểu như đổ vỡ trong quá trình chơi Civ, khi bạn phải điều khiển chi tiết (micro) theo đúng nghĩa đen từng đơn vị trong đế chế. Tới một lúc nào đó, bạn có thể tưởng tượng: nếu có một bản Civ mà mỗi đơn vị là một agent, có chương trình và mục tiêu riêng, còn bạn, với tư cách người cai trị, đặt chiến lược rồi cố gây ảnh hưởng để thần dân phát triển theo hướng bạn muốn thì sao? Bạn không thể bắt họ làm đúng điều bạn muốn; bạn phải tìm cách gây ảnh hưởng (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Người cai trịđặt chiến lược Đơn vị = agentmục tiêu riêng Đơn vị = agentmục tiêu riêng Đơn vị = agentmục tiêu riêng gây ảnh hưởng, không ra lệnh trực tiếp
Hình 18.1Ý tưởng Civ với agent mà Jonathan mô tả: người chơi đặt chiến lược và gây ảnh hưởng lên các đơn vị là agent có mục tiêu riêng, thay vì điều khiển từng đơn vị (theo video đăng ngày 12/11/2026).

Người dẫn nói: John, chị có tin tuyệt vời cho anh, đó chính là Crusader Kings 3. Game này có thật, và hoàn toàn không dùng frontier AI. Có tiếng hỏi lại: thật à? Người dẫn đáp: ừ, gần như vậy. Bạn phải quản lý các âm mưu (scheme), tính cách của những người khác nhau và ý kiến của họ về bạn; đôi khi người ta không làm điều bạn muốn vì ý kiến của họ về bạn quá thấp. Nếu muốn chinh phục một vương quốc hay một lãnh thổ khác, có rất nhiều cách để làm; bạn có thể ám sát những người đứng trước mình trong thứ tự kế vị. Nó siêu sâu (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026).

Chị nghĩ nó thật ra là thứ cho chị cảm giác gần nhất với kiểu game không bao giờ kết thúc mà Jonathan nói lúc trước, về chuyện nó sẽ cho cảm giác thế nào khi siêu sâu, siêu chân thực, và bạn có nhiều, nhiều hơn rất nhiều các hoán vị lựa chọn. Nên chị nói Jonathan nhất định nên thử (theo người dẫn, video đăng ngày 12/11/2026).

Người dẫn kể trong thời đại dịch, chị bị COVID vào khoảng cuối năm 2020, và bắt đầu tự học C#, rồi bắt đầu làm một kiểu dating sim phong cách Nhật Bản bằng Unity, vì lúc đó đúng vào khoảng Unity IPO, và chị tò mò Unity hoạt động thế nào, dễ dùng tới đâu. Về cơ bản nó là các cây hội thoại phân nhánh (branching dialogue tree), nên không nâng cao lắm về mặt lập trình, và chị không đi được xa lắm. Có một vài thứ cơ bản như quản lý máu và cơn khát (theo người dẫn kể, video đăng ngày 12/11/2026).

Jonathan nói đang lạc đề vì người dẫn nhắc tới, nhưng anh nghĩ thể loại dating sim thật ra đã chín muồi cho… (câu bỏ lửng). Có một thể loại gọi là Otome game, về cơ bản là dating sim cho phụ nữ, để hẹn hò với những nhân vật nam có tính cách và nguyên mẫu khác nhau. Có một game tên Love and Deepspace, do một nhà phát triển Trung Quốc làm, đang bùng nổ; anh nói nó đang đem về hàng trăm triệu doanh thu (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Nhưng thách thức, theo Jonathan, là tạo nội dung tốn rất nhiều thời gian và công sức, vì các bản mở rộng của những game này về cơ bản là nhân vật: có thêm một chàng trai mới để bạn hẹn hò, và đó là một bản cập nhật của game. Họ phải dựng một backstory phong phú cho anh chàng này: kiểu thích mèo, thích đi dạo trên bãi biển nhưng lại sợ độ cao, vân vân, và bạn phải tự khám phá ra tất cả những điều đó (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Nhưng theo anh, không có lý do gì họ không thể là agent trong tương lai: những con người có tính cách riêng, được mã hoá vào database của họ, phản ứng với bạn theo thời gian thực khi bạn trò chuyện với họ, và biết ngày hôm nay của bạn ra sao. Anh nghĩ thể loại dating sim đang rộng mở lúc này và sẵn sàng để AI tạo ra đột phá (theo Jonathan, video đăng ngày 12/11/2026).

Có tiếng nói: tuyệt vời. Người dẫn nói: tuyệt vời, một ghi chú vui để kết thúc, và cảm ơn hai anh rất nhiều vì đã tham gia. Có tiếng cảm ơn và nói buổi trò chuyện rất vui, rất hay. Anish nói: lần đầu tiên trong nhiều lần, nhỉ?

Nguồn và liên kết 8 nguồn

  1. Tên gốc: How AI Could Bring Halo and Other Classic Games Back to Life
  2. Sự kiện: YouTube
  3. Video gốc: https://www.youtube.com/watch?v=HDRy6XmE2RQ youtube.com
  4. Kênh YouTube a16z (Anish Acharya, Jonathan Lai): youtube.com/channel/UC9cn0TuPq4dnbTY-CBsm8XA youtube.com
  5. Trang tác giả của Anish Acharya trên a16z.com, ghi anh là general partner tại Andreessen Horowitz (đọc ngày 15/11/2026): a16z.com/author/anish-acharya a16z.com
  6. Trang tác giả của Jonathan Lai trên a16z.com, ghi anh là general partner tại Andreessen Horowitz (đọc ngày 15/11/2026): a16z.com/author/jonathan-lai a16z.com
  7. Bài "The NeverEnding Game: How AI Will Create a New Category of Games" của Jonathan Lai trên a16z.com, đăng tháng 7/2023 (đọc ngày 15/11/2026): a16z.com a16z.com
  8. Spawn, trang chủ giới thiệu Savi là "your AI game builder" (đọc ngày 15/11/2026): spawn.co spawn.co